Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, Thứ trưởng Nội vụ Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh: Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là chính sách đặc biệt của Đảng và Nhà nước, thể hiện sâu sắc truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, đạo lý tri ân của dân tộc đối với những người đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc...
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tiếp tục thực hiện tốt các chính sách xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, chăm lo người có công với cách mạng, đối tượng chính sách, người yếu thế; xây dựng hệ thống chính sách xã hội toàn diện, bền vững, nhân văn, tiến bộ.
Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội đã yêu cầu tiếp tục nâng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công theo hướng cao nhất trong hệ thống chính sách xã hội; quan tâm chăm lo toàn diện đời sống vật chất, tinh thần của người có công; bảo đảm người có công và gia đình người có công có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú...
Đặc biệt, ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư tại Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW ngày 19/12/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng, trong đó yêu cầu khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng, nhất là các quy định còn vướng mắc trong công nhận liệt sĩ đối với thương binh chết do vết thương tái phát; công nhận người hy sinh khi làm nhiệm vụ bí mật; cắt giảm các thủ tục hành chính rườm rà, không còn phù hợp thực tiễn.
Qua hơn 5 năm triển khai thực hiện, Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng số 02/2020/UBTVQH14 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện ngày càng tốt hơn chính sách ưu đãi người có công với cách mạng; góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người có công và thân nhân; củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước; phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.
Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện thời gian qua cho thấy một số quy định của Pháp lệnh đã phát sinh khó khăn, vướng mắc, chưa phù hợp yêu cầu thực tiễn.
Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết: Mục đích chính của sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng là để phù hợp cơ cấu tổ chức Chính phủ nhiệm kỳ mới và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Bên cạnh đó, là để tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình xem xét, công nhận người có công với cách mạng và tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả chăm lo đời sống đối với người có công.
Theo đó, dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng sửa đổi, bổ sung: 17 Điều, lược bỏ 2 Điều (Điều 49, Điều 50); lược bỏ khoản 3 Điều 42 và khoản 2 Điều 51.
Trình bày tóm tắt thẩm tra Dự án Pháp lệnh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Trần Thị Thanh Lam cho biết: Dự thảo Pháp lệnh đã bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng về ưu đãi người có công với cách mạng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đổi mới công tác xây dựng pháp luật.
Tổ thẩm tra cũng nhận thấy, dự thảo Pháp lệnh bảo đảm phù hợp Hiến pháp; cơ bản bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát kỹ, làm rõ sự thống nhất giữa Pháp lệnh và một số văn bản khác. Đồng thời, tiếp tục rà soát, bổ sung đánh giá để bảo đảm nội dung dự thảo Pháp lệnh không trái với các điều ước quốc tế có liên quan (nếu có).
Tại phiên họp, đại diện các cơ quan liên quan cơ bản thống nhất với dự thảo Pháp lệnh (sửa đổi), thảo luận và cho ý kiến về một số nội dung sửa đổi, bổ sung, như: bổ sung khái niệm người có công với cách mạng; mở rộng điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh; bổ sung đối tượng công nhận người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế là người làm nhiệm vụ ở biên giới, ở hải đảo; làm nghĩa vụ quốc tế ở Lào, Campuchia và được Nhà nước khen tặng Huân chương Chiến công...
Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của cơ quan soạn thảo trong việc hoàn thiện Hồ sơ dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, thời gian chuẩn bị gấp, song hồ sơ cơ bản bảo đảm chất lượng, các nội dung lớn đã được nghiên cứu, làm rõ.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh phải bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư; đồng thời tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ các ý kiến của các cơ quan, đại biểu để hoàn thiện dự thảo.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, nội dung khó nhất trong quá trình sửa đổi là bảo đảm sự công bằng, hợp lý giữa các nhóm đối tượng thụ hưởng chính sách, tránh tạo tâm lý so sánh trong xã hội. Việc mở rộng đối tượng là cần thiết, song phải quán triệt nguyên tắc: "Đúng người, đúng đối tượng, không bỏ sót người có công và kiên quyết ngăn ngừa trục lợi chính sách".
Phiên họp đã cơ bản thống nhất nhiều nội dung quan trọng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cũng đề nghị Tổ thẩm tra của Ủy ban và cơ quan soạn thảo của Chính phủ tiếp tục phối hợp chặt chẽ để rà soát, hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh.
Trên cơ sở ý kiến các đại biểu tại Phiên họp, đề nghị cơ quan soạn thảo khẩn trương hoàn thiện báo cáo tiếp thu, giải trình để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét cho ý kiến tại Phiên họp thứ 4 vào tháng 7 này.
