Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên (Tisco) khai thác quặng tại mỏ sắt Tiến Bộ ở phường Linh Sơn, sau đó chế biến thành tinh quặng để sản xuất phôi thép, luyện thành thép phục vụ ngành xây dựng. Trong quá trình khai thác quặng, đơn vị phải bóc dỡ, vận chuyển lượng đất rất lớn, bình quân mỗi năm khoảng nửa triệu m³ và chứa tại bãi thải rộng 40 ha thuộc xã Văn Hán.
Để có bãi chứa đất thải, đơn vị quản lý, khai thác mỏ sắt Tiến Bộ phải phối hợp các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương thực hiện quy hoạch, sau đó bồi thường, giải phóng mặt bằng, cắm mốc ranh giới chứa đất thải. Sau hơn 10 năm, bãi thải mỏ sắt Tiến Bộ đang chứa khoảng năm triệu m³ đất thải. Để duy trì bãi thải an toàn, hằng năm đơn vị phải quan trắc, giám sát, cắt tầng... nhằm tránh sạt lở, giảm thiểu bụi phát tán tác động môi trường với chi phí không nhỏ.
Thực hiện chủ trương sử dụng đất thải trong quá trình khai thác khoáng sản để làm vật liệu san lấp, Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên và Chi nhánh mỏ sắt Tiến Bộ đã lấy nhiều mẫu đất thải đi giám định và cho kết quả đủ điều kiện, đáp ứng các yêu cầu làm vật liệu san lấp.
Sau khi hoàn thiện các thủ tục theo quy định, được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp phép khai thác đất thải làm vật liệu san lấp với sản lượng 5,1 triệu m³ (tương đương 5,8 triệu m³ nở rời) trong thời gian 5 năm, Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên và mỏ sắt Tiến Bộ tiến hành đấu thầu, kết quả thu được hơn 70 tỷ đồng.
Từ tháng 4/2026, các bên ký hợp đồng và khai thác đất thải mỏ sắt Tiến Bộ làm vật liệu san lấp khu, cụm công nghiệp, khu dân cư, đô thị, hạ tầng giao thông trên địa bàn tỉnh.
Giám đốc Chi nhánh mỏ sắt Tiến Bộ Nguyễn Ngọc Sơn cho biết: “Chúng tôi được cấp phép khai thác đất thải trong quá trình khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp giúp tăng nguồn thu cho công ty và ngân sách, tận dụng hiệu quả tài nguyên, thực hiện kinh tế tuần hoàn; đồng thời giảm độ cao, giảm tải, bảo đảm an toàn cho bãi thải, không phải mở rộng diện tích chứa đất thải, giảm thiểu tác động đến môi trường; góp phần giải quyết việc làm, bổ sung lượng vật liệu san lấp đang thiếu trên địa bàn tỉnh”.
Sau khi được cấp phép khai thác đất thải làm vật liệu san lấp, Chi nhánh mỏ sắt Tiến Bộ cắm mốc vị trí bốc xúc, lắp camera và cử cán bộ giám sát để quá trình khai thác diễn ra đúng vị trí, sản lượng, thời gian và bố trí đường vận chuyển riêng để không tác động tiêu cực đến đời sống, sản xuất của người dân và môi trường.
Công ty Than Khánh Hòa khai thác than cung cấp cho Nhà máy nhiệt điện Cao Ngạn, nhưng đang đối mặt với áp lực thiếu mặt bằng đổ thải. Những năm vừa qua, đơn vị sử dụng hai bãi thải, gồm bãi thải nam và bãi thải tây rộng hơn 200 ha (bằng một khu công nghiệp loại vừa). Nhưng đến nay, bãi thải đã trở nên chật hẹp, trong khi đó mỗi năm thải ra khoảng 4,5 triệu m³ đất, đá từ quá trình khai thác than.
Theo lãnh đạo Công ty Than Khánh Hòa, việc mở rộng bãi đổ thải trở nên khó khăn do thiếu quỹ đất tái định cư cho người dân, nếu không giải phóng được mặt bằng cho 40 hộ dân còn lại tại bãi thải tây thì cuối năm 2027 sẽ không còn chỗ đổ thải.
Sau khi giám định đất thải đủ tiêu chuẩn làm vật liệu san lấp, Công ty Than Khánh Hòa đang tích cực phối hợp đơn vị tư vấn, các sở, ngành chức năng tỉnh Thái Nguyên hoàn thiện thủ tục, điều chỉnh đánh giá tác động môi trường, khi các quy hoạch liên quan được phê duyệt sẽ trình Ủy ban nhân dân tỉnh cấp phép khai thác 13 triệu m³ đất thải mỏ than Khánh Hòa làm vật liệu san lấp. Tiếp theo, công ty sẽ nghiên cứu sử dụng đá thải làm vật liệu xây dựng với trữ lượng lên đến hàng trăm triệu m³ đang chứa tại hai bãi thải.
Tại hội nghị phát triển công nghiệp chế biến sâu khoáng sản trên địa bàn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050, cùng với việc chỉ đạo tập trung chế biến sâu bốn loại khoáng sản mà địa phương có lợi thế về trữ lượng, năng lực sản xuất là chì, kẽm, titan và vonfram, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đề nghị các doanh nghiệp coi trọng phát triển kinh tế tuần hoàn thông qua thu hồi tối đa các kim loại đi kèm, tái chế bã thải, xỉ thải; yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường làm việc với từng đơn vị, doanh nghiệp nhằm thống nhất phương án sử dụng đất, đá thải trong quá trình khai thác khoáng sản để làm vật liệu san lấp, vật liệu xây dựng, vừa tránh lãng phí, vừa giảm áp lực về bãi thải, môi trường, bổ sung nguồn cung vật liệu cho nhu cầu san lấp, xây dựng.
