Tham gia tọa đàm có ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam. Các chuyên gia, nhà quản lý đã tập trung phân tích những điểm đột phá trong tư duy quy hoạch, đồng thời chỉ ra những yêu cầu đặt ra trong quá trình triển khai nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển dài hạn của Thủ đô.
Một trong những nội dung nhận được sự đồng thuận cao tại tọa đàm là việc lần đầu tiên Hà Nội xác lập tầm nhìn quy hoạch 100 năm. Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, đây không chỉ là sự kéo dài về thời gian mà là bước chuyển căn bản trong tư duy phát triển đô thị. Nếu như trước đây, các quy hoạch chủ yếu mang tính ngắn hạn, theo từng giai đoạn 10-20 năm, thì lần này, quy hoạch được nâng lên tầm chiến lược dài hạn, xuyên suốt và ổn định.
Theo đó, quy hoạch Thủ đô không còn đơn thuần là bài toán tổ chức không gian, mà hướng tới mục tiêu cao hơn là nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của người dân. Việc đặt con người làm trung tâm được xem là nguyên tắc xuyên suốt, giúp định hình một cấu trúc đô thị bền vững, hạn chế tình trạng phát triển dàn trải, manh mún như trước đây.
Ở góc độ chuyên môn, chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, việc đặt tầm nhìn 100 năm là bước đột phá lớn nhất trong lịch sử quy hoạch Hà Nội. Thực tiễn cho thấy, dù đã trải qua nhiều lần điều chỉnh quy hoạch, nhưng hạn chế lớn là tầm nhìn chưa đủ dài hạn, dẫn đến nhiều vấn đề đô thị như ùn tắc, quá tải hạ tầng hay ô nhiễm môi trường chưa được giải quyết triệt để.
“Tầm nhìn 100 năm không chỉ là câu chuyện thời gian, mà là thay đổi cách tiếp cận – từ không gian tĩnh sang không gian động, từ quy hoạch ngắn hạn sang chiến lược dài hạn và linh hoạt”, chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm nhấn mạnh.
Một nội dung quan trọng khác được các chuyên gia phân tích là mô hình phát triển “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm, đa mục tiêu”. Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, đây là hướng tiếp cận nhằm tái cấu trúc không gian đô thị, khai thác hiệu quả các lớp không gian từ ngầm, mặt đất đến trên cao. Đồng thời, việc hình thành các cực tăng trưởng mới sẽ góp phần giảm tải cho khu vực nội đô lịch sử, tạo sự phát triển cân bằng hơn giữa các khu vực.
Chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, mô hình này phù hợp với đặc thù của Hà Nội – một đô thị hội tụ nhiều chức năng như chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học và giao lưu quốc tế. Tuy nhiên, việc triển khai đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, tránh tình trạng dàn trải nguồn lực và thiếu liên kết giữa các khu vực.
Một điểm nhấn đáng chú ý trong quy hoạch lần này là định hướng phát triển sông Hồng thành trục cảnh quan-sinh thái-biểu tượng phát triển. Theo chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, sông Hồng không chỉ là một dòng chảy tự nhiên mà còn là không gian văn hóa, lịch sử đặc biệt, gắn với ký ức và đời sống của người dân. Việc khai thác không gian ven sông cần được thực hiện thận trọng, bảo đảm hài hòa giữa phát triển đô thị, bảo tồn hệ sinh thái và an toàn phòng chống lũ.
Bên cạnh những cơ hội, các ý kiến tại tọa đàm cũng chỉ ra nhiều thách thức trong quá trình triển khai quy hoạch. Trong đó, khoảng cách giữa định hướng và thực thi được xem là vấn đề lớn nhất. Theo ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, để quy hoạch thực sự đi vào cuộc sống, thành phố cần hoàn thiện hệ thống thể chế, xây dựng cơ chế đặc thù và tăng cường phối hợp liên ngành.
Cùng với đó, việc cụ thể hóa quy hoạch thành các chương trình, dự án cụ thể, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội là yếu tố quyết định. Nếu không có cơ chế thực thi phù hợp, những định hướng lớn rất dễ dừng lại ở cấp độ ý tưởng.
Ở góc độ phản biện xã hội, chuyên gia Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam nhấn mạnh vai trò của người dân và cộng đồng chuyên gia trong quá trình triển khai. Theo ông, quy hoạch chỉ có thể thành công khi có sự đồng thuận xã hội, trong đó người dân không chỉ là đối tượng chịu tác động mà cần được tham gia, giám sát và đóng góp ý kiến.
Bên cạnh đó, các vấn đề như dự báo dân số, phân bố không gian đô thị, phát triển không gian ngầm hay học hỏi kinh nghiệm quốc tế cũng cần được nghiên cứu thận trọng. Việc học hỏi phải có chọn lọc, bảo đảm giữ gìn bản sắc của một đô thị nghìn năm văn hiến, tránh sao chép mô hình không phù hợp.
Các chuyên gia cũng thống nhất rằng, bên cạnh thể chế và nguồn lực, yếu tố quan trọng không kém là nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội. Khi người dân hiểu, tin và tham gia vào quá trình quy hoạch, thì việc triển khai sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn.
Từ những phân tích tại tọa đàm có thể thấy, quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm không chỉ là một đồ án phát triển đô thị, mà là chiến lược tổng thể nhằm kiến tạo một không gian sống hiện đại, bền vững và giàu bản sắc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn đó, thách thức không nằm ở ý tưởng, mà ở năng lực tổ chức thực hiện.
Trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới, việc chuyển hóa tư duy quy hoạch thành hành động cụ thể, đồng bộ và hiệu quả sẽ là yếu tố quyết định, bảo đảm cho Thủ đô không chỉ phát triển nhanh mà còn phát triển bền vững trong dài hạn.
