Phát huy giá trị di sản thời đại Hùng Vương tại Hà Nội

Thời đại Hùng Vương là khởi nguồn cho lịch sử đất nước Việt Nam, khai sinh nền văn hóa, văn minh bản địa. Hà Nội hiện có hơn 500 di tích liên quan đến thời đại Hùng Vương, ngoài ra, còn một số phong tục, tập quán, nghi lễ... được cho là còn sót lại từ thời kỳ này. Tuy nhiên, nhận thức về vai trò của di tích thời đại Vua Hùng tại Hà Nội còn chưa đầy đủ, nghiên cứu về thời đại này còn phân tán. Thành phố nên có nghiên cứu chuyên đề, xâu chuỗi các di tích, di sản thời đại Hùng Vương để phát huy giá trị.

Lễ hội đền Sóc (huyện Sóc Sơn) là một di sản văn hóa tiêu biểu thời đại Hùng Vương tại Hà Nội.
Lễ hội đền Sóc (huyện Sóc Sơn) là một di sản văn hóa tiêu biểu thời đại Hùng Vương tại Hà Nội.

Thời đại Hùng Vương bắt đầu từ thế kỷ thứ VII trước Công nguyên. Các Vua Hùng đóng đô ở vùng đất Phú Thọ ngày nay. Tuy nhiên, ở Hà Nội, dấu ấn thời đại Hùng Vương hết sức rõ nét, qua những di chỉ khảo cổ học, cũng như các di tích và một số phong tục, tập quán, nghi thức trong các lễ hội. Tuy nhiên, nhận thức về vai trò, vị trí của di tích Hùng Vương, văn hóa thời đại Hùng Vương còn chưa đầy đủ. Chính vì vậy, mới đây, Trung tâm Nghiên cứu và phát triển văn hóa Hùng Vương - Chi nhánh TP Hà Nội tổ chức Hội thảo “Phát huy giá trị văn hóa thời đại Hùng Vương trên đất Thăng Long”, với sự tham dự của nhiều nhà khoa học nhằm làm rõ những giá trị văn hóa thời đại Hùng Vương tại Hà Nội.

Riêng về dấu tích khảo cổ, theo Phó Giáo sư Tống Trung Tín - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Hà Nội có tới 24 di chỉ từ thời Đông Sơn, trải trên địa bàn nhiều quận, huyện điển hình như: Đình Tràng (xã Dục Tú, huyện Đông Anh), Đường Mây, Bãi Mèn lớp trên (xã Cổ Loa, huyện Đông Anh), gò Chùa Thông (xã Vĩnh Quỳnh, huyện Thanh Trì), Quần Ngựa, Cống Vị (quận Ba Đình)… Phó Giáo sư Tống Trung Tín khẳng định, tại các di chỉ này đã tìm được số lượng lớn đồ gốm cỡ lớn và hàng chục nghìn mảnh gốm ken dày trong tầng văn hóa, các hiện vật như thạp, thố, bình, chậu đồng… Tại khu vực Cổ Loa, các nhà khoa học tìm thấy rất nhiều dấu tích liên quan đến đúc đồng. Điều này cho thấy sự phát triển phồn thịnh về kinh tế - xã hội thời đại Hùng Vương tại Hà Nội, trong đó, Cổ Loa là một trung tâm đúc đồng lớn của cả nước. Nhiều di chỉ tại Hà Nội tìm thấy trống đồng - biểu tượng quyền lực và tôn giáo của người Việt cổ. Hệ thống di chỉ về thời đại Hùng Vương còn cho chúng ta biết quá trình chuyển rời trung tâm từ vùng Phong Châu (Phú Thọ) về vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Di sản thời đại Hùng Vương còn thể hiện rõ nét trong các lễ hội, các di tích phụng thờ Vua Hùng, cũng như các vị thần, vị tướng thời Hùng Vương. Theo Tiến sĩ Lưu Minh Trị - Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Thăng Long, Hà Nội có hơn 500 di tích liên quan đến thời đại Hùng Vương, trong đó có 137 di tích gồm đình, đền, nghè, quán thờ trực tiếp các vị thần thời Hùng Vương. Các di tích này trải rộng ở nhiều quận, huyện. Các nhà khoa học cho biết, ngoài vai trò là trung tâm kinh tế, Thăng Long – Hà Nội còn là trung tâm về tín ngưỡng của người Việt cổ. Nổi bật nhất là hai trung tâm tín ngưỡng dân gian là lễ hội Phù Đổng thờ Thánh Gióng (ở các huyện Gia Lâm và Sóc Sơn) và lễ hội Tản Viên Sơn Thánh (ở huyện Ba Vì và thị xã Sơn Tây). Hai vị Thánh này có vai trò quan trọng trong tín ngưỡng của cả dân tộc. Trong đó, tục thờ cúng Tản Viên Sơn Thánh có sự lan tỏa sâu rộng trong dân gian.

