Việc triển khai xây dựng phường đô thị văn minh gặp nhiều khó khăn, nhất là ở các tiêu chí: Giao thông, trật tự, văn hóa, thể thao… Để đạt được điều đó đòi hỏi các địa phương cần sự hỗ trợ, cũng như những cách làm mới trong triển khai.
Triển khai Kế hoạch số 59/KH-UBND ngày 22/2/2022 về Nâng cao chất lượng xây dựng phường, thị trấn đạt chuẩn văn minh đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2022-2025, trên cơ sở những kết quả đã đạt được trước đó, các quận, huyện trên địa bàn thành phố đã khẩn trương bắt tay vào thực hiện xây dựng phường đạt chuẩn văn minh đô thị theo những tiêu chí mới.
Tại quận Bắc Từ Liêm, phường Phú Diễn là một trong những địa bàn tiên phong trong triển khai. Phó Bí thư Đảng ủy Nguyễn Thị Bình cho biết, phường Phú Diễn có hơn 40 nghìn người dân, nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, trong khi tốc độ đô thị hóa trên địa bàn nhanh, hạ tầng chưa đồng bộ.
Tuy nhiên, với sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị, Phú Diễn đã từng bước khắc phục khó khăn bằng đẩy mạnh công tác tuyên truyền cổ động trực quan, nâng cao nhận thức của người dân. Cấp ủy, chính quyền đã rà soát những tiêu chí đạt và chưa đạt để triển khai.
Phường tập trung xóa bỏ 50 chân rác nhỏ, cải tạo thành vườn hoa; thành lập các tổ vận động, tuyên truyền tại 21 tổ dân phố; xử lý nghiêm các cá nhân và tập thể vi phạm. Những hộ vi phạm đã bị nhắc nhở nhiều lần nhưng vẫn không chấp hành, thì không được công nhận danh hiệu “Gia đình văn hóa”. Từ kết quả này, cuối năm 2022, Phú Diễn là đơn vị đầu tiên của quận Bắc Từ Liêm đạt chuẩn Phường đô thị văn minh.
Với sáu phường đạt chuẩn đô thị văn minh, quận Long Biên hiện là địa bàn có nhiều đơn vị đạt chuẩn đô thị văn minh nhất của thành phố. Phường Bồ Đề thực hiện song song hai nhiệm vụ: Xây và chống. Xây gồm có cải tạo cảnh quan, đổi mới nâng cao nhận thức cộng đồng. Chống là tập trung xử lý các vi phạm, nhất là giao thông, trật tự đô thị.
Ủy ban nhân dân phường rà soát, thống kê danh sách các trường hợp thường vi phạm trật tự đô thị, đưa vào diện quản lý những hộ thường xuyên vi phạm. Phường cũng triển khai ký cam kết thực hiện xây dựng Phường đô thị văn minh tới 100% các tổ dân phố. Với cách làm này, những nền tảng trong quy hoạch, xây dựng hạ tầng như công viên, vườn hoa, hệ thống giao thông… trên địa bàn phường phát huy hiệu quả, luôn được duy trì sạch, đẹp.
Để đạt chuẩn Phường đô thị văn minh cần đạt các tiêu chí về: Quy hoạch; giao thông; môi trường và an toàn thực phẩm; an ninh và trật tự; thông tin và truyền thông đô thị; việc làm, thu nhập và hộ nghèo; văn hóa, thể thao; y tế, giáo dục; hệ thống chính trị và trách nhiệm chính quyền của đô thị. Mỗi tiêu chí chung lại có nhiều tiêu chí nhỏ. Dù việc triển khai xây dựng Phường đô thị văn minh sẽ đem lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân, nhưng càng ở những phường trong khu vực trung tâm thành phố lại càng khó thực hiện.
Chẳng hạn, với tiêu chí về quy hoạch, giao thông, do lịch sử để lại, khu vực lõi đô thị tập trung đông dân, hạ tầng giao thông không đồng bộ dẫn đến tình trạng người dân chiếm dụng lòng đường, hè phố làm nơi đỗ xe, kinh doanh rất khó xử lý. Bên cạnh đó, do thiếu không gian cho nên các địa phương đều khó bố trí quỹ đất để xây dựng nhà văn hóa. Trưởng Phòng Văn hóa và Thông tin quận Ba Đình Lê Thị Khanh cho biết, các tiêu chí về bảo vệ môi trường, xử lý rác thải, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội là những tiêu chí khó thực hiện để đạt đô thị văn minh trên địa bàn.
Bên cạnh đó, tiêu chí về văn hóa, thể thao với 90% số tổ dân phố thuộc phường có điểm sinh hoạt văn hóa, thể thao hoạt động thường xuyên, hiệu quả cũng khó khả thi, vì hầu hết các phường trên địa bàn quận Ba Đình hiện không còn quỹ đất để xây dựng các điểm sinh hoạt chung. Do đó, quận Ba Đình chưa có phường nào đủ tiêu chuẩn để công nhận. Các quận khác như Đống Đa, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, cũng như một số phường thuộc quận Thanh Xuân, Cầu Giấy… hiện gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện tiêu chí về giao thông, trật tự đô thị, văn hóa, thể thao…
Với tốc độ triển khai như hiện nay, rất khó để Hà Nội đạt mục tiêu đến năm 2025, 40% phường đạt chuẩn đô thị văn minh như Kế hoạch số 59/KH-UBND đề ra. Nhiều địa phương đề xuất các sở, ngành cần phối hợp chặt chẽ hơn nữa để giải quyết những vấn đề liên quan, nhất là trong tiêu chí giao thông, trật tự đô thị và văn hóa.
Một số quận phân nhóm các tiêu chí để lần lượt triển khai từ dễ đến khó. Những tiêu chí khó thì cấp ủy, chính quyền giao nhiệm vụ cụ thể cho các lãnh đạo. Là cơ quan chủ trì xây dựng mô hình đô thị văn minh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Trần Thị Vân Anh đề nghị các quận khi triển khai các tiêu chí đô thị văn minh cần lồng ghép với các hoạt động xây dựng văn minh đô thị khác ở địa phương, cũng như phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Năm 2024, các ngành, địa phương cần tập trung cao điểm xây dựng đô thị văn minh. Trong đó, lựa chọn các phường, thị trấn tiêu biểu để làm điểm, sau đó rút kinh nghiệm và nhân rộng.
