Nâng cao giá trị hàng xuất khẩu
Theo Phó Trưởng phòng Quản lý thương mại Sở Công thương Nguyễn Thị Thùy Trang, toàn tỉnh hiện có hơn 2.000 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu với hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ. 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 27 tỷ USD, xuất siêu khoảng 4,23 tỷ USD, đưa Tây Ninh đứng thứ 9 trong 34 tỉnh, thành phố về quy mô kim ngạch xuất nhập khẩu. Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm khoảng 69,9% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, giữ vai trò quan trọng trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Các nhóm hàng dệt may, giày dép, phương tiện vận tải và phụ tùng, máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 6,55 tỷ USD, chiếm gần 43% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh.
Kết quả này cho thấy năng lực sản xuất và khả năng hội nhập của doanh nghiệp tiếp tục được củng cố. Tuy nhiên, tỷ trọng lớn của khu vực FDI cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn. Khó khăn về vốn, công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng cung ứng đồng bộ khiến nhiều doanh nghiệp chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị; năng lực công nghiệp hỗ trợ cũng chưa tương xứng với quy mô sản xuất.
Từ thực tiễn đó, nâng cao chất lượng tăng trưởng xuất nhập khẩu không chỉ là gia tăng kim ngạch mà còn phải cải thiện hàm lượng công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng của sản phẩm. Tỉnh triển khai các chương trình phát triển công nghiệp chủ yếu, công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035; thúc đẩy hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn mới. Xúc tiến thương mại, khuyến công, thương mại điện tử và các nền tảng số được chú trọng nhằm kết nối doanh nghiệp với đối tác, nhà đầu tư và hệ thống phân phối quốc tế.
Phát triển chuỗi cung ứng bền vững
Với lợi thế địa lý và hệ thống cửa khẩu kết nối Campuchia, Tây Ninh có nhiều điều kiện phát triển thương mại biên giới gắn với sản xuất, chế biến và xuất khẩu. 9 tháng năm 2026, xuất khẩu theo hợp đồng thương mại qua các cửa khẩu biên giới đạt 813,5 triệu USD, tăng 283,2% so với cùng kỳ; trị giá mua bán, trao đổi của cư dân biên giới đạt khoảng 62,3 triệu USD. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, doanh nghiệp cần đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch, tuân thủ quy định về xuất xứ, truy xuất nguồn gốc và chất lượng hàng hóa; đồng thời nâng cao năng lực vận chuyển, giao nhận, phân phối để hạn chế rủi ro.
Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Tây Ninh. 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 5,01 tỷ USD, tăng 18,7%, chiếm 32,8% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Các mặt hàng chủ lực gồm: dệt may, giày dép, máy móc, thiết bị, túi xách và sản phẩm từ chất dẻo. Trung Quốc, Nhật Bản và Campuchia cũng là những thị trường quan trọng.
Tuy nhiên, sự tập trung vào một số thị trường lớn khiến hoạt động xuất khẩu dễ chịu tác động khi nhu cầu, chính sách thuế quan, quy tắc xuất xứ hoặc các biện pháp phòng vệ thương mại thay đổi. Bên cạnh giữ vững thị trường truyền thống, Tây Ninh tiếp tục mở rộng thị trường tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latin và những thị trường ngách phù hợp với năng lực sản xuất. Cùng với xúc tiến thương mại trực tiếp, tỉnh tăng cường kết nối với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, hiệp hội ngành hàng, nhà phân phối và sàn thương mại điện tử xuyên biên giới. Hoạt động xúc tiến hướng tới kết quả thực chất, chuyển kết nối thành đơn hàng, hợp đồng và quan hệ thương mại ổn định.
Trong lĩnh vực chế biến nông sản, ngành sắn là một lợi thế đáng chú ý. Theo ông Lê Hữu Hùng, Chủ tịch Hiệp hội sản xuất tinh bột mì Tây Ninh, địa phương hiện có hơn 60 nhà máy chế biến, với lợi thế kết nối nguồn nguyên liệu trong nước và Campuchia. Hiệp hội đã ký các bản ghi nhớ thu mua 45 triệu tấn củ mì trong giai đoạn 2025-2030, tạo cơ sở xây dựng nguồn cung dài hạn cho các nhà máy. Để nâng cao hiệu quả ngành hàng này, doanh nghiệp cần chuyển từ cạnh tranh giá sang nâng cao chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu và phát triển kinh tế tuần hoàn. Các sản phẩm tinh bột biến tính phục vụ công nghiệp thực phẩm, dược phẩm và vật liệu sinh học sẽ mở ra dư địa tăng trưởng mới, góp phần nâng cao giá trị nông sản.
Theo Phó Giám đốc Sở Công thương Châu Thị Lệ, thời gian tới, ngành công thương tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối giao thương, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường; phối hợp xử lý các vấn đề về xuất xứ hàng hóa và phòng vệ thương mại. Tỉnh cũng chú trọng bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất gắn với quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Về lâu dài, Tây Ninh tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và cải thiện kết nối logistics giữa cửa khẩu, khu công nghiệp, trung tâm logistics và cảng biển. Phía doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “sản xuất để xuất khẩu” sang “sản xuất theo tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu”, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, môi trường và truy xuất nguồn gốc.
Khi doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, hoạt động xúc tiến thương mại tạo ra những hợp đồng ổn định và lợi thế cửa khẩu được khai thác hiệu quả, xuất nhập khẩu sẽ trở thành động lực thúc đẩy Tây Ninh phát triển bền vững, nâng cao vị thế trong mạng lưới thương mại quốc tế.
