Tạo “hệ miễn dịch số” cho cộng đồng

Chăm lo, bảo vệ thế hệ trẻ thông qua giáo dục kỹ năng sống và an toàn số.
Chăm lo, bảo vệ thế hệ trẻ thông qua giáo dục kỹ năng sống và an toàn số.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng khoa học-công nghệ phát triển như vũ bão hiện nay, không gian mạng ngày càng trở thành mặt trận quan trọng trong cuộc chiến chống tin giả, bảo vệ nền tảng tư tưởng. Ở đó, công nghệ vừa là nơi khuếch tán thông tin sai lệch nhưng cũng là “lá chắn”, "vũ khí" hiệu quả để nhận diện, ngăn chặn, phản bác các nội dung độc hại.

Những hình thức công nghệ lan truyền tin giả

Sự thay đổi căn bản của môi trường thông tin ngày nay nằm ở sự dịch chuyển từ các thiết chế truyền thống có tính chọn lọc, kiểm chứng cao sang logic của các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới với các thuật toán tối ưu tương tác. Trên TikTok, Facebook hay YouTube, những nội dung cực đoan, gây tranh cãi hoặc đánh mạnh vào cảm xúc thường được phát tán nhanh, bởi chúng kích hoạt phản ứng mạnh, gây sự thu hút lên nhận thức của người dùng mạng xã hội chỉ trong thời gian ngắn. Trong khi những nội dung đúng đắn, cần sự suy ngẫm lại thường “mất lợi thế” trong cuộc cạnh tranh về tốc độ và mức độ lan tỏa.

Lợi dụng cơ chế trên, các thế lực thù địch, phản động đã đẩy mạnh phát tán tin giả và thông tin sai lệch, biến chúng thành công cụ phục vụ mưu đồ xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh đạo, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội và phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Để nắm bắt các đối tượng mục tiêu, hiện tượng “bong bóng thông tin” (filter bubble) cũng đang bị các nền tảng lạm dụng, làm người sử dụng mạng xã hội bị giới hạn trong một phạm vi thông tin hẹp có chủ đích. Bởi vì, khi phát hiện người dùng đang quan tâm đến nội dung nào đó thì thuật toán sẽ tiếp tục đề xuất thêm nhiều nội dung tương tự làm họ dần tin đó là sự thật duy nhất và có thể trở nên định kiến. Hiện tượng này hoàn toàn có khả năng bị kẻ xấu dễ dàng lợi dụng dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực.

z7830571005835-c098e2defb48d118cdc1871ee41a7086-5661.jpg
Sự thay đổi của môi trường thông tin trong kỷ nguyên số

Theo ông Nguyễn Tử Quảng, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Deepfake nguy hiểm không kém gì một loại 'bom hạt nhân' của thế giới internet. Nó có sức công phá khủng khiếp vào niềm tin và đạo đức xã hội.

Xây dựng "vùng xanh" thông tin

Bên cạnh những tác hại nguy hiểm của thông tin xấu, độc lan truyền trên mạng xã hội do hành vi sử dụng công nghệ tạo ra, việc sử dụng công nghệ phù hợp sẽ mang lại những giải pháp hữu hiệu để phát hiện, ngăn chặn tin giả, tin xấu, độc. AI cần được sử dụng để phát hiện các bất thường không chỉ ở nội dung mà còn ở hành vi lan truyền.

Ông Nguyễn Lê Thành, nhà sáng lập, Chủ tịch điều hành Công ty Bảo mật Verichains nhấn mạnh: “Sử dụng AI không chỉ để phân tích nội dung mà quan trọng hơn là phân tích hành vi lan truyền như mạng lưới bot, tốc độ chia sẻ bất thường và các tài khoản phối hợp đồng loạt nhằm phát hiện, chặn đứng các chiến dịch thao túng thông tin từ sớm. Công nghệ cũng cho phép thiết lập hệ thống đối chiếu tự động với nguồn chính thống (fact-check database) và gắn nhãn cảnh báo, nguồn gốc nội dung ngay trên nền tảng”.

Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), việc thiết kế lại hệ thống gợi ý nội dung theo hướng đa chiều, ưu tiên nguồn tin đã kiểm chứng là một trong những bước đi công nghệ quan trọng để phá vỡ các “không gian thông tin” hẹp, độc hại.

Không dừng lại ở vai trò nhận diện và ngăn chặn, công nghệ cũng sẽ mở ra những phương thức mới để sản xuất, phân phối và lan tỏa nội dung chính thống hiệu quả hơn. "Trên không gian mạng, cái đẹp không tự nhiên chiến thắng chỉ vì nó đúng, mà nó chỉ chiến thắng khi nó có năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế chú ý. Do đó, vấn đề không phải là có bao nhiêu nội dung đúng, mà là nội dung đúng đó có đủ hấp dẫn để được lựa chọn hay không”, ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Truyền thông Lê phân tích.

