Tây Tiến - Một thời tài hoa và anh dũng

“…Người đi Châu Mộc chiều sương ấy,
Nhiều hiện vật giá trị được trao cho Bảo tàng Hòa Bình.
Nhiều hiện vật giá trị được trao cho Bảo tàng Hòa Bình.

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ?

Có nhớ dáng người trên độc mộc,

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa?

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc,

Quân xanh màu lá dữ oai hùm.

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới,

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm…”

(Quang Dũng)

1/Bài thơ “Tây Tiến” được chính con gái nhà thơ, chị Bùi Phương Thảo đọc bằng chất giọng trầm buồn nhưng mạnh mẽ, ấm áp đã làm cho tất cả những người có mặt trong khán phòng Bảo tàng tỉnh Hòa Bình như chìm đắm về miền ký ức tràn đầy khí thế của đoàn quân Tây Tiến xung phong hành quân lên Tây Bắc năm 1947 để tham gia cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Vượt qua những khắc nghiệt của chiến tranh và hoàn cảnh sống cực kỳ gian khổ, bộ đội Tây Tiến mà phần lớn là những thanh niên trí thức Hà Nội đã chiến đấu dũng cảm, vẫn giữ được cốt cách hào hoa, thanh lịch.

Vào những ngày cuối tháng 7 này - Tháng của sự tri ân và biết ơn, tại tỉnh Hòa Bình đã diễn ra một sự kiện rất trang trọng, ấm cúng và vô cùng ý nghĩa. Đó là lễ tiếp nhận tư liệu, hiện vật từ thân nhân gia đình các anh hùng liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 52 Tây Tiến tặng cho bảo tàng tỉnh.

Tại buổi lễ, thân nhân của gia đình Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Như Trang (1927-1948), nguyên Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 150, Trung đoàn 52 Tây Tiến, hy sinh tại huyện Lạc Sơn và các thân nhân liệt sĩ Nguyễn Văn Vân (tức Tuấn Sơn), các con cháu họa sĩ Quang Thọ, nhà thơ Quang Dũng và Trung đoàn trưởng 52 Tây Tiến Chu Đốc đã trao tặng 26 tư liệu, hiện vật gồm: Tượng đồng Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Như Trang; khung ảnh tư liệu chữ ép trên nền đồng; 5 tập sách và 5 đĩa video về anh hùng liệt sĩ Tây Tiến; máy quay phim - chiến lợi phẩm của bộ đội Tây Tiến; Huân chương Tự Do hạng 2 (IXSALA - Lào); bản phác thảo đầu tiên tác phẩm “Nuôi giấu thương binh” của họa sĩ Quang Thọ, tác phẩm được đạt Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001; kỷ vật của cố Trung đoàn trưởng Chu Đốc và các tư liệu quý báu khác.

2/Ông Nguyễn Quang Hải, con trai của cố họa sĩ Quang Thọ chia sẻ: “Bức tranh “ Nuôi giấu thương binh” được bố tôi phác thảo đầu tiên vào đầu những năm 1960, lấy cảm hứng từ thực tiễn những ngày đói khát của đoàn quân Tây Tiến - một chiến sĩ được cứu sống nhờ bầu sữa của một phụ nữ dân tộc ở Hòa Bình”.

Trong câu chuyện của ông Hải, cử tọa ngược thời gian về cuối năm 1947, giặc Pháp tấn công từ Sơn La về, tương quan lực lượng giữa ta và địch lúc đó rất chênh lệch. Quân ta là tập hợp những thanh niên Hà Nội lên, kinh nghiệm trận mạc chưa nhiều, chưa kịp thích nghi với cuộc sống khó khăn ở miền núi, súng đạn, lương thực, thuốc thang đều thiếu, đó là những ngày khó khăn, gian khổ nhất của đoàn quân Tây Tiến. Trong một lần trên đường hành quân, cả tiểu đội cha tôi đều đói lả, nhiều người mắc bệnh sốt rét, có một đồng đội của họa sĩ Quang Thọ đã kiệt sức gục xuống, thều thào nhờ đồng đội chuyển thư và ảnh về cho gia đình. Đúng lúc đó có một chị phụ nữ dân bản địu con đi rừng qua, chị bước đến, hiểu ngay sự tình, bèn lặng lẽ vắt sữa cho anh bộ đội uống. Được những giọt sữa ấm nóng thấm vào môi, người lính dần tỉnh lại. Sau đó người phụ nữ tiếp tục địu con về phía bản xa.

