Tai nạn giao thông đường sắt tuy không xảy ra nhiều như tai nạn đường bộ, nhưng mỗi khi xảy ra thường để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Thực tế thời gian gần đây cho thấy, nhiều vụ tai nạn thương tâm xuất phát từ sự chủ quan, coi thường quy định an toàn của một số người tham gia giao thông khi cố tình băng qua đường sắt lúc tàu đang đến hoặc vượt rào chắn khi tín hiệu đã cấm lưu thông.
Chỉ trong vòng một tuần, từ ngày 25/2 đến 8/3, trên cả nước đã liên tiếp xảy ra ba vụ tai nạn giao thông đường sắt nghiêm trọng, chủ yếu do người điều khiển phương tiện đường bộ vi phạm quy định an toàn tại các đường ngang giao cắt hoặc đi qua các lối đi dân sinh tự mở.
Tối 25/2, trên tuyến đường sắt bắc-nam, đoạn qua xã Ngọc Hồi (Hà Nội), xảy ra vụ va chạm giữa tàu hỏa và xe ô-tô tải, khiến một người tử vong và một người bị thương nặng.
Theo hình ảnh camera hành trình của người tham gia giao thông ghi lại, tại điểm giao cắt giữa đường bộ và đường sắt, xe tải mang biển kiểm soát 29H-792.88 bị mắc kẹt trên đường ray trong khi rào chắn tự động đã hạ xuống. Đúng thời điểm này, đoàn tàu mang số hiệu đầu máy D19E-942 đang di chuyển tới đã đâm trực diện vào phần thân xe.
Cú va chạm cực mạnh khiến chiếc xe tải bị hất văng, lật nghiêng, cabin biến dạng hoàn toàn. Vụ tai nạn khiến tài xế tử vong tại chỗ, một người khác bị thương nặng. Theo Cục Cảnh sát giao thông, nguyên nhân vụ việc được xác định do tài xế không chấp hành tín hiệu cảnh báo đường sắt, cố tình vượt qua khi rào chắn đã hạ và bị mắc kẹt trên đường ray.
Điều đáng nói, trong khi phương tiện gặp sự cố nằm chắn ngang đường ray, nhiều người điều khiển xe máy vẫn cố tình luồn lách vượt qua rào chắn. Vụ tai nạn cũng khiến nhiều chuyến tàu phải điều chỉnh giờ chạy, giao thông khu vực bị ùn tắc trong thời gian lực lượng chức năng khám nghiệm hiện trường và khắc phục hậu quả.
Trước tính chất nghiêm trọng của vụ việc, ngày 27/2, lực lượng Cảnh sát giao thông đã đồng loạt triển khai kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm tại các đường ngang giao cắt giữa đường bộ và đường sắt trên phạm vi cả nước.
Chỉ trong một ngày ra quân, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 56 trường hợp vi phạm với tổng số tiền phạt 57,5 triệu đồng. Trong đó có 5 trường hợp điều khiển ô-tô, 49 trường hợp điều khiển mô-tô và 2 trường hợp đi xe đạp.
Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm vượt khi đèn tín hiệu đỏ đã bật (39 trường hợp), vượt khi cần chắn đã hạ (10 trường hợp) và dừng xe trong phạm vi an toàn đường sắt (7 trường hợp). Đây đều là những hành vi tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến tai nạn giao thông đường sắt đặc biệt nghiêm trọng.
Tại nhiều địa phương, lực lượng chức năng đã xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, trong đó Hà Nội có 21 trường hợp, Thành phố Hồ Chí Minh 11 trường hợp, Phú Thọ 10 trường hợp, Thanh Hóa 7 trường hợp...
Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau đợt cao điểm kiểm tra, tối 6/3, một vụ tai nạn nghiêm trọng khác lại xảy ra tại điểm giao cắt giữa Tỉnh lộ 628 và tuyến đường sắt bắc - nam, thuộc thôn An Đại 3, xã Vệ Giang, tỉnh Quảng Ngãi.
Thời điểm trên, ông Phạm Văn Tưởng (sinh năm 1969, trú tại phường Kiến An, thành phố Hải Phòng) điều khiển xe ô-tô đầu kéo biển số tạm thời T11-282.30 kéo theo rơ-moóc tải ben biển số tạm thời T12-295.52 lưu thông trên Tỉnh lộ 628. Khi đến điểm giao cắt với đường sắt tại Km 938+475, tài xế đã điều khiển phương tiện vượt rào chắn trong khi cần chắn đã hạ.
Xe đầu kéo sau đó bị dừng lại giữa đường ray và va chạm với đoàn tàu khách SE8 do anh N.P.B (sinh năm 1989, trú tại phường Phú Bài, thành phố Huế), nhân viên lái tàu thuộc Xí nghiệp đầu máy Sài Gòn điều khiển. Đoàn tàu SE8 đang chạy tuyến Thành phố Hồ Chí Minh-Hà Nội.
