Quan tâm phát triển khoa học, công nghệ biển

Khẳng định vị thế trung tâm kinh tế biển hàng đầu của cả nước theo đúng định hướng trong Nghị quyết 45-NQ/ TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Phạm Thị Sen Quỳnh, hiện Hải Phòng có 58 phòng thí nghiệm, thử nghiệm đạt chuẩn quốc gia; 82 tổ chức có hoạt động khoa học, công nghệ; 76 doanh nghiệp khoa học, công nghệ; 1.425 doanh nghiệp công nghệ số. Trên địa bàn thành phố đã hình thành mạng lưới các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp có năng lực công nghệ biển như Viện Nghiên cứu hải sản, Viện Y học biển, Trường đại học Hàng hải Việt Nam, Trường đại học Hải Phòng... Các đơn vị triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp quốc gia liên quan đến biển, trong đó có các dự án về công nghệ nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, ứng dụng công nghệ mới trong khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, các nghiên cứu về dược liệu biển, quan trắc môi trường ven bờ; nhiều kết quả nghiên cứu khoa học đã được ứng dụng trong quản lý nghề cá, bảo tồn biển, phát triển logistics, cảng biển, du lịch biển-đảo.

Ngoài ra, hệ thống cảng biển được đầu tư hiện đại, tiệm cận chuẩn quốc tế, từng bước áp dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong vận hành; thành phố tăng cường hợp tác với nhiều tổ chức quốc tế, nhiều quốc gia trên thế giới để chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ trong phát triển kinh tế biển; nhiều chương trình do cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Ngân hàng Thế giới (WB) hỗ trợ được triển khai trên địa bàn, mang lại hiệu quả thiết thực.

Không dừng lại ở đó, để đạt mục tiêu trở thành trọng điểm phát triển khoa học, công nghệ biển của cả nước, thành phố đã phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ biển đến năm 2030, đây được xem là bước đi chiến lược, được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong việc quản lý, khai thác tài nguyên và khẳng định vị thế của Hải Phòng trong chiến lược biển quốc gia; nhằm đưa thành phố trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng khoa học biển hàng đầu Đông Nam Á, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế biển bền vững.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Phạm Thị Sen Quỳnh cho biết, chương trình là công cụ định hướng, điều phối các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực biển, góp phần cụ thể hóa quan điểm khoa học, công nghệ là động lực trung tâm phát triển kinh tế biển. Mục tiêu cốt lõi của chương trình là phát triển và ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để nâng cao năng lực nghiên cứu, quản lý và khai thác bền vững tài nguyên biển; tạo nền tảng khoa học, công nghệ phục vụ phát triển nhanh các ngành kinh tế biển trọng điểm.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Hải Phòng đã đề ra các chỉ tiêu định lượng cụ thể đến năm 2030, trong đó, số nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ cấp thành phố trong lĩnh vực biển phải chiếm 30% tổng số nhiệm vụ; tương ứng, kinh phí chi cho hoạt động này từ ngân sách cũng chiếm tỷ lệ 30%. Bên cạnh đó, thành phố đặt mục tiêu hình thành ít nhất 1 phòng thí nghiệm trọng điểm về biển và 1 trung tâm công nghệ sinh học biển, cùng với bộ cơ sở dữ liệu số về biển đồng bộ; có ít nhất 60% kết quả khoa học, công nghệ cấp thành phố được ứng dụng thực tiễn sau 12 tháng nghiệm thu; hình thành bộ cơ sở dữ liệu số về biển của thành phố...

Một điều đáng ghi nhận là sự chủ động, tích cực vào cuộc nhằm phát triển khoa học, công nghệ biển theo chủ trương, định hướng của Trung ương và thành phố Hải Phòng từ các cơ sở đào tạo, nghiên cứu về khoa học, công nghệ biển như Trường đại học Hàng hải Việt Nam, Viện Y học biển... Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Xuân Dương, Hiệu trưởng Trường đại học Hàng hải Việt Nam, ngày 5/9/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt Đề án xây dựng nhà trường trở thành trường trọng điểm quốc gia về đào tạo, nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn 2045; mục tiêu là trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực hàng hải, kinh tế biển chất lượng cao hàng đầu khu vực ASEAN. Với bề dày truyền thống 70 năm xây dựng và phát triển, nhà trường đã khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ quan trọng phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển, với uy tín ngày càng được nâng cao trong nước và quốc tế. Một nội dung nhà trường quan tâm đó là thường xuyên tổ chức các cuộc thi khoa học, công nghệ, quan tâm phối hợp với doanh nghiệp tư vấn trực tiếp cho sinh viên trong quá trình nghiên cứu sao cho đề tài có tính thực tiễn cao, phù hợp với cả việc học tập hay hoạt động của doanh nghiệp.

Mới đây, Trường đại học Hàng hải Việt Nam đã tổ chức Triển lãm kỹ thuật công nghệ hàng hải và logistics, nhận được sự đánh giá tích cực từ lãnh đạo Bộ Xây dựng, chính quyền địa phương và các đối tác. Qua triển lãm thể hiện một phần những sản phẩm khoa học, công nghệ của nhà trường trong những năm gần đây, tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu uy tín trong lĩnh vực hàng hải và logistics; đồng thời thể hiện quyết tâm đổi mới, sáng tạo, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển trong giai đoạn mới.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Bảo Nam, Viện trưởng Viện Y học biển chia sẻ, thời gian qua, phát huy vị thế, vai trò của cơ sở y tế chuyên sâu hàng đầu trong lĩnh vực y tế biển và y học dưới nước, Viện Y học biển tập trung nâng cao năng lực nghiên cứu chuyên sâu, làm chủ các lĩnh vực mũi nhọn như cấp cứu biển, bệnh nghề nghiệp biển, y học thảm họa và y học cao áp. Đơn vị đang tiếp tục phát triển thế mạnh trong lĩnh vực y học cao áp theo hướng chuyên sâu, hiện đại; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực đặc thù của y học biển; chú trọng chuyển đổi số và y học từ xa, phục vụ hiệu quả cho người lao động trên biển dài ngày cũng như tham gia xây dựng mạng lưới y tế biển, đảo quốc gia, bảo đảm đồng bộ, hiệu quả, vừa góp phần cùng ngành y tế cả nước triển khai hiệu quả Nghị quyết 72-NQ/TW, ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, vừa cùng thành phố thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ biển đã đề ra.