Chứng kiến sự việc vô cùng xúc động này và thêm nhiều câu chuyện nữa về tình quân dân thắm thiết như cá với nước, trân trọng ân nghĩa của đồng bào Hòa Bình, đồng bào Tây Bắc đã đùm bọc đoàn quân Tây Tiến trong những ngày kháng chiến khó khăn, họa sĩ Quang Thọ đã trao gửi hết tình cảm, nghĩa đồng bào vào bức tranh “Nuôi giấu thương binh”, tác phẩm sau này đã được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật và được treo ở Bảo tàng Lịch sử quân đội. Còn bức tranh trao tặng Bảo tàng Hòa Bình là bức bản thảo đầu tiên, là khởi nguồn của bức tranh đó.

Còn ông Nguyễn Như Giao, em trai của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Như Trang thì kể lại: “Anh Nguyễn Như Trang là người anh cả trong gia đình chúng tôi. Cha tôi là nhà giáo, gia đình sớm cho anh ăn học ở Trường Thăng Long. Tháng Tám năm 1945, sau khi tham gia giành chính quyền ở Mỹ Hào, Hưng Yên, nơi cha mẹ đang sinh sống, anh trở lại Hà Nội, gia nhập Vệ quốc đoàn. Đầu năm 1947, anh phụ trách Tiểu đoàn 150 thuộc Trung đoàn 52 Tây Tiến hành quân theo hướng Lương Sơn - Chợ Bờ - Suối Rút, Chiềng Sại, rồi ngược sông Mã đánh chiếm Mường Lát...”.

Cuối năm 1947, người lính Nguyễn Như Trang bị thương, nằm điều trị ở trạm xá Trung đoàn, anh chứng kiến nhiều chiến sĩ bị thương, bị sốt rét, hy sinh ngay tại bệnh xá. Mỗi một chiến sĩ ra đi là một tiếng cồng được đánh lên. Vốn là người giỏi thơ ca và nhạc, anh đã sáng tác bài hát “Tiếng cồng quân y”. Anh còn viết nhiều bài báo, nhiều ca khúc động viên, khích lệ cán bộ, chiến sĩ của mình vượt qua gian khổ, chiến đấu vì Tổ quốc, tiêu biểu như tác phẩm nổi tiếng “Trấn biên cương”: “Đoàn quân lên trấn biên cương hào hùng, một mùa xuân mới trời rung, đem chiến công về vinh quang mà danh vang ghi”.

Ngày 19/11/1948, Nguyễn Như Trang đã anh dũng hy sinh trong một trận chiến với trung đội lính Âu - Phi tại thôn Mu, làng Ngọc Lâu, châu Lạc Sơn ngày ấy. Ông Nguyễn Như Giao cho biết thêm một chi tiết cảm động: “Năm 1949, cha tôi - nhà giáo Nguyễn Như Hoàn đã viết bài “Thơ đề bên ảnh Như Trang”:

“Ai lên Tây Tiến mau về nhỉ

Ta gửi vần thơ nhắn một người

Người ấy sẽ về trong ánh đỏ

Trong cười chiến thắng toán quân xuôi

Vung gươm thét hận đi thôi

Người còn là súng của người hy sinh”.

Bài thơ này được khắc ép trên nền đồng và hôm nay gia đình trao tặng cho Bảo tàng tỉnh Hòa Bình lưu giữ”.

3/Mỗi kỷ vật, mỗi tác phẩm đều có những câu chuyện dài rất ấn tượng. Từng câu chuyện được thân nhân các liệt sĩ, các cựu chiến sĩ Tây Tiến chia sẻ mộc mạc, ân tình như con đường Tây Tiến chạy dài mãi trong tâm tưởng người nghe. Cuộc hiến tặng các hiện vật, kỷ vật, tư liệu về chiến sĩ Trung đoàn 52 Tây Tiến do thân nhân các gia đình trao tặng cho Bảo tàng tỉnh Hòa Bình càng đặc biệt hơn vào đúng dịp kỷ niệm 76 năm Ngày Thương binh, liệt sĩ 27/7, góp phần phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa về cuộc đời, sự nghiệp của các chiến sĩ đã dâng hiến, hy sinh để bảo vệ độc lập, tự do cho Tổ quốc, có giá trị vô cùng to lớn cho công tác tuyên truyền, giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Có thể bạn quan tâm

Ngày hội Giáo dục châu Âu 2026

Ngày hội Giáo dục châu Âu 2026

Ngày hội Giáo dục châu Âu 2026 sẽ diễn ra tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong tháng 10. Với chủ đề “Mở mang trí tuệ”, ngày hội hướng tới việc mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin giáo dục châu Âu, đồng thời tạo không gian kết nối giữa người học Việt Nam với các trường đại học và các cơ quan đại diện châu Âu.

Các bạn trẻ nỗ lực học nghề, biến vải vụn thành hoa. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Những mảnh vải vụn làm đẹp cho đời

Bị bại liệt nhưng chị Phạm Thị Hiền (Chi hội Người khuyết tật liên phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) không chán nản. Ngược lại, chị đã nỗ lực tạo việc làm cho nhiều thanh niên khuyết tật bằng việc biến vải vụn thành các sản phẩm thủ công xinh xắn.

