Tồn tại 50 điểm ngập
Theo thống kê, thành phố hiện có khoảng 50 điểm ngập; trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh trước đây nhiều nhất với 34 điểm, Bình Dương chín điểm, Bà Rịa-Vũng Tàu bảy điểm. Là một trong những “rốn” ngập của thành phố, khu vực bán đảo Bình Quới-Thanh Đa tiếp giáp với sông Sài Gòn cho nên tình trạng ngập do triều cường diễn ra vào những tháng cuối năm luôn là nỗi lo của hàng nghìn hộ dân sinh sống ở đây.
Ông Thái Văn Thành (ngụ phường Bình Quới) than phiền: “Người dân Thanh Đa thật sự ám ảnh mỗi khi có triều cường và mưa, chưa kể những tháng cuối năm triều cường dâng cao hơn. Chúng tôi chỉ mong thành phố đầu tư bài bản, giải quyết căn cơ tình trạng ngập lụt, nếu không người dân chúng tôi cứ phải sống chung với lũ”.
Không bị ngập lụt do triều cường, tuy nhiên, khu vực chợ Thủ Đức nhiều năm qua tình trạng ngập nặng sau mỗi cơn mưa lại có dấu hiệu gia tăng, khiến sinh hoạt của người dân bị đảo lộn, nhất là việc mưu sinh buôn bán của tiểu thương quanh chợ. Các tuyến đường ngập sâu sau mỗi cơn mưa đổ xuống là Võ Văn Ngân, Dương Văn Cam, Tô Ngọc Vân, Kha Vạn Cân với tình trạng tích nước kéo dài.
Thành phố đã thực hiện một số dự án đầu tư xử lý điểm ngập này nhưng hiệu quả mang lại vẫn không đáng kể. Bà Nguyễn Thị Hay, ở mặt tiền đường Nguyễn Thị Rành, phường Thủ Đức ngao ngán: “Nhiều năm qua, chúng tôi bất lực vì hễ mưa là ngập. Ngoài sinh hoạt khó khăn thì việc buôn bán gần như ngưng trệ, có hôm phải dọn quán sớm để... tát nước. Theo tôi, việc chống ngập ở quanh chợ Thủ Đức phải làm toàn diện, không nên chỉ chống chỗ này mà bỏ chỗ khác”.
Ngoài ra, trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vẫn tồn tại các khu vực ngập lụt nặng như các đường Quốc Hương, Nguyễn Văn Hưởng (phường An Khánh); đường Nguyễn Văn Quá (phường Đông Hưng Thuận); các đường Bạch Đằng, Ung Văn Khiêm, Đinh Bộ Lĩnh (phường Thạnh Mỹ Tây)... Theo Sở Xây dựng thành phố, ngoài những vị trí ngập nặng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trước đây, nhiều điểm ngập thuộc địa bàn Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) cần sớm đầu tư chống ngập bằng giải pháp công trình.
Trong đó, thành phố Thuận An thuộc địa bàn Bình Dương (cũ) có chín điểm ngập như đường Bùi Hữu Nghĩa, Đại lộ Bình Dương (Quốc lộ 13) đoạn giáp suối Cát, Đại lộ Bình Dương (Quốc lộ 13) đoạn trước Trường dạy nghề Việt Nam-Singapore; các đường Bùi Thị Xuân, Lê Thị Trung, Thuận An Hòa, Thuận Giao 19. Riêng khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu tồn tại 31 vị trí ngập nặng như: Các đường Thi Sách, Nguyễn Đình Thi (phường Tam Thắng); ngã ba Quang Trung-Hạ Long; các đường Nguyễn Du, Trưng Trắc-Trưng Nhị, Lê Lợi ngã ba Lê Hồng Phong (phường Vũng Tàu)...
Cần giải pháp đồng bộ
Thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện chống ngập dựa theo quy hoạch 752 (Quy hoạch tổng thể hệ thống thoát nước Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020, Thủ tướng phê duyệt năm 2001) và quy hoạch 1547 (Quy hoạch thủy lợi chống ngập úng Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt năm 2008). Theo hai quy hoạch này, thành phố cần xây dựng 6.000 km cống thoát nước, xây 103 hồ điều tiết, 12 nhà máy xử lý nước thải, hơn 170 km đê bao cùng 12 cống ngăn triều lớn... Tuy nhiên, ngoài hệ thống cống thoát nước được đầu tư đạt hơn 60%, còn lại các hạng mục khác đều thực hiện rất chậm, trong đó giải pháp xây dựng hồ điều tiết vẫn còn nằm “trên giấy”.
Tiến sĩ Hồ Long Phi, chuyên gia về chống ngập cho rằng: Dù vận dụng quy hoạch nào cũng cần nhìn nhận thực tế là hạ tầng thoát nước được đầu tư khá chậm so với tốc độ phát triển của thành phố, trong khi hiện nay hàng loạt dự án, nhà ở, đường sá mọc lên với tốc độ chóng mặt. Ở góc độ biến đổi khí hậu, thời tiết cũng ngày càng cực đoan hơn; nếu như trước đây chu kỳ ba năm mới có một cơn mưa với lượng mưa 200 mm nhưng gần đây xuất hiện thường xuyên hơn với tần suất mưa dồn dập sẽ khiến cho hệ thống thoát nước quá tải, thoát không kịp dẫn đến ngập lụt cục bộ. Một vướng mắc nữa là nếu Thành phố Hồ Chí Minh chỉ trông chờ vào nguồn vốn ngân sách để chống ngập thì sẽ mãi “hụt hơi” bởi thực tế đổ vốn đến đâu dùng hết đến đó, chắc chắn phải thiếu, phải chờ trong khi ngập lụt cứ ngày càng gia tăng.
Bên cạnh đó, giai đoạn 2026-2027, thành phố ưu tiên thực hiện các giải pháp thủy lợi để chống ngập như: Hoàn thành quy hoạch 1547 (lưu vực 570 km²), qua đó hình thành tuyến kiểm soát triều khép kín giải quyết tám vị trí ngập do triều ở phía nam và trung tâm thành phố; khép kín đê bao và trạm bơm cưỡng bức nhằm hoàn thiện đê bao ở Quận 7, Nhà Bè, Thủ Đức (cũ) đồng thời bổ sung trạm bơm tại Nhà Bè, Bình Chánh, Thủ Đức (cũ); kết hợp hoàn thiện thi công các dự án chỉnh trang đô thị, giải tỏa nhà trên và ven kênh rạch như kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên, chỉnh trang và cải tạo rạch Xuyên Tâm, bờ Bắc kênh Đôi...
