Thành phố sáng tạo - từ nhận thức tới hành động

Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2022 đang diễn ra từ ngày 11 đến 18/11 với gần 50 sự kiện, triển lãm, hoạt động văn hóa nghệ thuật, tọa đàm, hội thảo chuyên đề đã thu hút sự tham gia của đông đảo nghệ sĩ, nhóm sáng tạo, diễn giả và nhân dân Thủ đô.
Thiết kế sáng tạo từ chất liệu mây tre trưng bày bên hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh: Giang Nam)
Thiết kế sáng tạo từ chất liệu mây tre trưng bày bên hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh: Giang Nam)

Chuỗi hoạt động trải nghiệm tại lễ hội đã mang đến sự mới mẻ, trẻ trung, năng động, đồng thời khẳng định nguồn lực sáng tạo dồi dào của các nghệ sĩ, chuyên gia, nhà thiết kế trẻ ở các lĩnh vực. Đây là sự kiện nằm trong những cam kết của Hà Nội khi tham gia mạng lưới thành phố sáng tạo của UNESCO, thu hút sự tham gia từ các trường đại học, các đại sứ quán, cơ quan, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp.

Lễ hội đã cho thấy tiềm năng đổi mới, sáng tạo, nhất là với giới trẻ và cả những khó khăn, trở ngại của Hà Nội trên hành trình nâng tầm vị thế để trở thành một thành phố sáng tạo.

Cách đây ba năm, Hà Nội đã gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO với danh hiệu thành phố sáng tạo trong lĩnh vực thiết kế.

Với mục tiêu lấy nguồn lực văn hóa và sáng tạo văn hóa làm nền tảng cho quá trình phát triển đô thị một cách bền vững, Hà Nội - thành phố vì hòa bình đang nâng tầm vị thế, từng bước tạo dựng hình ảnh, định vị một thương hiệu mới là thành phố sáng tạo của UNESCO. Một số cuộc thi về mỹ thuật, kiến trúc, thiết kế thời trang, hội thảo, tọa đàm đã tạo ra những diễn đàn trao đổi sôi nổi, góp phần nâng cao nhận thức về thành phố sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện, cơ hội cho giới trẻ được thể hiện.

Mặc dù thành phố đã ghi tên trong mạng lưới của UNESCO, nhưng việc phát động và triển khai các hoạt động tương ứng vẫn chưa được quan tâm đúng mức trong ba năm qua.

Tuy nhiên, những hoạt động như vậy chưa phải là nhiều bởi còn không ít khó khăn, thách thức trên hành trình khẳng định vị thế của một thành phố sáng tạo. Mặc dù thành phố đã ghi tên trong mạng lưới của UNESCO, nhưng việc phát động và triển khai các hoạt động tương ứng vẫn chưa được quan tâm đúng mức trong ba năm qua. Sự xuất hiện rời rạc, lẻ tẻ của một vài không gian công cộng, không gian sáng tạo nhỏ lẻ mở ra rồi đóng lại cùng đôi ba sự kiện hưởng ứng không để lại nhiều ấn tượng và sức ảnh hưởng xứng tầm với danh hiệu. Các hoạt động và sự kiện nếu có cũng chỉ đáp ứng được phần nào nhu cầu thụ hưởng, giao lưu văn hóa của người dân Thủ đô, chưa tạo thành một động lực thúc đẩy mạnh mẽ. Nhận thức về danh hiệu thành phố sáng tạo cũng khá mơ hồ, thiếu rõ ràng, chưa đủ sức lan tỏa sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân và trở thành một trào lưu mạnh mẽ trong giới làm nghề liên quan đến thiết kế, sáng tạo nghệ thuật.

Có thể thấy, từ danh hiệu đến hành động và thành quả là cả một quãng đường dài nếu người dân chưa hiểu biết rõ và chủ động tham gia để trở thành một công dân sáng tạo trong đô thị.

Với sự hỗ trợ của văn phòng UNESCO Việt Nam, đã đến lúc chính quyền thành phố cần đẩy mạnh hơn nữa công tác truyền thông, nâng cao nhận thức về danh hiệu thành phố sáng tạo, tập trung tổ chức các hoạt động cộng đồng với trọng tâm hướng vào giới trẻ, giúp họ có được những góc nhìn khác nhau về thành phố, bộc lộ sức sáng tạo cũng như tiềm năng dồi dào của mình, đóng góp cho sự phát triển của thành phố. Điều này có thể thấy qua các nhóm, hội hình thành qua mạng xã hội gần đây như: Vì một Hà Nội đáng sống, Mạng lưới sáng kiến không gian sáng tạo Việt Nam, Think Playground xây dựng các sân chơi, không gian công cộng trong khu dân cư...