Chính vì vậy, công nghệ cần được ứng dụng để chuyển hóa những giá trị đúng nhưng còn khô khan thành những câu chuyện có sức lan tỏa, sử dụng đúng ngôn ngữ và định dạng mà người dùng, đặc biệt là giới trẻ ưa chuộng như video ngắn, clip 30 giây hoặc những sản phẩm độc đáo với tốc độ nhanh thay vì những bài viết, sản phẩm dài dòng, nặng nề khó tiếp cận.

Ngày 7/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký quyết định phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) thể hiện cam kết mạnh mẽ và nhất quán của Việt Nam trong việc đề cao luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và chủ nghĩa đa phương. Đây là cơ sở pháp lý quốc tế quan trọng để Việt Nam tăng cường hiệu quả phòng ngừa, phát hiện, điều tra và xử lý tội phạm mạng, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong đó có việc yêu cầu các tập đoàn công nghệ như Meta, Google… phải tuân thủ pháp luật sở tại thay vì né tránh dưới chiêu bài “tiêu chuẩn cộng đồng”.

Theo ông Nguyễn Lê Thành, cần có cơ chế buộc các nền tảng xuyên biên giới phải minh bạch thuật toán, cách họ đề xuất nội dung, ít nhất bảo đảm không cổ xúy bạo lực hay kích động.

Bên cạnh đó, việc xây dựng một hệ sinh thái công nghệ nội địa đủ mạnh để “tự bảo vệ mình” là chiến lược không thể tách rời. Hiện nay, các doanh nghiệp “Make in Vietnam” đã có bước tiến đáng kể, đáp ứng tốt các mảng như giám sát an ninh mạng, bảo vệ thư điện tử và đánh giá an toàn thông tin. Tuy nhiên, một thực tế đáng suy ngẫm là tỷ lệ sử dụng sản phẩm an ninh mạng nội địa trong các cơ quan, doanh nghiệp hiện mới chỉ đạt khoảng 24,77%.

z7830572149109-90e60712b62b1fcce068fa89c69def79.jpg
Công an xã An Khánh, thành phố Hà Nội hướng dẫn người dân tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên VNeID

Ông Vũ Duy Hiền, Chánh Văn phòng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhấn mạnh: “Để thực sự làm chủ “vùng xanh” kỹ thuật số, chúng ta cần những chính sách hỗ trợ đủ mạnh để nâng tầm từ việc “đáp ứng một phần” lên thành “làm chủ hệ sinh thái”, giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng bảo mật lõi và công cụ phân tích mối đe dọa toàn cầu”.

Tin giả có tính chất “phát tán nhanh”. Khi xuất hiện khoảng trống thông tin, tin giả sẽ lấp đầy. “Cung cấp bằng chứng, thông tin xác thực, kịp thời để dư luận có chỗ dựa. Khi người dân biết trông chờ vào những nguồn này, họ sẽ không dễ bị cuốn theo tin giả. Ngược lại, nếu thiếu những nguồn đáng tin cậy, người dân sẽ dễ bị dẫn dắt. Nếu làm tốt điều này, thì không những hóa giải được Deepfake và tin giả, mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh hơn, nơi mọi người có thói quen dựa trên sự thật, trên bằng chứng. Khi đó, chúng ta không chỉ “chống”, mà còn “xây”, xây dựng một nền tảng nhận thức vững chắc cho toàn xã hội”, ông Nguyễn Tử Quảng phân tích.

Cuộc chiến chống tin giả vì thế không chỉ là cuộc đua công nghệ, mà là quá trình nâng cao xây dựng “hệ miễn dịch số” cho cộng đồng. Khi mỗi người dân trở thành một “công dân truyền thông” có trách nhiệm trên không gian mạng, biết kiểm chứng thông tin, thì mọi thủ đoạn Deepfake hay thuật toán thao túng sẽ không còn đất diễn.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh khai mạc chương trình tập huấn. (Ảnh: CTV)

Lâm Đồng: Trang bị kiến thức bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường mạng

Ngày 25/10, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng, tổ chức tập huấn chuyên gia an toàn số học đường, nhằm xây dựng lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng và bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng.

Quạt nước gạt đập liên hồi tạo nên những luồng bọt bồng bềnh trắng xóa trên mặt ao là đặc trưng tại các vùng nuôi tôm trọng điểm tỉnh Cà Mau. (Ảnh HỮU TÙNG)

Chàng trai Cà Mau số hóa sổ cân tôm

Từ những trăn trở bên ao tôm quê nhà, chàng trai trẻ Đỗ Vương Nhi đã miệt mài sáng tạo nên ứng dụng FarmBook (sổ cân tôm), giúp nhà nông vùng sông nước Cà Mau bước vào hành trình chuyển đổi số một cách nhẹ nhàng, minh bạch nhưng đong đầy niềm tin.