Những di tích, di sản nêu trên cho thấy, lịch sử Hà Nội bắt đầu từ thời kỳ mở nước của dân tộc. TP Hà Nội đã có nhiều nỗ lực bảo tồn, phát huy các giá trị di tích, di sản nói chung, trong đó có di tích, di sản thời đại Hùng Vương. Điển hình như, tổ chức lễ hội Thánh Gióng, Tản Viên Sơn Thánh ở quy mô lớn, lập hồ sơ công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Huyện Đông Anh là địa bàn có nhiều di tích, di sản liên quan đến thời đại Hùng Vương. Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Anh Nguyễn Thị Tám cho biết, ngoài bảo tồn di tích, huyện đã nghiên cứu, sưu tầm phục hồi nghi lễ thờ cúng và các trò chơi dân gian tiêu biểu như hội kéo lửa thổi cơm thi làng Lương Quy, diễn tả cảnh dân làng khẩn trương chuẩn bị quân lương để ba ông Thánh của làng theo Thánh Gióng đánh giặc Ân; tục kéo rắn làng Xuân Nộn để tưởng nhớ hai vị đại vương là Vũ Định và Thiên Cương đã có công giúp Vua Hùng thứ 18 đánh giặc… Mặc dù vậy, sự quan tâm, đầu tư chưa đồng đều ở các địa phương, nhiều di tích, di chỉ bị xâm phạm. Các giá trị văn hóa liên quan đến thời đại Hùng Vương chưa được xâu chuỗi để trở thành một hệ thống văn hóa đủ sức kết tinh và lan tỏa. Thạc sĩ Bùi Văn Huỳnh (Viện Khoa học Lịch sử) cho biết, thời đại Hùng Vương - An Dương Vương có những đặc thù riêng. Hà Nội cần bảo tồn và tôn tạo đúng cách, tránh việc đưa linh vật ngoại lai vào các di tích; tôn trọng công trình kiến trúc cũ phản ánh lịch sử, văn hóa truyền thống của địa phương và không phá vỡ cảnh quan, kiến trúc, sử dụng nguyên vật liệu phù hợp trong tôn tạo, tránh việc hiện đại hóa các di tích. Nhiều nét đẹp truyền thống trong các lễ hội tại các di tích cần được gìn giữ bởi nó liên quan đến văn hóa người Việt cổ, nhất là bảo tồn các trò chơi dân gian thuần Việt trong các lễ hội như trò chơi vật cầu, nấu cơm thi...

Nhiều đại biểu đều cho rằng, Hà Nội nên có những nghiên cứu chuyên sâu về thời đại Hùng Vương, xâu chuỗi các di tích, di sản liên quan đến thời đại Hùng Vương để tạo nền móng cho các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị, nhất là trong tổ chức giáo dục lịch sử, văn hóa, tổ chức các tuyến du lịch nhằm đem lại hiệu quả cho việc giữ gìn, phát huy và giới thiệu văn hóa truyền thống địa phương đến với khách du lịch.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham quan trưng bày những bài thi hay, trình bày đẹp trong lễ trao giải Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc Hà Nội 2026.

Bền bỉ nuôi dưỡng tình yêu với văn hóa đọc

Nhận thức rõ xây dựng văn hóa đọc không phải câu chuyện ngày một, ngày hai, Thành phố Hà Nội liên tục triển khai các hoạt động khuyến khích văn hóa đọc, nhất là với các bạn trẻ. Hành trình bền bỉ ấy đang từng bước đạt được thành công.

Phiên livestream giới thiệu nông sản lần thứ 5 xã Ứng Hòa (Ảnh KIM XUYẾN)

Thu ngân sách đạt kết quả khả quan

Kết thúc quý III/2026, nhiều xã, phường tại Hà Nội đã hoàn thành hoặc thu ngân sách vượt kế hoạch đề ra. Việc các địa phương cùng vào cuộc một cách quyết liệt, hiệu quả là cơ sở quan trọng cho thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay.

Công trường thi công dự án cầu Trần Hưng Đạo (Ảnh Nhà thầu thi công cung cấp)

Đầu tư công tạo bứt phá cho tăng trưởng

Tăng trưởng GRDP của Thành phố Hà Nội quý III/2026 ước đạt 10,02% so với cùng kỳ năm trước, lần đầu tiên trong năm chạm ngưỡng tăng trưởng hai con số và là mức cao nhất trong ba quý. Kết quả này có được là nhờ tốc độ triển khai và giải ngân các dự án đầu tư công.

Khu vực đọc sách tại Nhà văn hóa-Khu thể thao thôn Vạn Điểm.

