Hội nghị được tổ chức nhằm phổ biến kịp thời các quy định mới để các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan thống nhất triển khai khi Luật Xây dựng 2025 cùng hệ thống văn bản hướng dẫn chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 với nhiều thay đổi lớn như: bỏ chứng chỉ năng lực của doanh nghiệp xây dựng, miễn giấy phép xây dựng đối với một số công trình đã được thẩm định, đồng thời rút ngắn thời gian cấp phép xuống tối đa 7 ngày...
Xây dựng Bùi Xuân Dũng phát biểu tại hội nghị (Ảnh: Lan Hương)
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Xây dựng Bùi Xuân Dũng khẳng định, Luật Xây dựng mới được ban hành nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn đầu tư xây dựng. Trong đó, các văn bản quy phạm pháp luật tập trung quy định, làm rõ những vấn đề khung mang tính nguyên tắc và những nội dung thuộc thẩm quyền được Luật giao.
Để triển khai luật, Chính phủ đã ban hành 6 nghị định hướng dẫn về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, chất lượng công trình, vật liệu xây dựng, hợp đồng xây dựng, điều kiện năng lực hoạt động xây dựng và quản lý hoạt động xây dựng.
Cụ thể, Nghị định số 206/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về quản lý chi phí đầu tư xây dựng; Nghị định số 207/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng; Nghị định số 209/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xây dựng về quản lý vật liệu xây dựng; Nghị định số 210/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về hợp đồng xây dựng; Nghị định 212/2026/NĐ-CP quy định về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng; Nghị định số 217/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng cũng ban hành 8 thông tư cùng một quyết định công bố mẫu hợp đồng xây dựng.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc cải cách thủ tục cấp giấy phép xây dựng. Theo quy định mới, cơ quan quản lý nhà nước chỉ thực hiện kiểm soát một lần đối với mỗi dự án hoặc công trình từ giai đoạn chuẩn bị đến khi khởi công. Những công trình đã được cơ quan chuyên môn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được miễn giấy phép xây dựng. Đối với các trường hợp vẫn phải xin giấy phép, thủ tục sẽ được thực hiện trực tuyến toàn trình, hồ sơ và điều kiện được đơn giản hóa, thời gian giải quyết dự kiến không quá 7 ngày.
Luật cũng thay đổi cách phân loại dự án đầu tư xây dựng khi chuyển từ tiêu chí nguồn vốn sang hình thức đầu tư, gồm đầu tư công, đối tác công tư (PPP) và đầu tư kinh doanh nhằm phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa pháp luật về đầu tư và pháp luật về xây dựng. Ở khâu lập và thẩm định dự án, luật bổ sung quy định cho phép người quyết định đầu tư lựa chọn loại thiết kế phù hợp với tính chất dự án.
Cơ quan chuyên môn về xây dựng sẽ tập trung thẩm định các nội dung liên quan đến an toàn công trình, phòng cháy chữa cháy, quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy hoạch, trong khi nhiều nội dung khác được phân cấp cho chủ đầu tư và người quyết định đầu tư.
Quy định mới bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở tại cơ quan chuyên môn. Chủ đầu tư được giao trách nhiệm kiểm soát toàn bộ các bước thiết kế sau khi dự án được phê duyệt, đồng thời nâng cao vai trò của đơn vị tư vấn thiết kế và tư vấn thẩm tra.
Cùng đó, Luật cũng sửa đổi mô hình quản lý dự án, thay thế các ban quản lý dự án chuyên ngành và khu vực bằng mô hình “Ban quản lý đầu tư xây dựng”, đồng thời gộp các hình thức quản lý còn lại thành “chủ đầu tư tổ chức quản lý dự án”. Thay đổi này nhằm tăng tính chủ động, linh hoạt và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trong lĩnh vực quản lý năng lực hoạt động xây dựng, quy định mới bãi bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải có chứng chỉ năng lực, đồng thời cắt giảm một số lĩnh vực không còn yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với cá nhân.
Các quy định về hợp đồng xây dựng cũng được điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với Luật Đấu thầu và Bộ luật Dân sự. Luật cũng bổ sung cơ chế bảo đảm thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, quy định về bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản, đồng thời ưu tiên giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng của các dự án công thông qua trọng tài trong nước...
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn của Bộ Xây dựng và địa phương chú trọng hướng dẫn thi hành Luật và các văn bản hướng dẫn tới các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đặc biệt là các nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp của Luật như: Chủ đầu tư, Ban quản lý dự án và các doanh nghiệp liên quan đến hoạt động đầu tư xây dựng.
Theo Phó Cục trưởng Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng Bùi Văn Dưỡng, điểm nổi bật của những Nghị định mới là đơn giản thủ tục hành chính và đồng bộ pháp luật nhằm đổi mới phương thức quản lý và phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Trong đó, sửa đổi nhiều nội dung như: nguyên tắc quản lý đối với dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài; quy định về điều kiện làm chủ đầu tư, hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng; lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh Báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng; thẩm định, phê duyệt thiết kế xây dựng; quản lý dự án xây dựng công trình đặc thù: bí mật, khẩn cấp, cấp bách, đầu tư công đặc biệt; hồ sơ, điều kiện, quy trình cấp giấy phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng…
Quy định mới cũng làm rõ về công trình nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng; cấp IV tại nông thôn và thuộc khu vực không hoặc chưa có một trong các loại quy hoạch đô thị - nông thôn, quy chế quản lý kiến trúc...
