Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nội vùng, liên vùng khu vực Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ có vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh; là cầu nối giữa miền bắc, miền nam, là cửa ngõ của vùng Tây Nguyên và nước bạn Lào ra biển.
Thực trạng giao thông vùng
Vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ là vùng kinh tế dài nhất cả nước, với hơn 1.716km theo đường bộ và gần 2.000km theo đường bờ biển. Sau hơn 18 năm thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW và Kết luận số 25-KL/TW, kết cấu hạ tầng giao thông vận tải khu vực Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ đã được Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương quan tâm đầu tư khoảng 246 nghìn tỷ đồng. Nhờ đó diện mạo hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của vùng đã có sự thay đổi rõ nét. Nhiều công trình quan trọng đã được đầu tư đưa vào khai thác như: Đường Hồ Chí Minh; mở rộng toàn tuyến Quốc lộ 1; hai dự án thuộc tuyến đường cao tốc bắc-nam phía đông, đoạn La Sơn-Hòa Liên; đoạn Đà Nẵng-Quảng Ngãi dài 193km; một số tuyến đường ngang trọng yếu thuộc tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Ninh Thuận, Bình Thuận được nâng cấp.
Về đường sắt, đã và đang cải tạo, nâng cấp duy trì khai thác 1.462km đường sắt hiện có để kết nối tất cả các địa phương trong vùng; về hàng hải đã đầu tư để hình thành chín cảng biển loại 1; bốn cảng biển loại 2; một cảng biển loại 3; đường thủy nội địa đang khai thác 11 tuyến, tổng chiều dài 670km; đưa vào khai thác có hiệu quả tuyến vận tải thủy ven biển, vận tải từ bờ ra đảo. Về hàng không, Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ là vùng có mật độ lớn nhất nước, trong đó có năm cảng hàng không quốc tế là: Đà Nẵng, Phú Bài, Cam Ranh, Thọ Xuân, Vinh; có bốn cảng hàng không nội địa là: Đồng Hới, Chu Lai, Phù Cát, Tuy Hòa; hệ thống giao thông địa phương, đường đô thị... được quan tâm đầu tư, kết nối có hiệu quả với hệ thống giao thông quốc gia...
Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông vùng vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển trong bối cảnh mới như: Chưa hình thành được hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại, các tuyến vận tải có lưu lượng lớn; giao thông kết nối vùng, liên vùng, kết nối trục ngang theo hướng đông-tây còn hạn chế, kết nối đường sắt với cảng biển chưa được chú trọng; một số cảng biển, cảng hàng không khai thác chưa hiệu quả, chưa phát huy được vai trò đầu mối trung chuyển, quá cảnh hàng hóa cho khu vực Tây Nguyên, ASEAN...
Tập trung nguồn lực cho giao thông vùng
Thực hiện chương trình hành động của Chính phủ về thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ Giao thông vận tải cùng các địa phương trong vùng đang phối hợp chặt chẽ, tập trung mọi nguồn lực để phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, quyết tâm phấn đấu đến năm 2025 đưa vào khai thác tuyến đường bộ cao tốc bắc-nam phía đông, đưa tổng chiều dài đường cao tốc trong vùng từ 193km lên 1.390km; hoàn thành tuyến đường bộ ven biển, cải tạo nâng cấp các tuyến quốc lộ đã có trong danh mục đầu tư công trung hạn; đến năm 2030, hoàn thành các tuyến cao tốc trục ngang có lưu lượng lớn như Vinh-Thanh Thủy; Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, kêu gọi đầu tư tuyến cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo; Đà Nẵng-Thạch Mỹ-Ngọc Hồi-Bờ Y, Quy Nhơn-Pleiku, nâng cấp các tuyến quốc lộ trọng yếu kết nối đông-tây, nhất là kết nối với các cảng biển lớn.
Tiếp tục nâng cấp để khai thác hiệu quả tuyến đường sắt bắc-nam hiện tại, chuẩn bị đầu tư để khởi công các đoạn tuyến ưu tiên của tuyến đường sắt tốc độ cao bắc-nam, kêu gọi đầu tư tuyến đường sắt kết nối vùng với khu vực
Tây Nguyên (Đà Nẵng-Kon Tum- Gia Lai-Đắk Lắk-Đắk Nông-Bình Phước); khôi phục tuyến đường sắt phục vụ du lịch Tháp Chàm-Đà Lạt...; nâng cấp, cải tạo và nâng cao hiệu quả khai thác chín cảng hàng không hiện có trong vùng, đầu tư xây dựng cảng hàng không Phan Thiết, Quảng Trị... phát triển đồng bộ hệ thống logistics cấp quốc gia, khu vực và quốc tế gắn với cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu quốc tế, các hành lang kinh tế trọng điểm.
Để đạt được mục tiêu này, tạo động lực cho vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ phát triển, Bộ Giao thông vận tải đã đề ra năm giải pháp trọng tâm nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh, khắc phục các điểm nghẽn cho giao thông vùng.
Trong đó chú trọng đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông vùng thích ứng với biến đổi khí hậu, thực hiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong vùng đầu tư các công trình kết cấu hạ tầng giao thông do Trung ương quản lý trên địa bàn các tỉnh, thành phố.
Về nguồn lực để phát triển, Bộ Giao thông vận tải đề nghị cần xây dựng cơ chế, chính sách đột phá để huy động vốn tư nhân, vốn hợp pháp khác tham gia đầu tư, kết hợp hiệu quả nguồn vốn trung ương và địa phương với nguồn vốn ngoài ngân sách, trong đó ưu tiên các nguồn lực đầu tư các công trình kết cấu hạ tầng giao thông có trọng điểm, có vai trò động lực, lan tỏa kết nối vùng, kết nối các cảng biển và cửa khẩu quốc tế.
Bộ Giao thông vận tải đồng thời yêu cầu các địa phương sớm quy hoạch tỉnh bảo đảm phù hợp, đồng bộ với các quy hoạch ngành quốc gia và quy hoạch vùng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành hoạt động vận tải, nâng cao chất lượng vận tải, logistics; khai thác hiệu quả quỹ đất sau khi các dự án kết cấu hạ tầng giao thông được đầu tư; chỉ đạo quyết liệt công tác giải phóng mặt bằng để các dự án giao thông được đầu tư hoàn thành đúng tiến độ.
