Sân khấu chèo thiếu vắng đề tài đương đại

Suốt hơn hai tuần qua, công chúng vùng núi Đọi, sông Châu được đắm mình trong những giai điệu trữ tình sâu lắng từ sân khấu của Liên hoan Chèo toàn quốc năm 2022. Liên hoan do Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nam tổ chức.
Trích đoạn "Thị Màu lên chùa" nổi tiếng của vở chèo Quan Âm Thị Kính. (Ảnh: TTXVN)
Trích đoạn "Thị Màu lên chùa" nổi tiếng của vở chèo Quan Âm Thị Kính. (Ảnh: TTXVN)

Gần 1.500 nghệ sĩ, diễn viên đến từ 16 đơn vị nghệ thuật chèo chuyên nghiệp trên cả nước đã tham gia Liên hoan với 27 vở diễn. Có thể coi đây như một cuộc biểu dương lực lượng hùng hậu của ngành chèo nước nhà trong bối cảnh khó khăn chung của sân khấu.

Những con số kỷ lục về thời gian biểu diễn, số lượng tác phẩm dự thi cùng sự góp mặt đầy đủ của đại diện những chiếng chèo nức danh cả nước và những buổi diễn chật kín khán giả đã cho thấy khao khát được cống hiến nghệ thuật của các nghệ sĩ cũng như sức sống mãnh liệt của chèo, cho dù sân khấu truyền thống vừa trải qua cơn lao đao chưa từng có trong đại dịch Covid-19.

Qua 14 ngày đêm, khán giả được thưởng thức những vở diễn hấp dẫn, dàn dựng công phu, vừa đậm chất chèo truyền thống, vừa mang tính cách tân mới mẻ, chuyển tải sâu sắc, đa dạng câu chuyện về tình đời, tình người, ngợi ca những lối sống, phẩm chất cao quý. Nói theo cách đánh giá của Hội đồng nghệ thuật Liên hoan, đây chính là 27 bài ca về chân-thiện-mỹ.

Liên hoan tiếp tục khẳng định tài năng dàn dựng của những gương mặt đạo diễn sân khấu có nghề, từ Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Doãn Hoàng Giang, NSND Lê Hùng cho đến NSND Hoàng Quỳnh Mai, NSND Trịnh Thúy Mùi, NSND Nguyễn Thị Bích Ngoan, NSND Vũ Tự Long, NSND Trương Hải Thọ, NSƯT Lê Thanh Tùng, NSƯT Hà Quốc Minh, NSƯT Lê Tuấn Cường, NSƯT Nguyễn Quang Thập, NSƯT Đoàn Vinh, NSƯT Hoài Thu...

Bằng bàn tay "phù thủy" và phong cách riêng, họ đã làm nên nhiều lớp diễn ấn tượng, để lại xúc cảm khó quên đối với người xem, như: lớp bão tố ở nhà giàn DK1 (vở "Đất liền và biển cả"-Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Thanh Hóa); trận chiến giữa Yết Kiêu với quân Ô Mã Nhi trên biển (vở "Thần tướng Yết Kiêu"-Nhà hát Chèo Hải Dương); hay sự biến hóa kỳ diệu của chữ "Trần" (vở "Dấu thiêng Đông Hải"-Đoàn Nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh)...

Dễ nhận ra sự đầu tư sáng tạo đầy dụng công về thiết kế sân khấu, âm nhạc kết hợp ngôn ngữ múa giúp tạo ra sự kết hợp sinh động, thuyết phục giữa những "cảnh mềm" và "cảnh cứng", giữa tả thực với tượng trưng. Bên cạnh đó là tình yêu nghề và tài năng diễn xuất của một lực lượng hùng hậu diễn viên sân khấu chèo, trong đó có nhiều tài năng trẻ hội đủ cả "thanh, sắc, thục, tinh, khí, thần"...

Tuy nhiên, Liên hoan cũng bộc lộ những hạn chế. Phát biểu tại lễ bế mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Trí Trắc, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật nhận định: Về tác giả, từ Liên hoan đã xuất hiện một số gương mặt mới nhưng đội ngũ biên kịch chèo chưa đông, chưa mạnh, chưa bền vững. Vì thế, ít tác phẩm có "tích hay, trò lạ", hình thức mới mẻ, đột phá; phần lớn vẫn là tích cũ, trò cũ, trang trí cũ, trang phục cũ. Nhiều vở kết cấu lỏng lẻo, thiếu logic, lớp dài, lớp ngắn, lớp thừa, lớp thiếu. Đối với đạo diễn, tuy là có nghề nhưng không ít trong số họ vẫn lặp lại chính mình.

