Phát triển khoa học và công nghệ được coi là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội. Trước ngưỡng cửa kỷ nguyên vươn mình, khoa học và công nghệ càng được Đảng, Nhà nước ta chú trọng. Vì vậy, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW (Nghị quyết số 57) về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Để thể chế hóa Nghị quyết số 57 cũng như chủ trương, đường lối của Đảng, cần sửa đổi Luật Khoa học và Công nghệ và các luật liên quan. Tuy nhiên, việc sửa đổi luật tốn nhiều thời gian, làm chậm quá trình đưa Nghị quyết số 57 vào cuộc sống.
Có hiệu lực thi hành từ ngày được Quốc hội thông qua, Nghị quyết là bước đi quan trọng đầu tiên để thể chế hóa Nghị quyết số 57 do Bộ Chính trị ban hành cuối năm 2024, đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết những nút thắt, điểm nghẽn tồn tại đã lâu, liên quan hạ tầng khoa học, công nghệ, đầu tư-tài chính, nhân lực, cơ chế quản lý...
Nghị quyết gồm bốn chương, 17 điều với hai nội dung chính liên quan hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hoạt động chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách tháo gỡ chi tiêu tài chính từ ngân sách nhà nước, hoạt động của tổ chức và nhân lực trong tổ chức khoa học và công nghệ công lập, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hoạt động khoa học và công nghệ trong doanh nghiệp, công nghệ chiến lược; thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù về đầu tư, đấu thầu, tài chính và thử nghiệm có kiểm soát chuyển đổi số quốc gia, phát triển hạ tầng số, công nghiệp công nghệ số chiến lược, tạo cơ chế vượt trội...
Điểm đáng chú ý, Nghị quyết tạo ra được một số đột phá nhìn thấy rõ, như là việc áp dụng quy định cho phép nhà khoa học sử dụng kết quả nghiên cứu của mình và thương mại hóa kết quả nghiên cứu này để đưa vào cuộc sống, hiện thực hóa ngay kết quả nghiên cứu. Nghị quyết chú trọng huy động các nguồn lực xã hội cho nghiên cứu khoa học, doanh nghiệp tham gia nghiên cứu khoa học được khuyến khích bằng cách cho phép tính chi phí nghiên cứu khoa học vào chi phí sản xuất và miễn trừ, giảm trừ nhiều loại thuế liên quan.
Cùng đó, Nghị quyết của Quốc hội bổ sung khả năng áp dụng quy định về chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, được miễn trách nhiệm dân sự trong trường hợp xảy ra thiệt hại cho Nhà nước trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; áp dụng chính sách khoán chi để giảm bớt thủ tục hành chính đối với nhà khoa học…
Nghị quyết của Quốc hội được khẩn trương thông qua, song hành cùng với việc nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện hệ thống luật, quy định liên quan mang tính quyết định trong việc thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, đồng bộ hóa các quy định pháp luật, tháo gỡ vướng mắc, tạo hành lang pháp lý thuận lợi thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Tin tưởng rằng, Nghị quyết số 57 và Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua sẽ tác động tích cực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh, an toàn quốc gia, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thật sự trở thành động lực để nước ta hoàn thành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đạt mục tiêu đến năm 2030 là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
