Ngư dân ven biển Cần Giờ có nhiều cách săn bắt cá nâu. Đó là khi con nước lớn, cá vào hang, hốc bùn trú ngụ và tìm mồi rong rêu, cá, tép nhỏ. Đến lúc nước giựt ròng (cạn), người ta cứ đi dọc bãi bồi dưới chân rừng đước, rừng bần và thò tay vào các hang hốc là có thể bắt được cá nâu.
Muốn ăn cá nâu mà sợ dơ chân tay, sợ lấm bùn thì chọn cách nhàn hạ hơn là câu bằng cần. Thợ câu cá nâu hay chọn các bãi bồi ngắn, nước sâu để buông cần. Loại mồi câu cá nâu là mồi tôm tép và con tôm mồi phải trùm kín cả lưỡi câu thì cá nâu mới chịu cắn. Lưỡi câu phải thả sâu khoảng 2-3m nước, khi thấy phao giật thì kéo cần vít lên trên nhẹ nhàng cho lưỡi móc vào hàm cá, rồi thu dây câu.
Chúng tôi theo bác Hai Thái (Nguyễn Văn Tèo) buông cần trên một nhánh của sông Soài Rạp. Ngồi cùng bác Hai Thái chừng 90 phút, đã được bác cho gỡ cá mười lần. Theo bác, cá nâu ngon nhất nặng khoảng 300-400g/con. Ngày xưa, cá nâu chỉ dùng để ăn, như một thứ thực phẩm quen thuộc trong bữa cơm hằng ngày. Nếu dư cá nhiều quá thì đem ra tiệm tạp hóa bán, đổi gạo, dầu... Nhưng từ khi mạng xã hội ra đời, danh tiếng cá nâu được nhiều người biết, nên trở thành đặc sản, và gia đình bác Hai cũng khấm khá từ cá.
Con trai bác Hai tên Nguyễn Văn Nghĩa, năm nay ngoài 37 tuổi và bơi lội giỏi như rái cá. Ngoài việc lặn mò hang cá nâu và các loài cua, tôm, cá khác, anh Nghĩa còn biết cá nâu có đặc tính thích sống ở những nơi có chỗ trú ẩn. Thế nên trong vuông (ao tự nhiên có cửa xả nước ra vào) nhà mình, anh Nghĩa chất hàng chục đống chà làm ổ dụ cá. Cứ mỗi tháng hai con nước vào ngày rằm và mùng một âm lịch, chủ vuông lại xổ cống bắt cá nâu lớn, rồi lại đón con nước mới mang cá nâu con từ sông vào.
Theo Nghĩa, vuông nhà mình chuyên nuôi tôm quảng canh, đến con nước ròng thì xổ vuông và bắt cá, tôm. Nhưng trong vuông, không biết vì sao mà cá nâu vào sống nhiều vô kể. Những ngày chưa đến kỳ xổ vuông, anh thường lặn dùng lưới bao vòng quanh các đống chà, rồi lần lượt thu hết cây khô, củi mục ra, sau đó cột túm đáy lưới lại, thu trọn hàng chục kg/mẻ.
Cứ sau khoảng 2 tháng chất chà, vợ chồng Nghĩa lại dỡ chà bắt cá. Sau khi bắt cá xong, các đống chà, được chủ nhân chất lại thành cụm dưới vuông, làm “nhà” cho cá, dành cho kỳ thu hoạch tiếp theo. Ngoài cá nâu, trong đống chà thường có thêm cá chẽm, tôm sú, cua biển... rất giá trị. Nghĩa cho biết: “Cá nâu trong vuông cũng chỉ ăn thức ăn tự nhiên, nhưng thường có thịt dày, thơm ngọt và béo nhiều hơn cá nâu ngoài sông lớn”.
Con trai Nghĩa tên Nguyễn Tấn Phát, năm nay 15 tuổi nhưng cũng theo nghề gia đình: nuôi tôm quảng canh và săn bắt cá nâu. Ngoài giờ học, Phát thường theo cha mẹ kiếm cá rồi dần dần việc này trở thành kỹ năng. Ngày xưa, ông bà nội và cha mẹ khó khăn, việc bắt cá là “buộc phải làm” để mưu sinh. Còn hiện tại, Phát xem bắt cá nâu là thú vui, sẵn bán cá rồi bỏ ống heo tiết kiệm.
Ngoài phần thịt thơm ngon, người ta thích ăn cá nâu vì nó chỉ có một thanh xương lớn nằm giữa, còn bụng chứa nhiều mỡ, rất béo. Do thịt cá rất “lành” nên người mới khỏi bệnh, phụ nữ sinh nở ăn cá nâu đều rất tốt. Do vậy, cá nâu nhỏ khi được bắt về, sẽ được gia đình Nghĩa thả vào lưới nuôi rộng trên sông như ngoài tự nhiên. Với cái vèo (túi, lồng) khoảng 100 m², anh có thể thả vào vài chục kg/tháng cá nâu nhỏ khoảng 2-3 ngón tay. Cá từ nửa kg/con trở lên là có thể vớt bán cho thương lái, giá khoảng 200.000-300.000 đồng/kg.
Ngoài ra, ngư dân Cần Giờ còn thả nuôi cá nâu con trong vuông xen với tôm và cua vì các loại này không “kỵ” nhau. Nhờ môi trường nước ra vào thường xuyên, có nhiều thức ăn tự nhiên, cá nâu nuôi trong vuông còn mập mạp, dày thịt hơn cá sống ngoài sông lớn. Tuy vậy, do cá nâu chỉ có hai đợt sinh sản (tháng 4, 5 và tháng 9, 10 âm lịch) nên giá cá giống (khai thác tự nhiên) còn cao, chưa thể sản xuất đại trà.
Nếu nuôi thương phẩm, cá nâu Cần Giờ vẫn có thể sống trong môi trường nước ngọt, nước lợ và cả nước mặn. Nhưng cá nâu sinh trưởng và phát triển tốt nhất ở vùng nước lợ. Ao nuôi cần có một hoặc hai cống xả và thu nước, độ sâu 1,5-2 m. Ngư dân Cần Giờ thường thả cá nâu giống kích cỡ 6-8 cm/con, mật độ thả nuôi một con/m² và dùng thức ăn công nghiệp (dành cho tôm) để cho cá ăn.
Cần Giờ vào tháng 9 âm lịch, len lỏi trong hệ sinh thái rừng ngập mặn ra tận các bãi bồi dài tít tắp, người ta mới hiểu chính rễ cây đước chằng chịt đã cung cấp nơi trú ẩn an toàn, đồng thời, tạo nguồn thức ăn dồi dào cho các loài động vật, cá, tôm, trong đó có đặc sản cá nâu. Thế nên, mới có ngoài món cá nâu nấu canh chua lá me non, chúng tôi còn được gia đình bác Hai Thái chiêu đãi món cá nâu kho rau răm, ăn ngon và no đến ngày hôm sau!
