Sổ tay khoa học: Làm chủ công nghệ lõi

Công nghệ lõi có nhiều vai trò quan trọng trong thúc đẩy nền kinh tế và tăng năng lực cạnh tranh. Việc làm chủ công nghệ lõi giúp các quốc gia chủ động trong sản xuất, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, tạo ra giá trị gia tăng cao trong các ngành công nghiệp mũi nhọn...

Hệ thống sản xuất thông minh MES - Panacim tại Nhà máy Điện tử thông minh Phenikaa. (Ảnh: NGỌC VY)
Hệ thống sản xuất thông minh MES - Panacim tại Nhà máy Điện tử thông minh Phenikaa. (Ảnh: NGỌC VY)

Hỏi: Công nghệ lõi là gì?

Đáp: Công nghệ lõi là các công nghệ căn bản và then chốt, được xem như nền tảng của một ngành công nghiệp hoặc một lĩnh vực công nghệ nhất định. Đây là những công nghệ mà khi nắm vững, làm chủ được sẽ giúp cho quốc gia hoặc tổ chức đó có khả năng kiểm soát và phát triển các sản phẩm, dịch vụ cao cấp và phức tạp; là cơ sở để phát triển các công nghệ ứng dụng khác.

Thí dụ: Công nghệ vi mạch và bán dẫn là nền tảng cho nhiều ngành công nghệ hiện đại như AI, 5G, ô-tô thông minh. Công nghệ sinh học là nền tảng của nhiều ngành công nghiệp quan trọng mang tính thiết yếu trong y học, nông nghiệp, môi trường và công nghiệp thực phẩm.

Công nghệ vật liệu mới gồm các loại hợp kim, composite tiên tiến giúp tạo ra các sản phẩm có tính năng vượt trội. Công nghệ năng lượng như năng lượng tái tạo, điện hạt nhân và công nghệ lưu trữ năng lượng giúp chuyển đổi xanh nền kinh tế. Công nghệ thông tin và truyền thông gồm các công nghệ liên quan đến mạng, bảo mật, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn.

Hỏi: Công nghệ lõi có vai trò như thế nào? Tại sao làm chủ công nghệ lõi sẽ giúp tăng cường và bảo đảm an ninh quốc gia?

Đáp: Công nghệ lõi có nhiều vai trò quan trọng trong thúc đẩy nền kinh tế và tăng năng lực cạnh tranh.

Việc làm chủ công nghệ lõi giúp các quốc gia chủ động trong sản xuất, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, tạo ra giá trị gia tăng cao trong các ngành công nghiệp mũi nhọn như điện tử, hàng không vũ trụ, y tế hay năng lượng; là động lực chính để chuyển đổi, phát triển kinh tế số, tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy sự kết nối giữa nghiên cứu khoa học và ứng dụng thực tiễn.

Công nghệ lõi có vai trò đặc biệt trong an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến cho người dân cũng như doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực an ninh quốc gia và chủ quyền công nghệ, việc làm chủ công nghệ lõi giúp kiểm soát các công nghệ trong quân sự, an ninh mạng, quốc phòng. Một đất nước làm chủ được các công nghệ lõi sẽ giảm thiểu nguy cơ bị tác động bởi các lệnh cấm vận hoặc hạn chế công nghệ từ nước ngoài; giúp bảo vệ an toàn dữ liệu và các thông tin quan trọng của quốc gia khỏi các mối đe dọa từ bên ngoài.

Tiến sĩ Tô Văn Trường, chuyên gia độc lập về tài nguyên, môi trường, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi miền nam nhận định: “Trong kỷ nguyên số, công nghệ không chỉ là công cụ phát triển mà đã trở thành trụ cột bảo đảm an ninh quốc gia. Việc phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược như quốc phòng, dữ liệu, truyền thông và y tế dễ dẫn đến nguy cơ rò rỉ thông tin, bị gián đoạn chuỗi cung ứng hoặc thao túng từ bên ngoài.

Các nước lớn như Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc… đang cạnh tranh quyết liệt để chiếm lĩnh công nghệ lõi. Việt Nam cũng đã có những bước đi đáng chú ý trong lĩnh vực AI, viễn thông và chip bán dẫn nhằm giảm dần sự lệ thuộc vào bên ngoài.

