Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật do Bộ Công an xây dựng, điều hành
Theo Tờ trình của Bộ Công an, thực tiễn hiện nay người dùng Internet tại Việt Nam ngày càng tham gia nhiều hơn vào môi trường số với hàng chục triệu tài khoản mạng xã hội và các hoạt động trực tuyến đa dạng.
Song song với những tiện ích vượt trội mang lại, nhiều nguy cơ mới đã xuất hiện, nổi bật là vấn nạn tin giả, tin sai sự thật, thông tin bịa đặt, deepfake và các chiến dịch thao túng dư luận có chủ đích.
Tin giả, tin sai sự thật đã gây nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân, làm phức tạp tình hình xã hội, và thậm chí đe dọa an ninh quốc gia. Do đó, việc thành lập Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật là cấp thiết, giúp giải quyết tối ưu vấn nạn tin giả, tin sai sự thật” .
Trung tâm sẽ là đầu mối xác minh, cảnh báo, công bố vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; xử lý kịp thời tránh “hiệu ứng đám đông” lan truyền các thông tin thất thiệt.
Theo dự thảo, nhiệm vụ của Trung tâm gồm: Điều phối việc kiểm chứng vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật; kiểm chứng vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật về lĩnh vực an ninh, trật tự.
Gắn nhãn; công bố, cảnh báo vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật; xác minh, làm rõ vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật.
Tổ chức rà soát, phát hiện thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; thanh tra, kiểm tra, giám sát phòng, chống tin giả, tin sai sự thật của các cơ quan, đơn vị.
Theo Bộ Công an, Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sai sự thật là của Chính phủ. Bộ Công an là cơ quan chủ trì xây dựng, điều hành cùng sự phối hợp thực hiện của 17 bộ, ngành và Ủy ban nhân dân tại 34 tỉnh, thành phố.
Trung tâm sẽ hoạt động theo mô hình nhà nước chuyên trách và có mức độ can thiệp, phòng, chống tin giả, tin sai sự thật ở mức độ cao, phù hợp xu thế giải quyết vấn nạn tin giả, tin sai sự thật của thế giới cũng như mô hình của một số nước.
Trung tâm sẽ sử dụng tối đa các nguồn lực sẵn có về cơ sở hạ tầng, cơ sở dữ liệu, khoa học công nghệ, thông tin, truyền thông của Bộ Công an do đó không làm phát sinh biên chế.
Dự kiến, Trung tâm sẽ nghiên cứu tích hợp, bổ sung tính năng “Phản ánh tin giả, tin sai sự thật” trên ứng dụng VNeID.
Bảo vệ quyền tự do ngôn luận hợp pháp của tổ chức, cá nhân
Ba nguyên tắc vận hành của Trung tâm là: nhanh, minh bạch và hiệu quả. Sau khi tiếp nhận thông tin giả, sai sự thật sẽ phản hồi trong khoảng thời gian ngắn nhất. Quy trình xác minh, xác định tính chính xác của thông tin được công khai và bảo vệ quyền tự do ngôn luận hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Bộ Công an cũng đề xuất, sau khi cơ quan chức năng có thẩm quyền kết luận thông tin là tin giả, tin sai sự thật thì phải gửi yêu cầu gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật đến Trung tâm phòng, chống tin giả, tin sự thật kèm theo các căn cứ, tài liệu kiểm chứng xác thực để được phê duyệt.
Sau khi gắn nhãn, cơ quan chức năng có thẩm quyền yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp mạng xã hội, các nhà cung cấp thông tin xuyên biên giới có hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam thực hiện rà soát thông tin đã gắn nhãn đối với các thông tin tương tự xuất hiện trên nền tảng của mình để ngăn chặn, gỡ bỏ, cảnh báo.
Sau khi xác thực là tin giả, tin sai sự thật thuộc thông tin công dân không được quyền tiếp cận thì không thực hiện gắn nhãn. Tuy nhiên, cơ quan chức năng xét thấy cần phải gỡ bỏ, ngăn chặn nhằm bảo vệ lợi ích chung thì phải yêu cầu các doanh nghiệp liên quan gỡ bỏ, ngăn chặn không được phép đăng tải, chia sẻ, phát tán các thông tin đó.
Hình thức xử lý khi phát tán tin giả, tin sai sự thật
Việc truy cứu trách nhiệm hình sự khi các hành vi phạm tội về phát tán tin giả, tin sai sự thật đã được quy định trong Bộ luật Hình sự hiện hành. Trường hợp chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự thì bị xử lý vi phạm hành chính.
Ngoài ra, cá nhân, cơ quan, tổ chức vi phạm còn có thể bị áp dụng thêm các hình thức xử lý bổ sung, khắc phục hậu quả theo quy định như thông báo về địa phương nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người có hành vi vi phạm từ lần thứ hai trở lên hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, trật tự, quyền, lợi ích hợp pháp, danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức.
Phải gỡ, xóa bỏ tin giả, tin sai sự thật đã được đăng tải, chia sẻ, phát tán. Đăng tin cải chính, đính chính thông tin đã được xác nhận là tin giả, tin sai sự thật.
Cá nhân, cơ quan tổ chức cũng có thể phải công khai xin lỗi nạn nhân tin giả, tin sai sự thật hoặc tổ chức bị xâm hại bởi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật.
Đáng chú ý, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp khóa tạm thời hoặc vĩnh viễn các tài khoản mạng xã hội, trang cộng đồng, kênh nội dung vi phạm hoặc ngăn chặn, gỡ bỏ các ứng dụng vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật theo quy định.
