Chợ Ngã Tư Sở (quận Ðống Ða) được xây dựng từ năm 1987 với diện tích hơn 8.500m2, từng là nơi kinh doanh, buôn bán của rất nhiều tiểu thương. Những năm gần đây, dù được xếp là chợ hạng 1, nhưng chợ đã xuống cấp đến mức báo động. Trong kế hoạch của thành phố, trong giai đoạn 2021-2025, chợ Ngã Tư Sở được đưa vào danh mục xây mới, nhưng hiện nay chợ vẫn chưa được xây dựng, dù theo phân cấp ủy quyền, việc đầu tư chợ đã được giao về cho cấp quận được phép sử dụng nguồn vốn đầu tư công. Nguyên nhân bởi trong các văn bản quy định về đầu tư, thì cấp quận được sử dụng nguồn vốn đầu tư công cho "chợ dân sinh". Tuy nhiên, chợ dân sinh lại được phân loại là chợ hạng 3, cho nên các chợ hạng 1 như chợ Ngã Tư Sở đang gặp vướng mắc trong tiếp cận vốn ngân sách.
Chợ Ngã Tư Sở là một trong số rất nhiều chợ trên địa bàn Hà Nội bị xuống cấp, không bảo đảm về phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, văn minh đô thị... Tại nhiều khu vực, hệ thống chợ còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân, dẫn đến việc các tụ điểm chợ cóc phát triển. Nhiều địa phương hiện gặp khó khăn trong tiêu chí về hạ tầng thương mại, trong đó có chợ, nhất là các địa phương đang xây dựng nông thôn mới nâng cao và năm huyện đang phấn đấu lên quận.
Theo báo cáo tiến độ các dự án chợ đầu tư xây mới, cải tạo giai đoạn 2022-2025 gửi Sở Công thương Hà Nội, đến nay, đã có 19 đơn vị đăng ký đầu tư xây dựng, cải tạo chợ năm 2023 với tổng số 48 dự án chợ xây mới, xây lại và 57 chợ cải tạo, sửa chữa. Tuy nhiên, tiến độ triển khai còn rất chậm do gặp nhiều vướng mắc. Chợ thì đang giải phóng mặt bằng, chợ thì đang chờ hướng dẫn về thủ tục giao đất cho thuê đất, chợ đang vướng mắc về xác định khoản chậm nộp ngân sách, chợ thì đang điều chỉnh chủ trương đầu tư... Theo đánh giá của Sở Công thương, khả năng trong năm 2023 chỉ có năm chợ hoàn thành xây mới.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Nam Từ Liêm Nguyễn Văn Nam cho biết, mặc dù Nhà nước đã đồng ý sử dụng vốn ngân sách đầu tư xây dựng chợ, nhưng trong quá trình triển khai gặp rất nhiều khó khăn như về giá đất, tiền thuê đất... Quận kiến nghị Sở Xây dựng có hướng dẫn tháo gỡ vì có nhiều mẫu hồ sơ đấu thầu, có thể áp dụng hình thức đấu giá tài sản công, đấu thầu liên doanh liên kết nhà nước quản lý, đấu thầu phần quản lý khai thác, chứ không giao đất vì hiện không được cấp giấy sử dụng đất...
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Long Biên Vũ Xuân Trường phản ánh, hiện nay quận mới chỉ có quy hoạch sử dụng đất, chưa có quy hoạch ngành, cho nên việc phát triển, xây dựng hệ thống bán lẻ khó khăn. Hiện trên địa bàn quận có 31 chợ, nhưng chưa có quy hoạch chợ, nên rất có thể có những chợ sẽ bị giải thể khi vướng quy hoạch phát triển đô thị. Do vậy, quận đề nghị Sở Công thương và các ngành liên quan xây dựng quy hoạch ngành để địa phương có căn cứ pháp lý triển khai. Lãnh đạo huyện Thanh Oai kiến nghị, nên có mô hình mẫu về chợ để các quận, huyện triển khai như mặt bằng đường giao thông, quy mô sạp hàng, cách bố trí... một cách khoa học, hợp lý. Có như vậy, công trình sau khi được đầu tư xây dựng, cải tạo sẽ tạo thuận lợi cho người dân kinh doanh, mua sắm và đáp ứng các tiêu chí về vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy... Ðơn cử, chợ Thượng Thanh ở quận Long Biên làm phần lối đi rộng rãi, xe máy, xe đạp có thể đi lại vào trong chợ, không cần gửi xe; đồng thời, bố trí riêng khu vực cho tiểu thương vãng lai có thể vào chợ kinh doanh, hạn chế việc bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường quanh khu vực chợ.
Quyền Giám đốc Sở Công thương Trần Thị Phương Lan cho biết, để quản lý và phát triển chợ có hiệu quả, thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục triển khai thực hiện Kế hoạch số 228/KH-UBND ngày 12/10/2021 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về phát triển và quản lý chợ trên địa bàn giai đoạn 2022-2025, trong đó, đẩy mạnh công tác đầu tư, cải tạo chợ theo tiến độ đề ra. Ðồng thời, Sở kiến nghị Bộ Công thương, Chính phủ điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung các quy định về phát triển và quản lý chợ, bảo đảm có đủ cơ sở pháp lý để tổ chức triển khai thực hiện. Các đơn vị liên quan sẽ hoàn thiện phương án tính giá dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng tại chợ, bảo đảm đánh giá đầy đủ căn cứ pháp lý và thực tiễn để phê duyệt...■