Đầu tư vào công nghệ lõi không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển mà còn là biện pháp bảo vệ chủ quyền trong không gian mạng và bảo đảm ổn định quốc gia trước các biến động chính trị kinh tế toàn cầu. Đó là lý do cần có chiến lược dài hạn, huy động cả Nhà nước, doanh nghiệp và giới nghiên cứu để kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tự chủ, bền vững. Làm chủ công nghệ hôm nay chính là giữ vững độc lập và tương lai quốc gia ngày mai”.

Đảng và Nhà nước ta sớm xác định, làm chủ một số công nghệ lõi là ưu tiên số một trong phát triển kinh tế số, xã hội số, như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data). AI và Big Data đang được áp dụng trong các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, giáo dục và sản xuất. Công nghệ vi mạch và bán dẫn trở thành trọng tâm của kỷ nguyên số, gắn với tự động hóa và các sản phẩm điện tử thông minh. Ở lĩnh vực năng lượng và môi trường, công nghệ lõi hiện thực hóa các giải pháp cho các vấn đề điện, nước, rác thải...

Nhiều chính sách cụ thể về phát triển công nghệ lõi đã được ban hành, tiêu biểu như Quyết định số 1018/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 21/9/2024.

Chiến lược đặt mục tiêu rõ ràng: Giai đoạn 1 từ năm 2024 đến 2030 xây dựng nền tảng cho ngành công nghiệp bán dẫn có quy mô nhân lực hơn 50.000 kỹ sư và cử nhân; giai đoạn 2 từ năm 2030 đến 2040 phát triển 200 doanh nghiệp thiết kế, 2 nhà máy chế tạo chip và 15 nhà máy đóng gói với doanh thu dự kiến hơn 50 tỷ USD/năm, quy mô nhân lực hơn 100.000 kỹ sư, cử nhân; giai đoạn 3 từ năm 2040 đến 2050 trở thành quốc gia dẫn đầu về công nghiệp bán dẫn, có doanh thu dự kiến hơn 100 tỷ USD/năm.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã triển khai các chương trình tầm vóc quốc gia, xác định các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi cần ưu tiên là trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), chuỗi khối (Blockchain), công nghệ nano và thông tin di động 5G, 6G.

Trong việc hợp tác quốc tế, Việt Nam đang nỗ lực thu hút các nhà đầu tư nước ngoài ở lĩnh vực công nghệ cao để mở rộng sản xuất. Đồng thời hợp tác với các trường đại học và công ty đa quốc gia nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, với mục tiêu phát triển 100.000 doanh nghiệp công nghệ số vào năm 2030.

Có thể bạn quan tâm

Ý chí chính trị nhất quán và tinh thần quyết liệt góp phần thúc đẩy chuyển đổi số tại Việt Nam

Ý chí chính trị nhất quán và tinh thần quyết liệt góp phần thúc đẩy chuyển đổi số tại Việt Nam

Tại tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo và công nghệ số: Hướng tới ứng dụng có đạo đức và trách nhiệm” do Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức, ông Hervé Le Bars, Tổng Giám đốc công ty Numéricité kiêm Trưởng nhóm chuyên gia tư vấn chuyển đổi số, đã có buổi trả lời phỏng vấn cùng Báo Nhân Dân.

Đoàn chuyên gia tư vấn Pháp trong buổi làm việc tại Cục Chuyển đổi số (Văn phòng Chính phủ) sáng 30/6.

Tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và Pháp trong xây dựng Chính phủ số

Sáng 30/6, trong khuôn khổ Chương trình hợp tác về chuyển đổi số giữa Văn phòng Chính phủ và Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, đoàn chuyên gia tư vấn chuyển đổi số của Pháp đã có phiên làm việc đầu tiên tại Cục Chuyển đổi số-Văn phòng Chính phủ, mở đầu chương trình công tác tại Việt Nam kéo dài đến ngày 3/7.

Tiến sĩ, bác sĩ Vũ Văn Bạ và ê-kíp làm chủ công nghệ lập bản đồ 3D trong phẫu thuật điều trị loạn nhịp tim. (Ảnh: THU HOÀI)

Công nghệ bản đồ 3D: Bước tiến trong điều trị rối loạn nhịp tim phức tạp

Suốt ba năm ròng rã sống chung với những cơn loạn nhịp tim đột ngột, anh Trần Đức Hải không ngờ mình lại mắc một căn bệnh nguy hiểm về tim mạch. Tuy nhiên, nhờ sự can thiệp kịp thời của ê-kíp bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Y Dược (Cơ sở Linh Đàm), Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp anh "hồi sinh" một trái tim khỏe mạnh bình thường.

