Những năm gần đây, các rét đậm, rét hại đã gây thiệt hại nhiều gia súc của nhân dân ở các địa phương như: Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Cao Bằng... Trong đó, đợt rét đậm tháng 2/2022 ước tính có hơn 1.000 con gia súc bị chết tại các tỉnh miền núi phía bắc. Tương tự, đợt rét tháng 1/2024 cũng khiến hơn 630 con gia súc bị chết ở chín tỉnh miền núi phía bắc và Bắc Trung Bộ. Ngoài ra, rét hại còn ảnh hưởng đến sinh sản, khả năng lao động của đàn trâu, bò, gián đoạn sản xuất nông nghiệp và giảm thu nhập của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, ở nhiều địa phương, người dân vẫn còn tập quán chăn thả rông trâu, bò ngoài rừng hoặc bãi chăn tự nhiên, không làm chuồng trại kiên cố, chưa chủ động dự trữ thức ăn cho mùa đông. Khi xảy ra rét đậm, rét hại, việc đưa đàn gia súc về nuôi nhốt, che chắn và chăm sóc thường bị động, dẫn đến thiệt hại về vật nuôi vẫn xảy ra hằng năm.
Hơn nữa, nguồn thức ăn dự trữ cho gia súc mùa đông còn thiếu và chưa đa dạng; phần lớn hộ chăn nuôi vùng cao chỉ dự trữ rơm khô là chính, trong khi chưa phổ biến rộng rãi các biện pháp ủ chua thân cây ngô, cây họ đậu, cỏ voi nên khi rét kéo dài, thức ăn thô xanh không đủ. Một số hộ thuộc hộ cận nghèo, nghèo thiếu vốn, thiếu lao động nên không thể chủ động chuẩn bị nguồn thức ăn và vật tư dự phòng trước mùa rét…
Tại tỉnh Lào Cai, với tổng đàn gia súc chính 1.505.000 con; sản lượng thịt hơi các loại 164.000 tấn/năm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và một phần bán ra ngoài tỉnh. Toàn tỉnh có 1.176 cơ sở chăn nuôi đạt tiêu chí trang trại, 8 chuỗi liên kết chăn nuôi lợn và gia cầm với quy mô chăn nuôi thường xuyên 600 đến 700 con lợn nái, 300 đến 2.000 con lợn thịt… Nhưng theo thống kê, số lượng hộ chăn nuôi có chuồng trại chiếm khoảng 80%, còn lại 20% chưa có hoặc có chuồng trại chưa bảo đảm.
Tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng các địa phương cần khuyến cáo bà con sử dụng vật liệu bền, dễ tìm tại địa phương để che chắn chuồng nuôi, bảo đảm đàn gia súc an toàn khi có rét đậm, rét hại; trồng cỏ và dự trữ thức ăn thô tại chỗ; đẩy mạnh ứng dụng chế phẩm vi sinh và công nghệ trong ủ chua, phơi sấy nhằm bảo đảm nguồn thức ăn ổn định quanh năm cho đàn gia súc.
Kết hợp với xử lý môi trường chuồng trại bằng chế phẩm sinh học để giảm ẩm ướt, mùi hôi và cải thiện sức khỏe đàn vật nuôi; chủ động chăm sóc, tăng cường dinh dưỡng, bổ sung khoáng-vitamin; tiêm phòng đầy đủ và theo dõi chặt chẽ sức khỏe đàn gia súc trước và trong mùa rét để nâng cao sức đề kháng, hạn chế tối đa thiệt hại.
