Siết quản lý toàn chuỗi, tăng truy xuất nguồn gốc
Phát biểu ý kiến tại tọa đàm, nhà báo Đinh Đức Thọ, Phó Tổng Biên tập Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, sau nhiều năm thực thi, Luật An toàn thực phẩm đã góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao nhận thức xã hội về an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn nhiều bất cập như chồng chéo trong quản lý, trách nhiệm chưa rõ ràng; công tác kiểm tra còn nặng ở khâu cuối, trong khi phòng ngừa từ gốc còn khoảng trống; truy xuất nguồn gốc, hậu kiểm và chế tài xử lý chưa thật sự hiệu quả.
Theo ông Đinh Đức Thọ, việc sửa đổi luật cần hướng tới đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ xử lý vi phạm sang phòng ngừa rủi ro; từ kiểm tra dàn trải sang quản lý theo chuỗi và theo mức độ nguy cơ; đồng thời tăng cường phối hợp, phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý.
Tại tọa đàm, ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Thành phố Hồ Chí Minh cho biết công tác quản lý an toàn thực phẩm đối với sản phẩm động vật hiện vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt ở khâu chăn nuôi nhỏ lẻ, giết mổ thủ công và truy xuất nguồn gốc.
Theo ông Cường, nhiều cơ sở chăn nuôi, giết mổ nhỏ lẻ chưa thực hiện đầy đủ việc theo dõi, lưu trữ thông tin đầu vào; dữ liệu giữa các khâu chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ và phân phối chưa được kết nối đồng bộ, gây khó khăn trong truy xuất và xử lý sự cố.
Từ thực tế trên, ông Trần Phú Cường kiến nghị Luật An toàn thực phẩm sửa đổi cần siết quản lý theo chuỗi “từ trang trại đến bàn ăn”; bắt buộc truy xuất nguồn gốc điện tử đối với thịt và sản phẩm động vật; từng bước xóa bỏ cơ sở giết mổ không đạt chuẩn; đồng thời tăng phân cấp, quy rõ trách nhiệm địa phương và nâng mức xử phạt để tăng tính răn đe.
Đại diện doanh nghiệp, bà Trần Ái Huyền, Trưởng phòng Quản lý chất lượng CPV Food Bình Phước (Công ty cổ phần Chăn nuôi CP Việt Nam) cho rằng truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu thiết yếu nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm và củng cố niềm tin người tiêu dùng.
Theo bà Huyền, doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống truy xuất toàn chuỗi theo mô hình Feed-Farm-Food, từ thức ăn chăn nuôi, trang trại, giết mổ, chế biến đến phân phối. Đồng thời, công ty ứng dụng công nghệ số và mã QR để người tiêu dùng có thể tra cứu thông tin sản phẩm, quy trình sản xuất và nguồn gốc đến từng trại chăn nuôi.
Hoàn thiện mô hình quản lý hiện đại, minh bạch
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực-Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng yêu cầu cấp thiết hiện nay là xây dựng mô hình quản lý an toàn thực phẩm hiện đại dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro.
Theo bà Chi, thị trường thực phẩm đang thay đổi nhanh cùng sự phát triển của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng đa nền tảng, trong khi dữ liệu quản lý còn phân tán, công tác truy xuất nguồn gốc, hậu kiểm và phối hợp liên ngành chưa đồng bộ.
Bà Lý Kim Chi đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia để các bộ, ngành phối hợp hiệu quả, tránh chồng chéo và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; đồng thời, cần chuyển mạnh sang mô hình quản lý rủi ro và hậu kiểm thay vì nặng về tiền kiểm.
Đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, dự thảo sửa đổi Luật An toàn thực phẩm đang tập trung vào các nhóm chính sách lớn như: Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước; quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị; phòng ngừa sử dụng hóa chất, phụ gia sai mục đích và ưu đãi đầu tư phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.
Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy việc thành lập Sở An toàn thực phẩm trên cơ sở hợp nhất lực lượng từ các ngành y tế, nông nghiệp và công thương đã nâng cao hiệu quả điều phối, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Bà Phạm Khánh Phong Lan cho rằng, việc kiểm soát an toàn thực phẩm phải bắt đầu từ gốc, từ sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt đến giết mổ, chế biến và phân phối. Tuy nhiên, hệ thống quản lý hiện vẫn còn phân tán, thiếu đồng bộ; nhiều quy định còn nặng về thủ tục tiền kiểm trong khi khâu hậu kiểm chưa đủ mạnh.
Các ý kiến tại tọa đàm thống nhất cho rằng, sửa đổi Luật An toàn thực phẩm cần hướng tới xây dựng cơ chế quản lý thực chất, minh bạch, tăng cường trách nhiệm quản lý theo chuỗi và ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, qua đó bảo vệ tốt hơn sức khỏe và quyền lợi của người tiêu dùng.