Anh Lê Quang Đức và hai vị khách từ Ninh Bình đi Huế.

Chuyện tử tế trên mỗi chuyến tàu

Giọng rao mạnh mẽ, trẻ trung của một chàng trai tiếp viên trên tàu. Anh cố ngân nga nên những âm sau cùng vuốt dài nghe rất ngộ nghĩnh, hài hước. Không hành khách nào là không ngóng ra bên ngoài cửa buồng để xem thanh niên nào sở hữu giọng rao thú vị, dễ thương đến vậy.

Cẩn trọng trong không gian thiêng, không gian xanh

Điều này từ lâu đã được chứng thực qua những ý kiến đa chiều, những phản ứng của giới chuyên môn về văn hóa, lịch sử, kể cả văn nghệ sĩ trước những hoạt động trưng bày, sắp đặt trong hoặc gần kề các di tích, danh thắng nhưng bị cho là không đẹp, nặng hơn là phản cảm, phi thẩm mỹ.

Nền tảng SmartLog được Hải Phòng triển khai để xử lý khoảng trống liên thông dữ liệu. Ảnh: KHIẾU MINH

Bước chuyển của quản trị dựa trên dữ liệu

Dữ liệu đã được tạo lập trong nhiều hệ thống, nhưng điều quyết định lại nằm ở khả năng chuẩn hóa, chia sẻ theo thời gian thực để phục vụ quản lý, điều hành. Từ thực tiễn một số địa phương, bước chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu đang dần hiện rõ.

Hội thảo nhận sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên gia trong và ngoài nước.

Công nghệ cao bảo vệ an toàn thực phẩm

An toàn thực phẩm (ATTP) ngày càng đòi hỏi khả năng kiểm soát xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ nhận diện sớm nguy cơ, đến phát triển những sản phẩm đáp ứng tốt hơn nhu cầu sức khỏe. Những tiến bộ về khoa học, công nghệ đang mở thêm công cụ để giải quyết các yêu cầu này.

Mở rộng nguồn hiến, bảo vệ sự nhân văn trong ghép tạng

Sau gần 20 năm thực hiện, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 đang được sửa đổi để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Dự án Luật sửa đổi dự kiến được trình, xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, với nhiều chính sách mới nhằm mở rộng nguồn hiến, tháo gỡ những điểm nghẽn trong tổ chức, tài chính và điều phối hoạt động ghép tạng.

Dự kiến, từ năm 2027, tuyển sinh đào tạo ngành sư phạm sẽ theo hướng mới.

Chọn đúng người, đào tạo đúng nhu cầu

Đổi mới cơ chế tuyển sinh đào tạo sư phạm theo hướng bổ sung đánh giá năng lực nghề nghiệp, yếu tố tâm lý sư phạm ngay từ đầu vào, đồng thời gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng và siết chặt đánh giá đầu ra là những yêu cầu mới được đặt ra. Đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm nâng chất lượng đội ngũ giáo viên, khắc phục tình trạng đào tạo chưa sát nhu cầu thực tế.

Đón đọc Thời Nay số 1745, phát hành thứ hai, ngày 5/10

Đón đọc Thời Nay số 1745, phát hành thứ hai, ngày 5/10

Để trở thành bác sĩ nội trú, những bác sĩ trẻ phải vượt qua một kỳ tuyển chọn khắt khe và ba năm rèn luyện trong môi trường lâm sàng cường độ cao. Phía sau những đêm trực, ca mổ và áp lực nghề nghiệp là hành trình hình thành một lớp bác sĩ trẻ có chuyên môn, bản lĩnh và khát vọng theo đuổi những lĩnh vực chuyên sâu của ngành y. Trang nhất khởi đăng loạt bài Bài toán nguồn nhân lực y tế chất lượng cao; Kỳ 1: Những người chọn con đường khó.

Thực hành nghề cơ khí tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội.

Mở quyền tự chủ, nâng chất lượng nguồn tuyển

Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, có hiệu lực từ ngày 3/11/2026, tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo chủ động hơn trong xác định quy mô, phương thức tuyển sinh, đồng thời giảm thủ tục cho người học. Quyền tự chủ được mở rộng cũng đặt ra yêu cầu các trường nâng chất lượng đào tạo, để tuyển sinh không chỉ đủ về số lượng mà còn đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động.

Du khách tham gia thả rùa về biển là hoạt động bảo tồn tại Hòn Bảy Cạnh.