Đặc biệt, ở một số vở nhân vật phụ lấn át nhân vật chính, tính kịch át tính trữ tình hoặc tính trữ tình lấn át tính kịch khiến vở diễn mang phong cách "kịch cắm ca". Về nghệ sĩ biểu diễn, không ít diễn viên còn hát phô, chênh nhịp, quên lời, lúng túng trong cách xử lý khi bị rơi đạo cụ trên sân khấu. Hơn nữa, có vở trên sân khấu gồm cả diễn viên kịch nói, cải lương, tuồng, công nhân kỹ thuật hậu đài, ca múa nhạc và chèo... khiến cho tính chèo, chất chèo bị pha tạp khó hoàn thiện, nhuần nhuyễn trong tác phẩm.

Thêm một vấn đề đáng bàn là Liên hoan có tới 27 vở diễn dự thi nhưng chỉ có duy nhất một vở thể hiện đề tài hiện đại, còn lại là về lịch sử, dã sử, huyền sử. Điều này đã bộc lộ sự thiếu vắng trầm trọng tác phẩm về cuộc sống hôm nay. Tất nhiên, đề tài lịch sử cũng vô cùng quan trọng bởi nhiều câu chuyện vẫn nguyên vẹn giá trị thời sự, vẫn mang đến nhiều bài học sâu sắc cho hiện tại và tương lai, chưa kể đề tài lịch sử còn giúp chèo có nhiều "đất" để khoe chất trữ tình ngọt ngào, sâu lắng.

Song đứng trước hiện thực đa dạng, sinh động của cuộc sống trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trước xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0..., nghệ thuật chèo cần cập nhật hơi thở thời đại. Đây là khoảng trống cần sớm được khỏa lấp bằng những định hướng, giải pháp thiết thực của cơ quan quản lý văn hóa, hội nghề nghiệp, các đơn vị nghệ thuật, sao cho các nghệ sĩ chèo nói riêng, sân khấu nói chung luôn xứng danh là những "thư ký của thời đại" và chinh phục được đông đảo công chúng hôm nay...

Có thể bạn quan tâm

Cảnh trong vở nhạc kịch “Lửa từ Đất”. (Ảnh: NHÀ HÁT TUỔI TRẺ)

Xây dựng hệ sinh thái nhạc kịch

Năm 1965, “Cô Sao”-vở nhạc kịch đầu tiên của Việt Nam ra mắt. Đến nay, nhạc kịch nước ta đã trải qua hơn 60 năm với sự xuất hiện của nhiều tác phẩm mang dấu ấn riêng. Dẫu vậy, để loại hình nghệ thuật này thật sự bứt phá, vẫn cần có một hệ sinh thái đồng bộ đủ khả năng đưa nhạc kịch phát triển chuyên nghiệp.

“Art Talk - Luận đàm cùng nghệ thuật” do Masterise Group giới thiệu vừa qua không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa công chúng và các tác phẩm của những tên tuổi tiêu biểu trong mỹ thuật Việt Nam.

“Art Talk” và hành trình nuôi dưỡng thấu cảm

Giữa những chuyển động không ngừng của cuộc sống hiện đại, nghệ thuật tạo ra những khoảng lặng để con người quan sát kỹ hơn, cảm nhận sâu hơn và kết nối sâu sắc hơn với chính mình cũng như thế giới chung quanh. Từ những trải nghiệm ấy, nghệ thuật trở thành một phần quan trọng trong hành trình hoàn thiện đời sống tinh thần.

Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của trí tưởng tượng và sự sáng tạo trong quá trình chuyển đổi xanh.

Khép lại hành trình gió, nước và mặt trời với đêm nhạc “The flow of evolution”

Tối 11/7 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam đã tổ chức chương trình nghệ thuật đa phương tiện “The flow of evolution”. Đây là sự kiện khép lại hành trình gần một năm của chiến dịch truyền thông và ngoại giao công chúng trọng điểm "Plug in to Evolution" (Nhấn kết nối-Bật thay đổi).

Phở Việt Nam là điểm nhấn nổi bật, thu hút đông đảo khách mời quốc tế đến thưởng thức. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Phần Lan cung cấp)

Phở Việt Nam - Điểm nhấn nổi bật trong sự kiện giao lưu văn hóa và ẩm thực ASEAN tại Phần Lan

Sự đón nhận nồng nhiệt của bạn bè quốc tế đối với món ăn Việt Nam, đặc biệt là phở một lần nữa khẳng định sức hấp dẫn và giá trị của ẩm thực Việt Nam như một cầu nối văn hóa, góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, quảng bá hình ảnh Việt Nam và lan tỏa bản sắc của Cộng đồng ASEAN tại Phần Lan.

Biểu diễn nghệ thuật trong hang Ngọc Rồng góp phần lan tỏa giá trị của di sản.

