Tích hợp ký ức lịch sử, nhân vật lịch sử và công nghệ mới
Không gian trong ngôi nhà lịch sử này và mỗi hiện vật, mỗi câu chuyện ở đây đều mang đậm dấu thời gian lịch sử, gắn liền với ký ức thiêng liêng của những ngày Cách mạng Tháng Tám. Đây là nơi ở đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi mới từ Tân Trào về Hà Nội. Tại đây, Người đã cùng Trung ương Đảng quyết định nhiều chủ trương quan trọng về đối nội, đối ngoại, về hoạt động của Chính phủ lâm thời, về việc tổ chức Lễ Độc lập.
Trong căn phòng nhỏ trên tầng hai của ngôi nhà này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang đã được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng Di tích cấp quốc gia ngày 29/4/1979. Trong Đại lễ kỷ niệm 80 năm lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, di tích này đã được cải tạo nội thất, cảnh quan, nâng tầm nội dung trưng bày để giới thiệu bối cảnh ra đời của bản “Tuyên ngôn độc lập” cùng những kỷ vật của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Không những thế, cuộc trưng bày này đã tích hợp công nghệ cao để di tích trở thành điểm nhấn văn hóa hấp dẫn và kết nối với các khu di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên địa bàn thành phố Hà Nội, đáp ứng nhu cầu tham quan, nghiên cứu và tìm hiểu về lịch sử cách mạng của công chúng. Trưng bày đã sử dụng các công nghệ mới nhất trong trưng bày: công nghệ số, hình ảnh 3D, trình chiếu đa phương tiện, trình chiếu tương tác... Các hiện vật được chọn lọc để trưng bày theo phong cách hiện đại, tăng tính tương tác, sinh động và hấp dẫn, tạo ra điểm nhấn sáng tạo trong không gian trưng bày. Tại tầng hai là nơi làm việc và nghỉ ngơi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, công nghệ hologram giúp tái hiện hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đang soạn thảo bản “Tuyên ngôn độc lập”, kết hợp công nghệ 3D Mapping trình chiếu khoảnh khắc lịch sử khi vị Chủ tịch đọc “Tuyên ngôn độc lập” tại Quảng trường Ba Đình. Các hiện vật gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh được số hóa, gắn mã định danh QR code để du khách có thể tra cứu thông tin, tìm hiểu sâu hơn về hiện vật và các câu chuyện lịch sử gắn với từng hiện vật. Sân thượng là khu vực trải nghiệm thực tế ảo, người tham quan có thể quan sát được khung cảnh năm 1945 từ một căn nhà di sản trên phố cổ Hà Nội.
Trải nghiệm vừa vinh dự vừa đầy thử thách
Trương Thị Thuyết - thành viên trẻ trong nhóm thực hiện trưng bày, cho biết: Việc dùng công nghệ 3D phục vụ cho trưng bày là một trải nghiệm vừa vinh dự vừa đầy thử thách với những người thực hiện. Mỗi mô hình, mỗi hình ảnh tái hiện không chỉ là sản phẩm kỹ thuật, mà còn là “cầu nối” giữa ký ức lịch sử và cảm xúc của công chúng. Điều tâm đắc nhất của những kỹ sư công nghệ yêu lịch sử chính là việc đưa người xem trở lại thời khắc hào hùng của dân tộc, không phải qua sách vở hay những đoạn phim tư liệu cũ, mờ mà lịch sử đã được tái hiện qua không gian trực quan sống động với chiều sâu cảm xúc.
Từng đường nét, ánh sáng, chất liệu… được tính toán để khơi gợi cảm nhận và kết nối với lòng tự hào. Công nghệ đã góp phần phát huy giá trị của sự kiện, nhân vât lịch sử một cách sinh động hơn bằng dữ liệu đúng và đầy đủ. AI có khả năng bù lấp phần thiếu khuyết, tái tạo khung cảnh đã bị ảnh hưởng của thời gian, khắc phục những khoảng trống tư liệu, sáng tạo những góc nhìn mới, hoặc dựng lại một khung cảnh từ nhiều nguồn ảnh rời rạc. Một tấm ảnh gốc được quét với độ phân giải cao, chú thích đầy đủ, so sánh đối chiếu với nhiều nguồn, có thể là nền tảng để AI tái dựng một nhân vật hoặc sự kiện với độ chính xác cao.
KTS Đinh Việt Phương với nhiều kinh nghiệm thực hiện số hóa và hình ảnh 3D, chia sẻ: Với hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh, công nghệ 3D và AI có thể phục dựng không chỉ gương mặt, dáng vẻ mà còn cả thần thái, phong thái ứng xử, ánh mắt, nụ cười, giọng nói… của Người để thế hệ sau cảm nhận được sức truyền cảm của một con người thật, chứ không chỉ là một bức tượng hay tấm ảnh thông thường đã quen thuộc. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa nghệ thuật tạo hình, nghiên cứu tư liệu chuẩn xác và sức mạnh của thuật toán tái tạo. Khi nghiên cứu sử liệu nghiêm cẩn được kết hợp với công nghệ hàng đầu. AI sẽ trở thành công cụ mạnh mẽ để lưu giữ ký ức lịch sử, truyền cảm hứng và tri thức cho các thế hệ sau. Trong việc thực hiện các cuộc trưng bày, triển lãm, đây chính là cách thú vị để đưa lịch sử trở lại chân thực và sống động hơn trong mắt công chúng
TS Nguyễn Doãn Văn - Giám đốc Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội, cho biết: Nhà số 48 Hàng Ngang là điểm đầu tiên chúng tôi tích hợp công nghệ mới vào việc trưng bày. Sau di tích này, Hà Nội sẽ mở rộng mạnh mẽ mô hình này để giới thiệu và phát huy giá trị các di tích cách mạng của Thủ đô - như tại Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh viết “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” ở làng Vạn Phúc (Hà Đông) hay nơi đồng chí Trần Phú viết “Luận cương chính trị” của Đảng ở nhà số 90 phố Thợ Nhuộm.
