Với quy mô hàng nghìn tỷ USD và nhu cầu tiếp tục tăng, thị trường thực phẩm Halal đang mở cơ hội lớn cho nông sản Việt Nam tăng trưởng xuất khẩu. Để khai thác hiệu quả thị trường này, doanh nghiệp cần vượt qua những hạn chế về chứng nhận, nguồn nguyên liệu, tổ chức chuỗi cung ứng, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn riêng của từng quốc gia nhập khẩu.
Đón cơ hội thị trường
Theo Tổ chức Nghiên cứu thị trường Zion Market Research (Ấn Độ), quy mô lĩnh vực thực phẩm Halal toàn cầu năm 2022 đạt hơn 2.300 tỷ USD và dự báo đạt hơn 4.000 tỷ USD vào năm 2030; tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm của thị trường thực phẩm Halal toàn cầu giai đoạn 2023-2030 đạt 7,7%/năm.
Ông Lê Anh Ngọc, Trưởng phòng Chất lượng và đánh giá sự phù hợp (Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Việt Nam có nhiều lợi thế trong chuỗi cung ứng thực phẩm Halal do vị trí địa lý gần những thị trường tiêu thụ lớn. Cụ thể, ngay tại khu vực Đông Nam Á, người Hồi giáo chiếm khoảng 42% dân số. Bên cạnh đó, Việt Nam có nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu thuộc tốp đầu thế giới như gạo, chè, điều, cà-phê, hồ tiêu, tôm, cá... phù hợp nhu cầu tiêu dùng của người Hồi giáo.
Với thị trường Indonesia, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Indonesia Phạm Thế Cường thông tin: Indonesia là quốc gia có giá trị tiêu dùng các sản phẩm và dịch vụ Halal lớn, đạt 330,5 tỷ USD năm 2025. Đây cũng là thị trường Hồi giáo có tổng chi tiêu thực phẩm và đồ uống Halal lớn nhất toàn cầu với 155,3 tỷ USD theo thống kê năm 2022. Trong đó, nhiều nhóm hàng thực phẩm Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu như sữa, đồ ăn nhẹ, bánh kẹo, bánh phở khô, bún khô, bánh đa nem, hàng thủy sản...
Cùng Indonesia, Malaysia cũng thuộc nhóm 5 quốc gia nhập khẩu thực phẩm Halal hàng đầu trong Tổ chức Hợp tác Hồi giáo với kim ngạch nhập khẩu hằng năm đạt hơn 20 tỷ USD.
Trong khi đó, theo ông Trần Tấn Sỹ, Giám đốc điều hành Vietnam Food Pavilion (UAE), Trung Đông là thị trường lớn của các sản phẩm Halal. Đơn cử như tại Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), 80% nông sản của quốc gia này đến từ nhập khẩu; năm 2025, UAE nhập khẩu khoảng 16 tỷ USD nông sản, thực phẩm. Ngoài lợi thế tiêu thụ tại chỗ, UAE còn là cửa ngõ để nông sản Việt Nam đi vào các nước Trung Đông khác. Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam-UAE (CEPA) có hiệu lực từ tháng 2/2026 càng tạo thêm lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường này.
Hoàn thiện chuỗi cung ứng
Theo thống kê của Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường, giai đoạn 2024-2026, tổng số doanh nghiệp Việt Nam từng được cấp hoặc đang duy trì chứng nhận Halal khoảng 1.000-1.300 doanh nghiệp. Tính trên tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, tỷ lệ doanh nghiệp có chứng nhận Halal mới chỉ chiếm khoảng 0,2%.
Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến và Trải nghiệm HalalViet cho rằng, rào cản trong phát triển doanh nghiệp Halal Việt Nam nằm ở khâu chứng nhận, bởi hiện không có tiêu chuẩn Halal dùng chung toàn cầu mà mỗi quốc gia/khu vực yêu cầu công nhận riêng.
Thí dụ, chứng nhận JAKIM (Malaysia), BPJPH (Indonesia), SFDA (Saudi Arabia), MoIAT/ESMA (UAE). Cùng đó, chi phí duy trì chứng nhận cao và thời gian đánh giá kéo dài từ 6 đến 12 tháng gây khó khăn cho phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mặt khác, quy định Halal nghiêm ngặt về kiểm soát nguy cơ nhiễm chéo trong toàn bộ quy trình thu hoạch, lưu kho, đóng gói, vận chuyển trong khi Việt Nam thiếu hạ tầng logistics chuyên biệt Halal cũng làm tăng rủi ro bị từ chối thông quan tại cảng đến…
“Để nâng cao năng lực tiếp cận thị trường Halal, các doanh nghiệp cần xây dựng chuỗi giá trị Halal khép kín từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến logistics, tiêu thụ; hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm Halal. Ngoài ra, cần đẩy mạnh hợp tác song phương và đa phương với các tổ chức Halal quốc tế, thiết lập thỏa thuận công nhận lẫn nhau về chứng nhận và tiêu chuẩn Halal”, bà Bá Thị Nguyệt Thu nhấn mạnh.
Là một trong những đơn vị đầu tư đồng bộ vào tiêu chuẩn Halal, Hợp tác xã Nhà xanh toàn cầu đã được Halal Vietnam cấp chứng chỉ Halal cho toàn bộ nhóm sản phẩm từ cây chia Việt Nam, bao gồm: hạt chia, bột lá non, bột dinh dưỡng từ hạt, dầu chia Omega-3 và trà túi lọc từ cây chia.
Bà Vũ Thị Thanh Huyên, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Nhà xanh toàn cầu cho biết: Để được Halal Vietnam cấp chứng nhận, sản phẩm phải đáp ứng đồng bộ các tiêu chuẩn như MS 1500:2019 (Malaysia), tiêu chuẩn GSO áp dụng tại khu vực Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC)... Điều này cho thấy khả năng của Việt Nam trong việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp sạch, chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Từ góc độ thị trường, ông Phùng Văn Thành, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Malaysia thông tin: Muốn nông sản, thực phẩm thâm nhập sâu vào thị trường Halal Malaysia thì doanh nghiệp cần phải có chứng nhận Halal được cấp bởi Cục Phát triển Hồi giáo Malaysia (JAKIM) với các yêu cầu nghiêm ngặt. Thí dụ, sau khi nộp các tài liệu cần thiết, nhân viên kiểm soát của JAKIM sẽ đến thực tế các cơ sở chế biến thực phẩm của đương đơn để bảo đảm rằng các cơ sở này đáp ứng đủ yêu cầu Halal khi xử lý thực phẩm. Theo đó, có thể yêu cầu đương đơn thay đổi cơ sở vật chất và/ hoặc xem xét lại chuỗi sản xuất để tuân thủ tiêu chuẩn, điều kiện Halal sau lần đánh giá đầu tiên.
Trước yêu cầu cao và đồng bộ từ thị trường Halal, các doanh nghiệp xuất khẩu cần có tầm nhìn dài hạn, gắn đầu tư tiêu chuẩn với định hướng phát triển sản phẩm để tăng khả năng thích ứng từng thị trường, từ đó tạo dựng uy tín và chỗ đứng vững chắc hơn cho hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng thực phẩm Halal toàn cầu.
![[Infographic] Chứng khoán tuần 19-23/10: VN-Index tăng 4% lên mức 1.774,15 điểm, thanh khoản trong tuần tăng](https://cdn.nhandan.vn/images/kMjyT3enSeolYVNXfE5p9f-4aoolUG_oE32YGuVctzLGbKtrxop_PIftxLWnvG4D/ttck-5458.jpg.avif)
