Tỉnh Quảng Bình sở hữu 5 hệ thống sông lớn, tất cả đều khởi nguồn từ dãy Trường Sơn hùng vĩ, lặng lẽ chảy về xuôi, tưới mát những cánh đồng trù phú trước khi hòa mình vào biển cả. Mỗi dòng sông nơi đây như một câu chuyện xưa vọng lại, kết nối quá khứ, hiện tại và mở ra tương lai cho vùng đất được mệnh danh là “vương quốc hang động”.
Trên những dòng xanh ấy, Quảng Bình đang từng bước đánh thức tiềm năng du lịch, hứa hẹn mang đến cho du khách những trải nghiệm độc đáo, ấn tượng.
Du ngoạn trên những dòng sông ấn tượng
Nếu đầu nguồn sông mẹ - dòng Gianh là sông Son mải miết chảy xuyên qua Di sản thiên nhiên Phong Nha-Kẻ Bàng với hệ thống sông ngầm chằng chịt mà nhiều năm sau chắc vẫn chưa khám phá hết, thì đầu nguồn Nhật Lệ là sông Long Đại với thác Tam Lu lắm thác, nhiều ghềnh. Ngược các dòng sông này, du khách sẽ có những trải nghiệm ấn tượng, độc đáo và cả sự phấn khích khó quên.
Sông Long Đại bắt nguồn từ phía tây dãy Trường Sơn, qua hàng chục thác lớn nhỏ, với độ dốc cao, nước cuồn cuộn, dòng chảy uốn lượn đổ về đồng bằng huyện Quảng Ninh, rồi nhập với dòng Kiến Giang ở ngã ba Trần Xá trước khi thành sông Nhật Lệ.
Chọn ngày đẹp trời, chúng tôi ngược Long Đại, vượt thác Tam Lu lên với xã Trường Sơn bằng thuyền nhôm gắn động cơ. Qua hết đoạn sông xã Trường Xuân, thi thoảng, chúng tôi mới gặp chiếc thuyền nhỏ đánh cá của người dân. Có những khúc sông, cây vươn ra che kín mặt nước, tạo thành từng lùm mát rượi, làm nơi trú chân buổi trưa của những người làm nghề chài lưới. Người lái thuyền của chúng tôi nói rằng, dưới lùm cây ấy có nhiều loài cá đặc sản sống bám trong các chùm rễ cây, nên đây cũng là “ngư trường” đánh bắt của các ngư dân đã gắn đời người với dòng sông. Thêm một đoạn sông nữa lại gặp những dãy núi đá với vô số hình thù và du khách có thể mặc sức tưởng tượng, so sánh.
Điểm nhấn của tour khám phá sông Long Đại chính là vượt thác Tam Lu. Người lái chiếc thuyền còn trẻ nhưng đã nhiều năm gắn bó với tuyến đường sông này dặn chúng tôi ngồi yên trong lòng thuyền, hai chân mở ra rộng hơn vai để tạo thế an toàn, hai tay giữ chặt vào mạn hoặc thanh ngang giữa thuyền. Còn anh ghì lấy cần lái để lúc tăng ga vọt qua bãi đá, khi thì buông ga dò tìm lạch nước đủ sâu để cho chiếc thuyền trườn qua.
Không ít người lần đầu vượt thác Tam Lu sợ đến sởn da gà vì chỉ cần người lái thuyền bất cẩn hoặc phán đoán tình huống sai chút thôi, chiếc thuyền có thể va vào bờ đá rất nguy hiểm cho cả người và phương tiện. Ấy thế nhưng với động tác lái thiện nghệ của người thanh niên, chiếc thuyền đã vượt các ghềnh thác một cách ngoạn mục trong tiếng reo hò, thán phục của những người trên thuyền.