Fanpage “Thông tin khoa học và công nghệ” của Bộ Khoa học và Công nghệ lan tỏa tri thức và cảm hứng đổi mới sáng tạo. (Ảnh: TL)

Truyền thông khoa học trong kỷ nguyên số

Truyền thông trong khoa học được xem như một khâu trung gian, giúp chuyển hóa ngôn ngữ học thuật thành ngôn ngữ đời thường, thân thiện, giúp mỗi người dân, dù ở trình độ khác nhau có thể tiếp cận kết quả nghiên cứu khoa học, hiểu và thực hành.

Sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đoạt giải thưởng tại cuộc thi “Học sinh-Sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp - SV.STARTUP” năm 2026.

Thước đo mới của hệ sinh thái khởi nghiệp

Việc Việt Nam lần đầu lọt vào tốp 50 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, đánh dấu bước phát triển mới của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, thước đo trong giai đoạn tới không chỉ là số lượng startup mà còn là khả năng hình thành các doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi, tạo ra giá trị cạnh tranh mới cho nền kinh tế.

Sự kiện thu hút đông đảo giảng viên, chuyên gia và sinh viên các khoa chuyên ngành tham dự. (Ảnh: MINH DUY)

Tọa đàm về đạo đức và trách nhiệm trong kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo

Ngày 29/6, Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức buổi tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo và công nghệ số: Hướng tới ứng dụng có đạo đức và trách nhiệm”. Sự kiện là không gian thảo luận về những cơ hội cũng như thách thức đạo đức khi AI đang thay đổi sâu sắc diện mạo ngành truyền thông.

Nhóm nghiên cứu thực hiện nghiên cứu các hợp chất sau chiết xuất của cây nghệ trắng. (Ảnh: TRUNG HIẾU)

Nghệ trắng và triển vọng hỗ trợ điều trị ung thư dạ dày

Lần đầu tiên, cao chiết chuẩn hóa từ thân rễ nghệ trắng trồng tại Trà Vinh được chứng minh có khả năng ức chế nhiều dòng tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư dạ dày, đồng thời ít ảnh hưởng đến tế bào bình thường. Kết quả này mở ra triển vọng khai thác dược liệu Việt Nam trong hỗ trợ phòng ngừa và điều trị ung thư.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Xây dựng đội ngũ nhà khoa học trình độ cao

Tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của khoa học cơ bản chính là nền tảng để hình thành các lý thuyết mới, công nghệ mới và các mô hình phát triển bền vững.

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Tập đoàn Công nghệ CMC ký kết bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi AI và đổi mới sáng tạo.

Hà Nội đẩy mạnh hợp tác chiến lược phát triển chính quyền số và thành phố AI

Trong khuôn khổ hội nghị công bố quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã ký nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu, đào tạo và các đối tác trong nước, quốc tế.

Một sản phẩm công nghệ mới trưng bày tại triển lãm công nghệ năng lượng mặt trời và hệ thống lưu trữ Solar & Storage Live 2024 tại thành phố Johannesburg, Nam Phi. (Ảnh: TTXVN)

Thúc đẩy tự chủ chiến lược về hạ tầng công nghệ

Bốn nền kinh tế công nghệ lớn nhất châu Phi đã soạn thảo các chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh họ thừa nhận phụ thuộc quá nhiều vào các công ty công nghệ Mỹ về cơ sở hạ tầng. Với sự hỗ trợ của công nghệ phương Tây, các công ty châu Phi đang bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng AI. 

Nghiên cứu phát triển khoa học và công nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay.

Nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, góp phần làm chủ công nghệ chiến lược

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 229/2026/NĐ-CP ngày 25/6/2026 quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Nghị định gồm 8 chương và 39 điều, tập trung tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức, cơ chế hoạt động; đồng thời để Quỹ thực hiện chức năng, nhiệm vụ phù hợp các quy định mới. 

Sự kiện thu hút hơn 300 đối tác chiến lược và đại diện các doanh nghiệp công nghệ trong khu vực.

Khai mạc Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026

Ngày 26/6, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026 (Huawei SEA Partner Summit 2026) đã chính thức khai mạc với chủ đề “Hợp tác để khai phóng tương lai xanh và thông minh” (Partnering To Ignite The Intelligent và Green Future).