Mùa thu nơi đảo xanh

Theo đoàn làm phim Truyền hình Quân đội, tôi trở lại Côn Đảo (TP Hồ Chí Minh) vào những ngày thu. Thời gian đất trời ở đây dường như trôi chậm hơn để lắng nghe tiếng thì thầm của gió lộng và sóng biển.

Cần hạn chế xét nghiệm lặp lại, giảm chi phí và thời gian chờ đợi cho bệnh nhân. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mong liên thông dữ liệu, giảm lãng phí nguồn lực y tế

Khi chuyển từ bệnh viện (BV) này sang BV khác, nhất là từ tuyến dưới lên tuyến trên, không ít người bệnh phải thực hiện lại các xét nghiệm đã làm trước đó. Nếu việc liên thông dữ liệu được áp dụng, việc công nhận những kết quả còn giá trị khi người bệnh chuyển viện sẽ góp phần hạn chế xét nghiệm lặp lại, giảm chi phí và thời gian chờ đợi.

Đón đọc Thời Nay số 1744, phát hành thứ năm, ngày 1/10

Đón đọc Thời Nay số 1744, phát hành thứ năm, ngày 1/10

Mỗi cây xăng một giá, sáng tăng, chiều có thể giảm có thể sẽ là thực tế xảy ra khi Doanh nghiệp tự quyết giá bán lẻ xăng dầu. Đó là thông tin được dư luận đặc biệt quan tâm tại hội nghị lấy ý kiến dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu do Bộ Công thương tổ chức ngày 30/9. Nội dung chính được bàn luận trên mục Thời đàm.

Đối phó với nạn chuột phá lúa

Bữa cơm chiều ở nhà bà Hảo (xã Tây Phương, ngoại thành Hà Nội), không khí bỗng chùng xuống khi bà nhắc đến việc nhiều thửa ruộng lúa đang lên xanh tốt mà bị chuột cắn phá. Lúa hè thu đang trong thì con gái như lúc này mà chuột phá sẽ gây ra những thiệt hại không nhỏ. Nếu giai đoạn mới cấy còn có thể dặm lại và dùng phân bón để giúp lúa lên nhanh thì bây giờ, khi nhánh lúa đã phát triển ổn định, cây bị chuột cắn sẽ không thể phục hồi được nữa, nguy cơ năng suất sụt giảm là điều khó tránh khỏi.

Hoàn thiện cống Cây Khô, một trong sáu công trình thuộc dự án ngăn triều, chống ngập 10 nghìn tỷ đồng của Thành phố Hồ Chí Minh.

Bắt đúng “bệnh” để trị ngập hiệu quả

Chống ngập không thể mãi chạy theo từng điểm ngập. Khi mưa lớn, triều cường, sụt lún và đô thị hóa cùng gia tăng sức ép, Thành phố Hồ Chí Minh cần thay đổi cách ứng phó với bài toán đã kéo dài nhiều năm.

Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Vũ Anh tư vấn cho bệnh nhân về kỹ thuật điều trị mới.

Đưa y học hiện đại đến gần người bệnh

“Với tôi, y học cần có tính chất đại chúng, điều này có nghĩa phải làm sao để mọi người bệnh đều được tiếp cận y học hiện đại với chi phí tối ưu”, Thạc sĩ, bác sĩ (BS) Đỗ Vũ Anh, phẫu thuật viên chấn thương chỉnh hình và y học thể thao, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ.

Các đại biểu và vận động viên tham gia chạy.

Những bước chạy vì hòa bình

Sáng 27/9, khu vực phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) rộn ràng trong sắc màu của Vòng chung kết Giải chạy Báo Hànộimới mở rộng lần thứ 51 - Vì hòa bình năm 2026. Hơn 5.000 người đã cùng góp mặt, tạo nên ngày hội thể thao sôi động giữa trung tâm Thủ đô.

Anh Lê Quang Đảng gắn bó với thư pháp Việt tròn 20 năm.

Gieo duyên qua nét thư pháp Việt

Để lưu giữ nét đẹp của thư pháp Việt, nhà thư pháp Lê Quang Đảng (36 tuổi) cho rằng, viết một con chữ dựa trên cái tâm muốn làm chứ không vì tấm huy hiệu hay lời khen, mọi công đoạn đều trở nên nhẹ nhàng, tự nhiên như hơi thở. Viết thư pháp Việt là cách giúp anh Đảng kể lại từng câu chuyện sâu thẳm bên trong thế giới nội tâm.

Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), quản lý an toàn thực phẩm phải gắn với một đầu mối rõ ràng.

Quản lý sát hơn từ cơ sở

Sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đang được sửa đổi theo hướng chuyển từ kiểm soát từng khâu sang quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm, dựa trên nguy cơ và tăng hậu kiểm. Cùng với phân cấp, dự thảo đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với chính quyền cơ sở, bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số.