Vài năm gần đây, mô hình du lịch cộng đồng đã góp phần đáng kể tạo nên sức sống mới, bước chuyển mình ở ấp đảo Thiềng Liềng, xã đảo Thạnh An, Thành phố Hồ Chí Minh. Mô hình này có sức hấp dẫn với khách du lịch nhờ gắn với hệ sinh thái rừng ngập mặn, nghề truyền thống và văn hóa bản địa ở nơi đây, nhất là liên kết chặt chẽ với công tác bảo vệ môi trường.
Ở ấp đảo Thiềng Liềng, không khí trong lành, mát rượi với gió từ biển thổi vào; cảnh quan nên thơ, vừa ngập tràn màu xanh cây rừng ngập mặn vừa vẫn còn nét giản dị, hoang sơ với những trải nghiệm đặc biệt gắn liền với đời sống người dân.
Bên cạnh đó, khi vừa đặt chân lên đảo, khách du lịch sẽ rất ấn tượng trước những thửa ruộng muối trải dài. Khách du lịch có thể ngồi trên xe đạp để chạy bon bon trên con đường duy nhất vòng quanh đảo dài khoảng 4km.
Hai bên con đường này là nhiều ngôi nhà có cổng vào rực rỡ sắc hoa hay những vạt cỏ sắc hồng ánh lên trong buổi hoàng hôn, khẽ lay động trong cơn gió chiều, tạo nên bức tranh phong cảnh trữ tình khó tả.
Hành trình khám phá ấp đảo bắt đầu bằng việc tìm hiểu quy trình làm muối truyền thống, thưởng thức si-rô chế biến thủ công, học nghề làm bánh dân gian và làm sương sâm giữa không khí yên bình, tiếng chim hót, tiếng chèo ghe và tiếng cười nói thân tình khiến chuyến đi mang nhiều cảm xúc.
Bên cạnh nghề nuôi trồng, đánh bắt hải sản, một nghề truyền thống độc đáo của ấp đảo là làm muối. Ở thời điểm thuận lợi, ấp có gần 400ha ruộng muối, sản lượng hằng năm hơn 20.000 tấn.
Vài năm gần đây, địa phương đã tích cực cải tạo, quy hoạch, đưa nghề muối gắn với chương trình muối quốc gia và từ đó, ánh nắng trên những ô ruộng muối không chỉ tạo ra muối ăn, mà còn tạo ra hy vọng cho du lịch cộng đồng.
Đến đây, khách không chỉ được ngắm nhìn những thửa ruộng muối trải dài, lấp lánh dưới ánh nắng, mà còn được trực tiếp chứng kiến, tham gia vào quá trình tạo ra từng hạt muối mặn mòi, từ khi dẫn nước biển vào khuôn đến lúc cào được những đụn muối trắng tinh chất lên cùng ánh mắt mừng rỡ.
Và đến lúc cảm thấy đói bụng, khách sẽ được người dân xứ đảo bày thực đơn đậm chất biển với nguyên liệu tươi sống, được chế biến tại chỗ, như hàu nướng, súp lá kìm, ốc len xào dừa, vọp luộc sả, tôm hấp, lẩu hải sản…
Theo ông Đỗ Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Du lịch VietMark, ưu điểm khi chọn tour ấp đảo Thiềng Liềng là trải nghiệm phương tiện di chuyển độc đáo, tham gia không gian sống chậm, tìm hiểu văn hóa địa phương đậm đà bản sắc, ít mất thời gian…
Nơi đây còn là vùng đất tách biệt với đô thị, nơi không có khói bụi, không tiếng còi xe, không có sự sầm uất và nhộn nhịp…, Thiềng Liềng chính là viên ngọc vô giá của thành phố.
Thiềng Liềng lặng lẽ ôm trọn núi Giồng Chùa hay còn gọi là núi Chùa. Đây là ngọn núi đá tự nhiên với chiều cao khiêm tốn chỉ hơn 10 mét, và là ngọn núi thấp nhất Việt Nam. Đến nay, đã có vài công ty du lịch khai thác tour đi Thiềng Liềng bằng du thuyền hay ca-nô cao tốc theo lộ trình di chuyển bắt đầu từ Bến Bạch Đằng, lướt qua Đảo Kim Cương, cầu Phú Mỹ, sông Lòng Tàu, sông Soài Rạp…
Hiện nay, ấp đảo Thiềng Liềng có hơn 20 điểm dừng chân; trong đó, nhiều điểm gắn với tên của từng chủ hộ trên con đường dạo quanh đảo, cũng chính là những sản phẩm trải nghiệm đặc sắc, không trùng lặp dành cho du khách.
Tiêu biểu trong đó là: Không gian nhà muối, điểm check-in Nồng nàn Thiềng Liềng, điểm check-in núi Giồng Chùa, Miếu bà Ngũ hành - không gian ước nguyện, hộ Tư Huỳnh - tài tử đờn sến, hộ Hai Loan - bánh dân gian, hộ Năm Tuyết - ngâm chân thư giãn, hộ Mười Giạ - nước mát và homestay, hộ Năm Đổi - ẩm thực đồng muối…
Theo thống kê, Thiềng Liềng có hơn 240 hộ với gần 1.000 nhân khẩu. Từ tiềm năng, mô hình du lịch cộng đồng ở Thiềng Liềng đã hình thành và ngày càng phát triển. Từ chỗ còn “lạ nước lạ cái”, giờ đây nhiều hộ dân đã ý thức được rằng: Để phát triển du lịch cộng đồng thành công, nâng cao thu nhập, không có con đường nào khác là “bám chặt” vào lợi thế hệ sinh thái rừng ngập mặn, hệ sinh thái cửa sông-biển, đảo và đời sống, nét văn hóa của cư dân biển đảo.
Đây chính là “thỏi nam châm” khác biệt để “hút” khách du lịch ra đảo trong điều kiện Thiềng Liềng cách biệt với đất liền, chỉ có thể đi lại bằng đường thủy.
Cùng với đó, để đa đạng và phong phú, tăng sức hấp dẫn hơn, hoạt động du lịch cộng đồng ở Thiềng Liềng cũng chú trọng khai thác sâu hơn nét văn hóa địa phương, giới thiệu chi tiết hơn những cảnh quan nổi bật, đặc sản, để khách đến thấy rõ hơn nét độc đáo của ấp đảo này.
Tại Đại hội Đảng bộ xã Thạnh An lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2025-2030) vừa qua, xã đảo Thạnh An xác định mục tiêu phát triển toàn diện, gắn với chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của thành phố và vùng kinh tế trọng điểm phía nam.
Xã sẽ phấn đấu trở thành không gian tích hợp giữa du lịch sinh thái, hậu cần nghề cá, logistics, bảo tồn rừng ngập mặn và giữ gìn an ninh quốc phòng vùng biển.
Trong nhiệm kỳ này, xã Thạnh An sẽ triển khai thực hiện nhiều khâu đột phá về quy hoạch, kết nối không gian phát triển, chuyển đổi sinh kế; xây dựng kế hoạch đào tạo nghề gắn với nhu cầu lao động trong các lĩnh vực logistics, dịch vụ, kỹ thuật cảng biển và du lịch, nhằm tạo việc làm ổn định, nâng cao đời sống cho người dân xã đảo…
