Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong tiến trình bước vào kỷ nguyên mới

Nước ta đã hình thành hệ thống pháp luật tương đối đồng bộ, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận, tạo nền tảng pháp lý để phát triển kinh tế-xã hội; tuy nhiên, công tác xây dựng và thi hành pháp luật vẫn còn không ít hạn chế, bất cập. Đây chính là nguyên nhân khiến thể chế được Đảng ta nhận định là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong tiến trình bứt phá, tăng tốc bước vào kỷ nguyên mới của đất nước.
Cán bộ Tòa án nhân dân huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam giải thích quy định pháp luật cho người dân. (Ảnh HẢI ĐĂNG)
Cán bộ Tòa án nhân dân huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam giải thích quy định pháp luật cho người dân. (Ảnh HẢI ĐĂNG)

Quy định pháp luật còn chồng chéo

Kết luận tại buổi làm việc với Bộ Tư pháp về kết quả lãnh đạo, chỉ đạo và phương hướng thực hiện nhiệm vụ của ngành Tư pháp ngày 7/11/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng, bên cạnh kết quả tích cực, công tác hoàn thiện thể chế, trọng tâm là xây dựng, hoàn thiện pháp luật vẫn còn tồn tại, hạn chế; trong đó chất lượng xây dựng, hoàn thiện pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, một số luật mới ban hành đã phải sửa đổi; các quy định chưa thật sự đồng bộ, còn chồng chéo, có quy định chưa rõ ràng, rườm rà, cản trở việc thực thi, gây thất thoát, lãng phí các nguồn lực.

Trong xây dựng pháp luật, tình trạng văn bản bị “tuýt còi” vì trái quy định vẫn tồn tại. Báo cáo công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật năm 2023 của Bộ Tư pháp cũng cho thấy, có 482/12.718 văn bản quy phạm pháp luật được xem xét đã có kiến nghị phải xử lý, trong đó 390 văn bản có quy định trái pháp luật về nội dung.

Báo cáo công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật năm 2023 của Bộ Tư pháp cũng cho thấy, có 482/12.718 văn bản quy phạm pháp luật được xem xét đã có kiến nghị phải xử lý, trong đó 390 văn bản có quy định trái pháp luật về nội dung.

Trong thực thi chính sách, có đến 61% số doanh nghiệp gặp khó khăn trong thực hiện thủ tục đề nghị cấp phép kinh doanh có điều kiện; 61,36% số doanh nghiệp phải trả chi phí không chính thức cao trong hoạt động cấp giấy phép kinh doanh có điều kiện...

Những con số trong kết quả khảo sát Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2024 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã phản ánh rõ thực trạng nhiều doanh nghiệp đã bị làm khó vì nhiều thủ tục.

Phát biểu tại Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV, đại biểu Nguyễn Thành Nam, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Phú Thọ đã phản ánh: Trên địa bàn tỉnh có hai dự án trọng điểm về xây dựng kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp tại huyện Hạ Hòa và huyện Tam Nông. Dự án được khởi động từ tháng 9/2018, nộp hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư lần đầu vào tháng 3/2021, hoàn thiện bổ sung hồ sơ vào tháng 8/2022.

Trong quá trình xử lý hồ sơ dự án, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành 51 văn bản xin ý kiến, báo cáo giải trình gửi các bộ, ngành nhưng đến tháng 11/2024, hồ sơ dự án vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Theo đại biểu Nguyễn Thành Nam, sau khi Luật Đầu tư công năm 2024 được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 8 với nhiều điểm mới trong trao thẩm quyền cho ủy ban nhân dân các tỉnh, dự án nêu trên đang được tỉnh đẩy nhanh tiến độ hoàn thành.

Nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên cho rằng, một trong những điểm nghẽn thể chế tập trung chủ yếu ở sự kém hiệu lực, hiệu quả, thậm chí hoạt động bế tắc của các thiết chế bộ máy nhà nước, ở sự bất cập về chất lượng pháp luật, thi hành pháp luật, ở sự chưa ngang tầm về năng lực, tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

“Chính sự cồng kềnh, nhiều tầng nấc, ôm đồm, phân công chưa rõ ràng, phân cấp, phân quyền chưa đủ mạnh của các thiết chế trong bộ máy nhà nước không chỉ gây nên sự tốn kém, gánh nặng cho ngân sách, mà nguy hại hơn là không làm tròn nhiệm vụ kiến tạo, phát triển; thiếu hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong hoạch định cũng như tổ chức thực hiện chính sách, gây nhiều khó khăn cho phát triển”- GS, TS Hoàng Thế Liên nhận định.

Tư duy xây dựng, thi hành pháp luật phải mang tính thời đại

Tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, do Bộ Tư pháp và Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức mới đây, đồng chí Phan Đình Trạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương chỉ rõ: Chúng ta cần xây dựng thành công thể chế có chất lượng cao, có sức cạnh tranh quốc tế, thu hút nhân tài, giải phóng nguồn lực, tận dụng các cơ hội phát triển với phương châm hài hòa lợi ích, rủi ro cùng chia sẻ. Thống nhất xác định việc lãnh đạo thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật và lãnh đạo công tác thi hành pháp luật để bảo đảm thượng tôn Hiến pháp, pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của các cấp ủy, tổ chức đảng.

Tháng 2/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi. Đây là công cụ quan trọng để đổi mới công tác xây dựng pháp luật, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật. Tuy nhiên, để giải quyết triệt để điểm nghẽn thể chế cần phải đổi mới toàn diện công tác xây dựng và thi hành pháp luật, phải bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, phát huy cao độ tính Đảng trong xây dựng và thi hành pháp luật.

Đất nước ta đang trong tiến trình cải cách mang tính cách mạng về bộ máy chính trị nói chung và bộ máy nhà nước nói riêng. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư Tô Lâm, những thay đổi trong tư duy xây dựng cũng như thực thi chính sách được kích hoạt tốt sẽ cộng hưởng để tạo nên bước tiến lớn trong hành trình vào kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Phòng Cảnh sát giao thông Nghệ An xử lý các trường hợp vi phạm. (Ảnh: Công an Nghệ An)

Nghệ An: Xử lý nhóm thanh niên "đi bão quá đà"

Ngày 26/8, thông tin từ Công an tỉnh Nghệ An cho biết, Phòng Cảnh sát giao thông tỉnh vừa lập biên bản xử lý vi phạm hành chính đối với nhóm thanh, thiếu niên tụ tập thành đoàn, điều khiển xe với tốc độ cao... để ăn mừng chiến thắng của Đội tuyển Việt Nam ở trận Chung kết lượt đi ASEAN Cup 2026.

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội vừa phát đi cảnh báo về 2 chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm đang bị các nhóm tin tặc khai thác, tấn công trực tiếp vào hệ thống thông tin của các cơ quan, đơn vị và thiết bị di động của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh mạng, an ninh thông tin.

Cán bộ Đồn Biên phòng Quỳnh Phương, Bộ đội Biên phòng Nghệ An kiểm tra, nhắc nhở ngư dân tuân thủ các quy định về khai thác thủy sản. (Ảnh: TTH)

Nghệ An phát động tháng cao điểm chống khai thác IUU

Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An yêu cầu các địa phương, đơn vị tập trung thực hiện tháng cao điểm chống khai thác IUU đến hết ngày 15/9/2026; huy động tối đa nguồn lực xử lý dứt điểm các tồn tại về quản lý đội tàu, kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), kiểm soát xuất-nhập bến và truy xuất nguồn gốc.

Công an Lai Châu bắt các đối tượng lừa đảo trong chuyên án 0726L. (Ảnh: Công an Lai Châu)

Công an Lai Châu tìm bị hại trong 2 chuyên án lừa đảo 0726L và 0525L

Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Lai Châu) vừa công bố danh sách các tài khoản có liên quan đến hoạt động nhận tiền do các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt. Cơ quan điều tra đề nghị những cá nhân đã chuyển tiền vào các tài khoản thuộc danh sách công bố đến trình báo, phục vụ điều tra, xử lý triệt để các đối tượng phạm tội.