Nghệ thuật lan tỏa giá trị cho di sản

Gần đây, nhiều không gian di sản được lựa chọn làm nơi diễn ra các hoạt động nghệ thuật với hình thức phong phú như triển lãm, biểu diễn âm nhạc hay sân khấu thực cảnh. Sự kết hợp này lan tỏa những giá trị của di sản, khơi gợi sự quan tâm của công chúng.

Chương trình giống như một “chuyến hành trình du ngoạn” đầy tính nghệ thuật khám phá những địa danh tiêu biểu nhất của Thủ đô.

[Ảnh] Những chú rối đánh thức hồn thiêng văn hiến trong nhịp sống đương đại

“Cảm xúc Long Thành” là một vở diễn múa rối, đồng thời là hành trình đa giác quan đưa khán giả ngược dòng thời gian về với Thăng Long-Hà Nội cổ kính. Thông qua sự kết hợp tinh tế giữa rối cạn, rối nước và nghệ thuật đương đại, Nhà hát Múa rối Việt Nam đã khẳng định sức sống mãnh liệt của di sản văn hóa truyền thống múa rối.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng trao Giải Quán quân cho đội Bồ Đào Nha và Giải Á quân cho đội Trung Quốc.

[Ảnh] Đội Bồ Đào Nha lên ngôi Quán quân Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026

Tối 11/7, Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026) do Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng phối hợp Tập đoàn Sun Group tổ chức đã diễn ra đêm chung kết với chủ đề "Những chân trời kết nối". Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương dự sự kiện.

Người làm tại xưởng tranh thêu hoàn toàn thủ công của nghệ nhân Hoàng Thị Khương chủ yếu là trung niên đã gắn bó với nghề truyền thống từ ngày bé.

Làng nghề truyền thống và “bài toán” nhân lực trẻ còn bỏ ngỏ

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, những giá trị văn hóa truyền thống ngày càng được chú trọng gìn giữ và phát huy. Thế nhưng, phần lớn các làng nghề truyền thống đều đang đứng trước một bài toán nan giải về nguồn nhân lực trẻ và câu chuyện giữ lửa nghề truyền thống giữa đời sống đương đại.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm (ngoài cùng bên trái) và Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông (bên phải) trao giải Nhất cho các nghệ sĩ trẻ.

Trao giải thưởng và triển lãm Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8-năm 2026

Ngày 10/7, tại Hà Nội, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Lễ khai mạc triển lãm và trao giải thưởng Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8-năm 2026, sự kiện quy mô toàn quốc được tổ chức định kỳ hai năm một lần nhằm phát hiện, bồi dưỡng và tôn vinh các tài năng mỹ thuật trẻ Việt Nam.

Hoạt động nhằm giúp người dân tiếp cận kiến thức về an toàn thông tin một cách dễ hiểu, sinh động.

Triển lãm tương tác “Bức tường An ninh mạng” đến Hà Nội, mang trải nghiệm an toàn số tới người dân Thủ đô

Sau thành công tại Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, Triển lãm tương tác “Bức tường An ninh mạng” tiếp tục đến với Thủ đô Hà Nội trong khuôn khổ chương trình Gala “Tổ quốc bình yên”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946-12/7/2026).

Quảng bá phở và văn hóa ẩm thực Việt Nam.

Phở và văn hóa ẩm thực mang bản sắc Việt Nam đến gần hơn với châu Âu và thế giới

Thông tin từ Đại sứ quán Việt Nam tại Áo, tối 8/7, tại Nhà hàng Phở Saigon, Thủ đô Vienna, Áo, Đại sứ quán Việt Nam tại Áo phối hợp Hội We Love Phở, Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Ninh Bình cùng 8 nghệ nhân, chuyên gia ẩm thực hàng đầu đến từ Việt Nam đã tổ chức sự kiện quảng bá phở và văn hóa ẩm thực Việt Nam. 

Poster chi tiết chương trình. (Ảnh: Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam)

Lễ hội sôi động dành cho người hâm mộ K-pop tại Việt Nam

Ngày 9/7, Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam cho biết, Trung tâm sẽ phối hợp Cơ quan Nội dung Sáng tạo Hàn Quốc và Báo Seoul tổ chức K-pop Lovers Festival 2026 - lễ hội dành cho người hâm mộ K-pop trong các ngày 11-12/7 tại phố đi bộ Trần Nhân Tông, thành phố Hà Nội. Chương trình mở cửa miễn phí.

Sau sáp nhập thôn: Giữ hồn làng trong không gian phát triển mới

Sau sáp nhập thôn: Giữ hồn làng trong không gian phát triển mới

Sáp nhập thôn làm thay đổi một không gian văn hóa đã được hình thành và bồi đắp qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, trong quá trình sắp xếp thôn theo yêu cầu phát triển mới, mục tiêu không chỉ là tổ chức lại không gian quản lý mà còn phải gìn giữ được "hồn làng" - những giá trị cốt lõi làm nên bản sắc của nông thôn Việt Nam.