Bên cạnh đó, việc tận dụng và chuyển đổi các không gian xưởng sản xuất trong nội đô thành những điểm đến sáng tạo văn hóa nghệ thuật, vui chơi, giải trí của giới trẻ cũng cho thấy nhu cầu về các sân chơi sáng tạo. Chuyển đổi công năng các không gian này bổ sung cho thành phố các không gian công cộng, các trung tâm thiết kế nghệ thuật vì cộng đồng. Đồng thời, đây cũng là nơi ươm mầm tài năng, nuôi nguồn sáng tạo để xây dựng nên những giá trị văn hóa mới, mang lại đời sống tinh thần phong phú cho nhân dân thành phố và ấn tượng sâu đậm với khách du lịch trong nước, quốc tế khi đến Hà Nội.

Cùng những chuyển động tích cực về chính sách, trong đó có việc thành phố đã ban hành Nghị quyết 09 về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô năm 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hy vọng Hà Nội sẽ có những khởi sắc, đón nhận nhiều tín hiệu vui để trở thành một thành phố sáng tạo, một trung tâm công nghiệp văn hóa phát triển của nước ta và khu vực.

Có thể bạn quan tâm

Khai mạc Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ II năm 2026. (Ảnh: BẢO LONG)

Nguồn lực quốc gia từ ngoại giao văn hóa

Ngoại giao văn hóa cần được nhìn nhận rộng hơn hoạt động giao lưu, quảng bá hình ảnh hay tổ chức sự kiện; đó có thể là một cơ chế kết nối nguồn lực trong nước với tri thức, thị trường, công nghệ, vốn và mạng lưới quốc tế.

Không gian ấn tượng của triển lãm "CHATS" trước giờ khai mạc. (Ảnh: THỤY PHƯƠNG)

Mèo trong thế giới tạo hình nghệ thuật của Phan Hiền Nhân

Hơn 50 tác phẩm về mèo của họa sĩ Phan Hiền Nhân được giới thiệu tại triển lãm "CHATS" diễn ra từ ngày 6-15/10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Từ hình tượng gần gũi trong đời sống, mèo được họa sĩ chuyển hóa thành ngôn ngữ tạo hình giàu màu sắc, qua đó gợi mở những trạng thái, cảm xúc và suy tư về con người.

Người dân thắp hương tưởng nhớ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Lan tỏa giá trị văn hóa, khơi dậy hào khí dân tộc qua Lễ hội Nguyễn Trung Trực

Đầu tháng 10, hòa chung không khí trang nghiêm, tự hào, tỉnh An Giang tổ chức Lễ hội truyền thống kỷ niệm 158 năm Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực hy sinh (1868-2026). Với chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, xúc tiến du lịch, lễ hội là dịp để nhân dân tưởng nhớ vị anh hùng áo vải kiên trung, khơi dậy tinh thần đoàn kết dân tộc.

Các đại biểu dự lễ công bố chương trình "Chắp cánh tuổi thơ".

Báo Nhân Dân tổ chức chương trình nghệ thuật “Chắp cánh tuổi thơ”

Chiều 6/10, Báo Nhân Dân tổ chức lễ công bố chương trình nghệ thuật “Chắp cánh tuổi thơ”, với chủ đề “Hành trình của ước mơ và những khám phá diệu kỳ”. Chương trình được tổ chức nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10 và nhằm tạo thêm một không gian văn hóa dành cho thiếu nhi và gia đình.

Tỉnh Lào Cai đang tích cực kết nối những vùng ruộng bậc thang nổi tiếng của mình thành một tuyến du lịch chung. (Ảnh: Duy Doanh)

Kết nối di sản văn hóa ruộng bậc thang

Từ Tú Lệ, Mù Cang Chải sang Sa Pa, về Bản Liền, tỉnh Lào Cai đang tích cực kết nối những vùng ruộng bậc thang nổi tiếng của mình thành một tuyến du lịch chung. Liên kết các điểm đến để du khách lưu lại lâu hơn, người dân được hưởng lợi nhiều hơn là hướng đi giúp du lịch địa phương phát triển bền vững.