Anh Lương Thanh, du khách ở thành phố Đồng Hới (Quảng Bình) chia sẻ: Ngược dòng Long Đại, vượt thác Tam Lu đúng là một tour du lịch sinh thái mạo hiểm và sẽ hấp dẫn hơn đối với du khách trong nước và quốc tế khi kết hợp giữa du lịch mạo hiểm và khám phá những trầm tích văn hóa của các bản làng đồng bào dân tộc thiểu số ven sông. Làm được như vậy, chắc chắn sông Long Đại với điểm nhấn vượt thác Tam Lu sẽ là địa chỉ mới hết sức ấn tượng trên bản đồ du lịch Quảng Bình.
Tạm quên đi sự mạo hiểm ở thác Tam Lu, du khách có thể bình thản dạo chơi bằng thuyền và trải nghiệm các trò thể thao mạo hiểm trên sông Son, sông Chày. Nếu sông Son chảy ngầm qua động Phong Nha mang theo nhiều kỳ bí thì sông Chày vắt qua trước cửa động với cảnh vật, núi non rất đỗi hữu tình. Nét đặc biệt của con sông này là nhiều đụn núi đá vôi như mọc giữa sông, qua bao nhiêu trầm tích của thời gian và dòng chảy đã tạo nên những “hòn non bộ” với vô số hình thù kỳ lạ.
Khai thác tiềm năng du lịch đường thủy
Hệ thống sông ở Quảng Bình mang đến nhiều tiềm năng trong phát triển du lịch đường thủy, đáp ứng nhu cầu của du khách muốn trải nghiệm cảm giác thư giãn giữa dòng sông, kết hợp với khám phá cảnh quan và ẩm thực địa phương. Thời gian qua, đã có một số doanh nghiệp ở Quảng Bình mở tour du lịch khám phá đường sông, trong đó, Công ty Chua me đất (Oxalis) có sản phẩm du lịch có tên gọi “Đi đi thôi” khám phá sông Chày, sông Son kết hợp tham quan quần thể danh lam thắng cảnh và các làng nghề truyền thống bên sông Gianh.
Trên dòng Nhật Lệ, thành phố Đồng Hới, Công ty Nhật Lệ Travel cũng khai thác thử nghiệm sản phẩm du lịch đi thuyền ngắm cảnh trên sông Nhật Lệ kết hợp tham quan các danh thắng, di tích lịch sử. Trải nghiệm sản phẩm du lịch này, du khách lên thuyền đi từ cửa biển Nhật Lệ đến cầu Quán Hàu để ngắm sông Nhật Lệ trong cảnh hoàng hôn tuyệt đẹp với miên man gió nồm thổi, nghe kể về con người, mảnh đất Đồng Hới thân thương đã đi vào lịch sử như mẹ Suốt, Anh hùng Trần Thị Lý, thăm chứng tích chiến tranh nhà thờ Tam Tòa và trải nghiệm các nghề đánh bắt cá thủ công của người dân xã Bảo Ninh như quay rớ, thả lưới cũng như thưởng thức các đặc sản của Quảng Bình.
Đầu năm nay, Trung tâm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng đã đưa vào khai thác tuyến du lịch đường sông dài 10 km, kết nối ba điểm đến là Phong Nha, sông Chày và hang Tối. Với hành trình này, du khách ngược dòng sông Son khoảng 5 km, thả hồn theo khung cảnh yên bình với những rặng núi đá vôi hùng vĩ, rồi dừng chân thăm động Phong Nha, nơi có hệ thống thạch nhũ tuyệt đẹp được thiên nhiên kiến tạo suốt hàng trăm triệu năm.