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

Cá nhân công khai dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được đồng ý có thể bị phạt tới 25 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ, thu hồi dữ liệu đã công khai. Nội dung này được quy định tại Nghị định 330/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ ngày 19/8.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: MĐ)

Ngành tòa án chủ động trang bị kỹ năng, nâng cao cảnh giác trong môi trường số

Ngày 25/8, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị tập huấn công tác bảo vệ bí mật Nhà nước và an toàn, an ninh mạng trong Tòa án nhân dân. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu trung tâm tại trụ sở Tòa án nhân dân tối cao đến các điểm cầu trong toàn ngành.

An toàn thực phẩm cần được chú trọng tại các khu chợ dân sinh. (Ảnh: DIỆU ANH)

Quản lý an toàn thực phẩm phải dựa trên cơ sở dữ liệu

Nhằm giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của Luật An toàn thực phẩm năm 2010; đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố an toàn thực phẩm Bộ Y tế xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với nhiều quy định mới trình Bộ Tư pháp thẩm định. 

Ảnh minh họa được tạo bởi AI.

Bảo vệ tối đa quyền của trẻ được nhận nuôi, tránh các "thỏa thuận riêng"

Sau 15 năm thi hành, Luật Nuôi con nuôi năm 2010 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để hàng nghìn trẻ em không có điều kiện sống cùng cha, mẹ ruột được lớn lên trong tình yêu thương của gia đình thay thế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn khoảng trống pháp lý khiến việc bảo vệ trẻ em gặp vướng mắc, thậm chí bị “trục lợi”.

Lực lượng chức năng kiểm soát các điểm bán thuốc lá trên thị trường. (Ảnh: BĂNG TÂM)

Nguy cơ “bốc hơi” gần 20.000 tỷ đồng ngân sách/năm từ thuốc lá lậu

Trong bối cảnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá sẽ tăng mạnh từ năm 2027, nguy cơ thất thu ngân sách do thuốc lá nhập lậu có thể tăng lên gần 20.000 tỷ đồng mỗi năm nếu không được kiểm soát hiệu quả, kéo theo những hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng và gia tăng áp lực lên công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chi Hiếu báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. (Ảnh: DUY LINH)

Phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội

Nghị quyết của Quốc hội quy định một số chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, như phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; tỷ lệ điều tra, khám phá tội phạm rất nghiêm trọng đạt hơn 90%...

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). (Ảnh: NK)

Quốc hội thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 5 chương, 35 điều quy định nguyên tắc, chính sách của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở; hòa giải viên, tổ hòa giải, người được mời tham gia hòa giải, các bên trong hòa giải ở cơ sở; hoạt động hòa giải ở cơ sở; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hòa giải ở cơ sở.

Quốc hội làm việc tại hội trường thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. (Ảnh: DUY LINH)

Đổi mới quy trình bồi thường, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước

Với nhiều quy định mới, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hướng tới giảm gánh nặng thủ tục cho người bị thiệt hại, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và bảo đảm việc giải quyết yêu cầu bồi thường kịp thời, công khai, đúng pháp luật.

Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã

Quốc hội nhất trí thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã. Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã nói riêng và các Hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật từ Trung ương đến cấp xã đều hoạt động kiêm nhiệm, không phát sinh biên chế và bộ máy mới.

Phiên tòa xét xử 51 bị cáo trong vụ án liên quan ma túy xảy ra tại nhà hàng King Club gây xôn xao dư luận hơn 1 năm trước tại phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị (Ảnh: HOÀNG PHÚC)

Quảng Trị: 51 bị cáo trong vụ án ma túy tại King Club bị tuyên phạt hơn 260 năm tù

Sau 1,5 ngày xét xử, ngày 22/8, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị tuyên án đối với 51 bị cáo trong vụ án xảy ra tại nhà hàng King Club, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị. Các bị cáo bị xét xử về các tội: “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy”.