Tăng cường kiểm tra các cơ sở chế biến suất ăn sẵn, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố
Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, trong năm 2025, tình hình ngộ độc thực phẩm trên cả nước có xu hướng giảm so với năm 2024 cả về số vụ, số người mắc và số ca tử vong. Tuy nhiên, thực tế vẫn ghi nhận nhiều vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng, quy mô lớn, đặc biệt liên quan bếp ăn tập thể, bữa ăn gia đình, cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố, khiến nhiều người phải nhập viện điều trị, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Đáng chú ý, một số trường hợp tử vong xuất phát từ việc sử dụng thực phẩm có chứa độc tố tự nhiên như nấm độc, côn trùng, cây, quả rừng, thủy hải sản không bảo đảm an toàn.
Bên cạnh đó, quá trình chế biến, bảo quản nguyên liệu và thực phẩm tại một số cơ sở chưa tuân thủ đúng quy định; ý thức chấp hành pháp luật về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm của một bộ phận tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm còn hạn chế.
Trước nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng trong dịp Tết Nguyên đán, mùa Lễ hội Xuân năm 2026 và thời gian tới, Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố và Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh chủ động phối hợp các đơn vị chức năng xây dựng và triển khai kế hoạch bảo đảm an toàn thực phẩm phù hợp với tình hình kinh tế-xã hội tại địa phương. Trong đó, cần tăng cường giám sát nguy cơ mất an toàn thực phẩm, chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, nhất là trong các dịp cao điểm lễ, tết, lễ hội.
Bộ Y tế lưu ý các địa phương đặc biệt quan tâm đến nguy cơ ngộ độc do nấm độc trong mùa xuân-hè; ngộ độc từ các loại động, thực vật có chứa độc tố tự nhiên; cũng như các nhóm thực phẩm có nhu cầu tiêu thụ lớn trong dịp lễ hội. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm, tập trung vào các cơ sở chế biến suất ăn sẵn, bếp ăn tập thể tại khu công nghiệp, trường học; các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố; cơ sở sản xuất, kinh doanh nước uống đóng chai, đóng bình.
Kiên quyết đình chỉ các cơ sở không bảo đảm an toàn thực phẩm
Đối với các loại hình dịch vụ tiềm ẩn nguy cơ cao như nấu ăn lưu động, tổ chức tiệc cưới, liên hoan, đám giỗ đông người, Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị chức năng tăng cường giám sát, hướng dẫn và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp. Kiên quyết xử lý nghiêm, thậm chí đình chỉ hoạt động đối với các cơ sở không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm hoặc không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định.
Bên cạnh đó, các địa phương cần công khai thông tin về hành vi vi phạm và kết quả xử lý đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhằm kịp thời cảnh báo cho cộng đồng và nâng cao tính răn đe.
Công tác thông tin, truyền thông về an toàn thực phẩm cũng cần được tăng cường. Bộ Y tế đề nghị phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí để kịp thời cung cấp thông tin, cảnh báo nguy cơ mất an toàn thực phẩm; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức về lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn, đặc biệt đối với thực phẩm truyền thống, thực phẩm theo tập quán địa phương.
Bộ Y tế khuyến cáo, người dân chỉ sử dụng thực phẩm, nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; không sử dụng thực phẩm quá hạn hoặc có dấu hiệu bất thường. Đặc biệt, người dân không đánh bắt, thu hái, kinh doanh và sử dụng các loại động, thực vật lạ, tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.
Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm; phối hợp ngành nông nghiệp trong kiểm soát an toàn nông sản, việc sử dụng nấm, cây, củ, quả rừng tự nhiên làm thực phẩm; phối hợp ngành công thương trong quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh rượu, nhất là các cơ sở nấu rượu thủ công nhỏ lẻ, kịp thời ngăn chặn rượu không rõ nguồn gốc lưu thông trên thị trường.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các địa phương phải tổ chức điều tra, xác minh, xử lý kịp thời các vụ ngộ độc thực phẩm; làm rõ nguyên nhân, nguồn gốc và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời chủ động triển khai các biện pháp khắc phục, phòng ngừa nguy cơ tái diễn. Chuẩn bị sẵn sàng kế hoạch, lực lượng, thuốc men và trang thiết bị y tế để ứng phó hiệu quả khi xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm, ngộ độc thực phẩm.
Kiểm tra liên ngành tại 10 tỉnh, thành phố về an toàn thực phẩm
Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ ngày 4/2, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, dịp Tết và mùa lễ hội là thời điểm nhu cầu tiêu thụ thực phẩm của người dân tăng cao, kéo theo nguy cơ hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại và quảng cáo sai sự thật, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.
Trước thực tế đó, Bộ Y tế xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng và cấp bách; đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp ngay từ cuối năm 2025 về chỉ đạo tăng cường kiểm tra và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương trong quản lý thực phẩm.
Theo đó, Bộ Y tế phối hợp các đơn vị liên quan thành lập 5 đoàn kiểm tra liên ngành Trung ương tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm; chỉ đạo các địa phương tăng cường kiểm tra từ cấp tỉnh đến cấp xã, tập trung vào các nhóm thực phẩm tiêu thụ nhiều và có nguy cơ cao như thịt và sản phẩm từ thịt, rượu bia, nước giải khát, bánh mứt kẹo, rau củ quả, phụ gia thực phẩm và các cơ sở dịch vụ ăn uống.
Cùng với đó, công tác truyền thông được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Đặc biệt, Bộ Y tế tăng cường quản lý “từ gốc” thông qua việc phối hợp các bộ, ngành tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm và Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm.
Các nghị định này bổ sung nhiều quy định mới, trong đó nâng cao điều kiện đối với cơ sở sản xuất (đặc biệt với sản phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn uống đặc biệt, thực phẩm bổ sung…). Đồng thời, siết chặt công bố và kiểm nghiệm trước khi lưu thông, tăng cường hậu kiểm và lấy mẫu giám sát thị trường, kịp thời thu hồi sản phẩm vi phạm và kiểm soát hoạt động quảng cáo thực phẩm, nhất là trên môi trường điện tử và không gian mạng.