Tiếp tục với chuyến du lịch trên dòng sông Chày để tận hưởng khung cảnh hữu tình của dòng sông, thuyền lướt nhẹ trên mặt nước đưa du khách đến trải nghiệm các hoạt động mạo hiểm tại đây như đu zipline dài 400m, chèo kayak, trượt nước hay nhảy cầu mạo hiểm trên sông Chày. Theo Giám đốc Trung tâm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng Hoàng Minh Thắng, so với tuyến đường bộ thì du ngoạn bằng đường sông để khám phá thiên nhiên và trải nghiệm thể thao mạo hiểm tạo nên sức hút riêng cho tuyến du lịch
Phong Nha-sông Chày-hang Tối Không chỉ mới lạ và hấp dẫn bằng tính độc đáo và chất lượng của sản phẩm du lịch, tour trải nghiệm đường sông còn hướng đến phát triển du lịch xanh khi thuyền chở khách sử dụng năng lượng điện và các hoạt động ngoài trời không gây tổn hại đến thiên nhiên, môi trường.
Tuy nhiên, ngoài sản phẩm nổi bật của Trung tâm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng, các tour đường sông khác ở Quảng Bình hiện vẫn chưa thu hút lượng khách như kỳ vọng. Một phần vì thời tiết khắc nghiệt - mùa mưa lũ kéo dài, phần khác do quy mô, cách làm còn hạn chế, thiếu sự đầu tư đồng bộ.
Chương trình hành động của Tỉnh ủy Quảng Bình về phát triển du lịch giai đoạn 2021-2025 xác định, khai thác các sản phẩm du lịch tham quan, trải nghiệm đường sông trên các tuyến thủy nội địa, như sông Gianh, sông Nhật Lệ, sông Long Đại, sông Son là hướng đi trọng tâm nhằm tạo ra sản phẩm du lịch mới.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Bình Đặng Đông Hà
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Bình Đặng Đông Hà cho biết, chương trình hành động của Tỉnh ủy Quảng Bình về phát triển du lịch giai đoạn 2021-2025 xác định, khai thác các sản phẩm du lịch tham quan, trải nghiệm đường sông trên các tuyến thủy nội địa, như sông Gianh, sông Nhật Lệ, sông Long Đại, sông Son là hướng đi trọng tâm nhằm tạo ra sản phẩm du lịch mới.
Trên cơ sở đó, thông qua dự án phát triển hạ tầng du lịch hỗ trợ tăng trưởng toàn diện khu vực tiểu vùng Mê Công mở rộng, tỉnh đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng du lịch đường bộ gắn với tuyến đường thủy nội địa Nhật Lệ-Long Đại. Các hạng mục chính như xây dựng bến thuyền du lịch Nhật Lệ, trung tâm du lịch đường thủy bến phà Quán Hàu, xây dựng bến thuyền Long Đại, bến thuyền núi Thần Đinh đang được hoàn thiện để tạo ra hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, thu hút đầu tư và phát triển các sản phẩm du lịch tuyến sông Nhật Lệ, Long Đại.
Mặt khác, kế hoạch phát triển du lịch của các huyện, thành phố cũng xác định ưu tiên phát triển sản phẩm du lịch đôi bờ các con sông và không gian vùng ven sông gắn với tham quan các điểm di tích, văn hóa, biểu diễn các làn điệu dân ca. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Quảng Ninh Lê Ngọc Huân, địa phương chủ động phối hợp các ngành liên quan khảo sát sản phẩm du lịch đôi bờ sông Long Đại, sông Kiến Giang để xây dựng, quảng bá và tổ chức khai thác các sản phẩm du lịch đường sông, du lịch sinh thái mạo hiểm, như khám phá sông Long Đại, thác Tam Lu, khe Nước Lạnh, khe Chà Rào, phá Hạc Hải, cồn Trăng.
Gần đây, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã ban hành danh mục thu hút đầu tư tạo ra sản phẩm du lịch mới, trong đó có du lịch đường thủy, khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng hai bên bờ sông Son, sông Chày.
Những dòng sông của Quảng Bình không chỉ như dải lụa xanh vắt qua núi rừng, qua làng xóm, ruộng đồng mà còn là mạch nguồn của những hành trình trải nghiệm mới, đưa du lịch địa phương vươn lên cùng thiên nhiên kỳ diệu.
