Phòng bệnh từ sớm, từ xa: Giải pháp căn cơ nâng cao sức khỏe người Việt

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam, Ngày Sức khỏe Thế giới (7/4) không chỉ là sự kiện mang ý nghĩa toàn cầu, mà còn đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam trong tiến trình đổi mới hệ thống y tế theo hướng công bằng, hiệu quả và bền vững.

Chia sẻ ý nghĩa của sự kiện Ngày Sức khỏe Thế giới (7/4), Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Bình cho biết, trước hết, đây là dịp để nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò nền tảng của chăm sóc sức khỏe ban đầu. Thông qua các hoạt động truyền thông, người dân hiểu rõ hơn việc phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe ngay từ tuyến cơ sở - chìa khóa giúp giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế.

Song song đó, Ngày Sức khỏe Thế giới còn góp phần thúc đẩy mạnh mẽ việc hình thành và duy trì lối sống lành mạnh trong cộng đồng. Từ việc tăng cường vận động thể lực, dinh dưỡng hợp lý, đến chăm sóc sức khỏe tinh thần – tất cả đều được lan tỏa rộng rãi, tạo nên sự thay đổi lối sống tích cực trong hành vi của mỗi cá nhân.

Đặc biệt, sự kiện diễn ra đúng thời điểm Nghị quyết 72/NQ-TW và Luật Phòng bệnh (sửa đổi) ra đời lấy Ngày Sức khỏe Thế giới 7/4 chính là Ngày Sức khỏe toàn người dân đều được tiếp cận các dịch vụ y tế thiết yếu, có chất lượng, với chi phí hợp lý.

“Với vai trò của Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam, chúng tôi coi đây là cơ hội để tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và cộng đồng; đồng thời triển khai các sáng kiến thiết thực, động lực thúc đẩy thay đổi nhận thức và hành động lan tỏa thông điệp ‘Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh’ trở thành hành động thường xuyên của mỗi người dân”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Bình bày tỏ.

Việt Nam đang phải đối mặt với “gánh nặng kép” về bệnh tật

Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Bình, Việt Nam đang phải đối mặt với “gánh nặng kép” về bệnh tật khi các bệnh truyền nhiễm vẫn tiềm ẩn nguy cơ, trong khi các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường và hô hấp mạn tính có xu hướng gia tăng nhanh chóng.

Phân tích về nguyên nhân của thực trạng này, Phó Giáo sư Bình cho rằng sự thay đổi lối sống là yếu tố cốt lõi. Tình trạng ít vận động, chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý, cùng với việc sử dụng rượu, bia, thuốc lá và áp lực căng thẳng kéo dài ngày càng phổ biến, đặc biệt tại khu vực đô thị và trong nhóm người trẻ. Đây là những yếu tố nguy cơ âm thầm nhưng tác động sâu rộng đến sức khỏe cộng đồng.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam, thách thức hiện nay không chỉ nằm ở năng lực của hệ thống y tế, mà còn ở nhận thức của toàn xã hội. Cần chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh chủ động, lấy dự phòng, phát hiện sớm và quản lý yếu tố nguy cơ làm trọng tâm; đồng thời thúc đẩy xây dựng lối sống lành mạnh thông qua dinh dưỡng hợp lý và tăng cường vận động thể lực.

Bà cũng khẳng định, chăm sóc sức khỏe không phải là trách nhiệm riêng của ngành y tế, mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và mỗi người dân. Trong đó, việc mỗi người dân có hồ sơ sức khỏe cá nhân, thực hiện khám sức khỏe định kỳ và quản lý bệnh mạn tính ngay tại cộng đồng là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Đáng chú ý, theo bà, cần thay đổi cách nhìn nhận về đầu tư cho y tế. Nếu trước đây coi y tế là ngành chi phí ngân sách, gánh nặng ngân sách thì hiện nay phải coi đây là đầu tư cho phát triển kinh tế-xã hội bền vững… Đối với mỗi cá nhân cần coi sức khỏe là đầu tư cho phát triển. Sức khỏe là nguồn vốn con người, quyết định năng suất và chất lượng nhân lực để phát triển xã hội.

Lan tỏa thông điệp “khỏe từ gốc - khỏe chủ động”

Ở góc độ tổ chức xã hội-nghề nghiệp, bà Bình cho biết, Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam cũng đang triển khai nhiều sáng kiến nhằm hỗ trợ cộng đồng thay đổi hành vi theo hướng tích cực, kết nối các nguồn lực xã hội để lan tỏa thông điệp “khỏe từ gốc - khỏe chủ động”.

Công tác truyền thông được đẩy mạnh nhằm giúp người dân hiểu rằng việc duy trì vận động thể lực thường xuyên, ăn uống khoa học và kiểm tra sức khỏe định kỳ không phải là lựa chọn, mà là nhu cầu thiết yếu; xây dựng các mô hình thúc đẩy lối sống lành mạnh trong cộng đồng: như các phong trào thể dục thể thao, các chương trình chạy bộ, đi bộ vì sức khỏe, xây dựng môi trường sống thuận lợi để người dân tăng cường vận động, góp phần phòng ngừa bệnh tật từ sớm, từ xa.

“Nếu chúng ta làm tốt công tác dự phòng, xây dựng lối sống có lợi cho sức khỏe, với nhận thức đầy đủ và hành động sớm, quyết liệt của mỗi người dân thì gánh nặng bệnh không lây nhiễm sẽ bị đẩy lùi; tôi tin rằng hoàn toàn có thể kiểm soát và từng bước cải thiện tình hình gánh nặng kép bệnh không lây nhiễm và già hóa dân số”, bà Bình nhấn mạnh.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Bình cho biết, thời gian qua, Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam đã tích cực đồng hành cùng ngành y tế, đặc biệt là Bộ Y tế, trong nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe của người dân trong cộng đồng.

Một trong những trọng tâm nổi bật là Hiệp hội đã đẩy mạnh truyền thông, giáo dục sức khỏe với hình thức đa dạng, từ hội thảo, tọa đàm khoa học đến các chiến dịch truyền thông trên nền tảng số. Nội dung tập trung vào phòng, chống bệnh không lây nhiễm, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể lực và chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Bên cạnh đó, Hiệp hội đã phối hợp tổ chức các chương trình, phong trào vì sức khỏe cộng đồng, tiêu biểu như được Bộ Y tế giao phát động Giải chạy online vì Một Việt khỏe mạnh; người dân tham gia có thể chạy bộ hoặc đi bộ trực tuyến ghi điểm hằng ngày. Những hoạt động này không chỉ tạo sân chơi lành mạnh mà còn từng bước hình thành thói quen vận động trong xã hội.

Hiệp hội cũng tích cực tham gia tư vấn chính sách, đóng góp ý kiến chuyên môn trong quá trình xây dựng các chương trình, đề án liên quan nâng cao sức khỏe nhân dân; đồng thời kết nối các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và tổ chức xã hội để huy động nguồn lực cho các hoạt động vì sức khỏe cộng đồng.

Thời gian tới, Hiệp hội sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp cùng Bộ Y tế và các đối tác để mở rộng quy mô các hoạt động, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và tư vấn sức khỏe, qua đó góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân tại Việt Nam.

“Với vai trò kết nối-dẫn dắt-lan tỏa, Hiệp hội đang từng bước góp phần hình thành một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện, nơi các nguồn lực được huy động và sử dụng hiệu quả, hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe của người dân Việt Nam”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Bình khẳng định.