“Trở về thời khắc thiêng liêng” đưa công chúng "xuyên không", trải nghiệm thời khắc lịch sử ngày 2/9/1945 bằng công nghệ thực tế ảo (VR). (Ảnh: VOV)

Trải nghiệm Ngày Độc lập 2/9 bằng công nghệ thực tế ảo

Từ ngày 10-11/10, với chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” diễn ra tại Phố sách Hà Nội (phố 19/12, phường Cửa Nam), người dân và du khách có cơ hội trở về Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945 bằng công nghệ thực tế ảo. Chương trình phục vụ công chúng từ 8-18 giờ mỗi ngày, nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô.

Chấm điểm “bản sắc” cho sản phẩm công nghiệp văn hóa

Chấm điểm “bản sắc” cho sản phẩm công nghiệp văn hóa

Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đề xuất đánh giá “mức độ bản sắc văn hóa Việt Nam” của sản phẩm công nghiệp văn hóa làm căn cứ hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi. Từ cách làm của một số nước, chúng ta có thể tham khảo kinh nghiệm quý giá trong việc đánh giá, “chấm điểm” cho sản phẩm văn hóa.

Khởi động sự kiện Kết nối Nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng 2026

Khởi động sự kiện Kết nối Nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng 2026

Lần đầu tiên sự kiện Kết nối Nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng sẽ được tổ chức vào cuối tháng 10 với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”. Chương trình quy tụ hơn 20 hoạt động liên tục, hướng đến việc từng bước xây dựng hệ sinh thái sáng tạo và định hình Đà Nẵng trở thành đô thị "Di sản-Sáng tạo-Giàu bản sắc".

Nhân dân bản du lịch cộng đồng Tù Lu-Tìa Ló rất mong được đón du khách muôn phương về tham quan, trải nghiệm. (Ảnh: LÊ LAN)

Tù Lu-Tìa Ló, rộn ràng đợi đón khách phương xa

Được Ban tổ chức Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ 4 chọn là điểm tham quan trải nghiệm, những ngày này, nhân dân bản Tù Lu-Tìa Ló (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên) đang hối hả sửa sang nhà cửa, sắp xếp cảnh quan không gian; họ cùng nhau làm đẹp con đường, ngôi nhà với niềm mong đón khách về và giữ khách ở lại nhiều hơn…!

Toàn cảnh Khu Nghi lễ thờ Tổ tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Từ tín ngưỡng thờ cúng vua Hùng đến không gian văn hóa cộng đồng

Từ ngày 9 đến 11/10, tại Khu Nghi lễ thờ Tổ, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức sự kiện “Cội nguồn di sản giữa lòng Thủ đô”. Chương trình góp phần khơi dậy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" và tăng cường kết nối, giao lưu văn hóa giữa các địa phương.

Giới thiệu giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng các dân tộc tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. (Ảnh: BTC)

Giới thiệu văn hóa Chăm Islam giữa lòng Thủ đô

Trong tháng 10, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch với chủ đề “Sắc hương đại ngàn” quảng bá những giá trị văn hóa đặc trưng, tiêu biểu của cộng đồng các dân tộc. Điểm nhấn là giới thiệu không gian văn hóa Chăm Islam tỉnh An Giang. 

Vở diễn mang đến sự gặp gỡ ấn tượng giữa nghệ thuật và công nghệ. (Ảnh: Ban tổ chức)

“Sơn Thần Thủy Quái” - Sự gặp gỡ của nghệ thuật xiếc và công nghệ

Công diễn từ ngày 25/9 tại Hà Nội, vở kịch xiếc “Sơn Thần Thủy Quái” liên tục lấp kín hơn 1.200 chỗ ngồi tại Rạp Xiếc Trung ương. Sức hút ấy không chỉ đến từ những màn trình diễn kỹ thuật xiếc đặc sắc, mà còn ở cách công nghệ được kết hợp với chất liệu văn hóa dân gian để mở rộng ngôn ngữ biểu đạt của sân khấu.

Vương Thị Trang (bên trái) học nghề dệt vải, nhuộm chàm từ mẹ và các chị em trong bản.

Giữ sắc chàm bản địa trên trang phục truyền thống

Bao đời nay, sắc chàm đen huyền trên trang phục truyền thống là một vẻ đẹp riêng của người Nùng An - một nhánh của dân tộc Nùng ở Cao Bằng. Khi nghề dệt vải, nhuộm chàm đứng trước nguy cơ mai một, dự án Nùng Indigo của những người trẻ Cao Bằng đang nỗ lực tạo thêm không gian để gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.