Sau cú va chạm, xe đầu kéo gãy đôi, tài xế bị thương và được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ngãi. Đầu tàu SE8 hư hỏng nặng, hệ thống điều khiển gác chắn bị cháy hoàn toàn.
Ngay sau khi sự việc xảy ra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp Cục Cảnh sát giao thông, Phòng Kỹ thuật hình sự, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh, Công an xã Vệ Giang, Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 4 cùng các đơn vị ngành đường sắt tiến hành khám nghiệm hiện trường, phương tiện và các tài sản liên quan.
Ngày 8/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” để điều tra, làm rõ vụ việc.
Cũng trong tối 8/3, một vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng khác xảy ra tại khu vực Văn Điển-Thường Tín, đoạn trước số nhà 212 đường Ngọc Hồi, phường Hoàng Liệt, Hà Nội.
Thời điểm trên, một người đàn ông điều khiển xe máy mang biển kiểm soát 17L1-60XX lưu thông trên đường Ngọc Hồi theo hướng về Thường Tín. Khi đến lối ngang dân sinh tự mở tại ngõ 210 Ngọc Hồi, phương tiện này bất ngờ va chạm với tàu khách SE19 đang lưu thông qua khu vực.
Cú va chạm mạnh khiến người điều khiển xe máy cùng phương tiện bị hất văng khoảng 20m, nạn nhân tử vong tại chỗ.
Ngay sau khi nhận được tin báo, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 14 (Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Hà Nội) đã cử lực lượng đến hiện trường, phối hợp Công an phường Hoàng Liệt tổ chức khám nghiệm, điều tiết giao thông và giải quyết vụ việc.
Việc liên tiếp xảy ra ba vụ tai nạn giao thông đường sắt chỉ trong thời gian ngắn tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về ý thức chấp hành pháp luật giao thông của một số người dân.
Không chỉ vi phạm tại các đường ngang, tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt, nhất là mô hình “cà-phê đường tàu” dọc tuyến đường sắt qua khu vực nội đô Hà Nội, cũng là vấn đề tồn tại nhiều năm qua.
Dọc đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm, nhất là khu vực các phố Phùng Hưng, Trần Phú…, từng hình thành hàng chục hộ kinh doanh cà-phê, dịch vụ ngồi sát mép đường ray. Không ít du khách trong và ngoài nước coi đây là điểm “check-in” độc đáo, hình ảnh được lan truyền mạnh trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đằng sau sự nhộn nhịp ấy luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đường sắt.
Thời gian qua, thành phố Hà Nội đã nhiều lần tổ chức kiểm tra, yêu cầu đóng cửa các cơ sở vi phạm, lập rào chắn và bố trí lực lượng túc trực khi tàu chạy qua. Tuy nhiên, sau mỗi đợt cao điểm, tình trạng tái lấn chiếm vẫn diễn ra.
Nguyên nhân của tình trạng này không chỉ xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật của một số hộ kinh doanh mà còn do công tác quản lý chưa thật sự đồng bộ. Trong bối cảnh đó, những động thái mới về quản lý và tổ chức lại việc khai thác tuyến đường sắt nội đô được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến căn cơ.
Theo đó, Bộ Xây dựng đã quyết định thành lập tổ công tác liên ngành nhằm rà soát tính pháp lý, hiện trạng và xây dựng phương án tổng thể bàn giao tài sản, kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm cho Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội quản lý.
Trước đó, Bộ Xây dựng và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã họp bàn về chủ trương bàn giao hạ tầng để phục vụ cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực nội đô lịch sử, đồng thời gắn với thiết kế các nút giao của dự án tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô và tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.
Hai bên thống nhất giảm tần suất tàu khách, tàu du lịch trên đoạn Hà Nội-Gia Lâm; dừng chạy tàu hàng qua khu vực phố cà-phê đường tàu và cầu Long Biên. Toàn bộ tàu hàng sẽ được điều chỉnh đi theo tuyến phía Tây hiện hữu, đoạn Bắc Hồng-Văn Điển.
Tuy nhiên, cùng với các giải pháp về tổ chức giao thông, quản lý hạ tầng và xử lý nghiêm vi phạm, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân vẫn cần tiếp tục được đẩy mạnh, thực hiện thường xuyên và bằng nhiều hình thức phù hợp.
Chỉ khi mỗi người dân tự giác chấp hành tín hiệu cảnh báo, không vượt rào chắn và không lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt, những vụ tai nạn thương tâm mới có thể được ngăn chặn, góp phần bảo đảm an toàn cho bản thân và cộng đồng.