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định cụ thể các mục tiêu, yêu cầu đổi mới mô hình phát triển lâu dài, bền vững. Để hiện thực hóa các mục tiêu, yêu cầu đó các cấp, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần quyết liệt triển khai và có những kết quả cụ thể, từng bước đưa tri thức trở thành năng lực sản xuất và lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Phiên họp Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Danh sách công trình/cụm công trình được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7

Ngày 12 và 13/10/2026, tại Hà Nội, Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7 họp xem xét, đánh giá các công trình/cụm công trình và tác giả, đồng tác giả đề nghị tặng giải thưởng.

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

Rau má từ lâu được biết đến không chỉ là loại rau quen thuộc trong bữa ăn, mà còn là cây dược liệu dân gian có nhiều giá trị đối với sức khỏe. Tuy nhiên, tại Quảng Trị, các nghiên cứu và mô hình chế biến sâu đối với rau má vẫn chưa nhiều, khiến giá trị kinh tế của cây rau má chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh trình bày tham luận tại Phiên toàn thể quốc tế. (Ảnh: Viện Hàn lâm)

Đoàn công tác của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tham dự Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III tại Nga

Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III do Học viện Kinh tế quốc dân và Hành chính công trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga (Học viện Tổng thống-RANEPA) tổ chức tại Thủ đô Moskva, Liên bang Nga trong hai ngày 22 và 23/10 với chủ đề “Khoa học cho quản trị nhà nước tại Nga”.

Đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ

Đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ

Chính phủ đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đối với tổ chức và cá nhân, chỉ quy định nghĩa vụ thông báo của tổ chức, cá nhân giám định khi hoạt động cung cấp dịch vụ và dự kiến quy định tại văn bản dưới luật quyền và nghĩa vụ trong việc thực hiện hoạt động này.

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường: Tăng cường hậu kiểm, thúc đẩy chuyển đổi xanh

Dự án Luật hướng tới cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang tăng cường hậu kiểm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đồng thời, đổi mới quản trị môi trường dựa trên dữ liệu, thúc đẩy chuyển đổi xanh, tháo gỡ các điểm nghẽn, huy động nguồn lực cho bảo vệ môi trường.

Các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: VŨ TÂN)

Khánh Hòa đẩy mạnh chuyển đổi số từ cấp cơ sở

Ngày 23/10, tại Nha Trang, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội nghị về giải pháp chuyển đổi số tại địa phương, với chủ đề “Chuyển đổi số cấp cơ sở tỉnh Khánh Hòa-Từ khung kiến trúc, nền tảng và dữ liệu số đến quản trị địa phương, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân”.

Hội thảo “Giải pháp phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam là cầu nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc trong các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội”. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Phát huy hiệu quả công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội

Ngày 23/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội thảo “Giải pháp phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam là cầu nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc trong các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội”.

Công nghệ viễn thám và UAV hỗ trợ khoanh vùng phạm vi dữ liệu. (Ảnh: VNPT)

Ứng dụng công nghệ viễn thám và GeoAI: Đột phá làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai

Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai "đúng, đủ, sạch, sống" đang là nhiệm vụ trọng tâm. Sự kết hợp giữa công nghệ viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) và trí tuệ nhân tạo không gian địa lý (GeoAI) đang trở thành "chìa khóa" giúp ngành chức năng tối ưu hóa công tác kiểm tra, đối soát và làm sạch dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.

Các đại biểu tham quan SHTP ATP Lab. (Ảnh: SHTP)

Khánh thành Xưởng thực hành Đóng gói và Kiểm thử vi mạch

SHTP ATP Lab được kỳ vọng sẽ góp phần giải bài toán cốt lõi: thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo lý thuyết và yêu cầu kỹ thuật thực tế tại doanh nghiệp. Sinh viên, học viên và kỹ sư từ đây có cơ hội rèn luyện kỹ năng thao tác, tuân thủ quy trình an toàn và vận hành máy móc đúng tiêu chuẩn công nghiệp.

Nhân viên lắp pin, chuẩn bị vận hành UAV phục vụ vận chuyển nông sản tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: VIETNAM POST)

Tập trung nguồn lực phát triển công nghệ dùng chung

Qua rà soát 113 đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược của 30 địa phương, Bộ Khoa học và Công nghệ nhận thấy nhiều nội dung có nội dung, nền tảng công nghệ tương đồng ở các nhóm đề xuất như trợ lý ảo, camera trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, dữ liệu y tế và bản sao số...