“Ngôi nhà chung” ở Vạn Điểm

Từ chỗ chỉ là nơi hội họp, Nhà văn hóa-Khu thể thao thôn Vạn Điểm, xã Phú Xuyên (Hà Nội) đang mở ra một không gian gần gũi hơn cho cộng đồng. Đó là nơi người cao tuổi tập dưỡng sinh, trẻ nhỏ vui chơi, các câu lạc bộ gặp gỡ và người dân cùng nhau gìn giữ, quảng bá nghề truyền thống.

Chợ truyền thống từng bước lên không gian số

Từ phương thức bán hàng trực tiếp tại chợ, ghi chép thủ công và giao dịch bằng tiền mặt, các tiểu thương tại chợ Linh Lang và chợ Thành Công, phường Giảng Võ (Hà Nội) đang từng bước làm quen với phương thức kinh doanh trên môi trường số.

Công nhân thoát nước giàu sáng kiến

Nhiều năm gắn bó với hệ thống hồ điều hòa, trạm bơm thoát nước của Thủ đô, anh Phạm Thành Trung luôn trăn trở tìm tòi, đưa các sáng kiến cải tiến kỹ thuật vào sản xuất với mong muốn giảm vất vả, nặng nhọc cho người lao động và nâng cao hiệu quả công tác tiêu thoát nước, hạn chế úng ngập.

Thành viên các đoàn dự thi IOAA 2026 trải nghiệm tạo hình sản phẩm gốm tại Làng gốm Bát Tràng (Ảnh BAN TỔ CHỨC)

IOAA 2026 để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng bạn bè quốc tế

Đến Hà Nội dự kỳ thi Olympic Thiên văn học và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX (IOAA 2026), các bạn trẻ từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới không chỉ được gặp gỡ, giao lưu học thuật, mà còn có cơ hội khám phá lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.

Các doanh nghiệp tìm hiểu các sản phẩm linh kiện, thiết bị phục vụ sản xuất trong ngành hàng không-vũ trụ.

Chính sách cho công nghiệp hỗ trợ phát triển

Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có nhiều tiềm năng, cơ hội phát triển nhưng cũng đối diện nhiều khó khăn, thách thức. Từ thực tiễn hoạt động, cộng đồng doanh nghiệp đã kiến nghị, đề xuất nhiều giải pháp để có cơ chế, chính sách đủ mạnh, đủ sâu cho lĩnh vực này.

Xử lý dứt điểm các nhà xưởng vi phạm

Với quyết tâm khắc phục vi phạm kéo dài về đất đai, trật tự xây dựng, các địa phương tại Hà Nội đang tổng kiểm tra, rà soát các công trình nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, tập kết, lưu giữ hàng hóa vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy.

Ông Trần Văn Thắng (bên trái) tại Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân Thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026 do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Giữ nghề truyền thống bằng sự sáng tạo

Hơn 50 năm gắn bó với nghề mây tre giang đan truyền thống của gia đình, ông Trần Văn Thắng, ở thôn Đồi 2, xã Phú Nghĩa, vẫn miệt mài tìm tòi mẫu mã, thử nghiệm cách làm mới để những sản phẩm từ tre, giang, nứa, guột vẫn giữ được nét nghề truyền thống và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Bảo hiểm xã hội cơ sở Gia Lâm (Hà Nội) truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Phiên giao dịch việc làm cụm xã Gia Lâm-Phù Đổng-Thuận An-Bát Tràng năm 2026. (Ảnh: HSS)

Hà Nội xây dựng đơn vị học tập và điểm hỗ trợ kỹ năng số tại bảo hiểm xã hội cơ sở

Một trong những nội dung trọng tâm trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 của Bảo hiểm xã hội Hà Nội là xây dựng mô hình “Đơn vị học tập” và “Điểm hỗ trợ kỹ năng số” tại bảo hiểm xã hội cơ sở. Theo đó, viên chức, người lao động trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế điện tử.

Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Thành phố Hà Nội (Ảnh NIC)

Biến cơ chế đặc thù thành động lực tăng trưởng mới

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Sau 3 tháng triển khai, Hà Nội đã nhanh chóng chuyển từ khung thể chế mới sang hành động cụ thể, xác định mục tiêu và từng bước biến các cơ chế, chính sách đặc thù thành nguồn lực thực chất tạo dư địa tăng trưởng, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh làm thủ tục.

Kết nối chính quyền, doanh nghiệp trên môi trường điện tử

Nhằm đổi mới phương thức trao đổi giữa chính quyền và doanh nghiệp, Hà Nội vận hành hệ thống chuyển nhận văn bản điện tử dùng chung, giúp “rõ người, rõ việc”, tiết kiệm thời gian, công sức cho doanh nghiệp. Đây là một giải pháp cụ thể trong cải cách hành chính, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp.

Người dân xã Hát Môn đang khẩn trương thu hoạch lúa mùa để gieo trồng vụ đông.

Tăng tốc sản xuất vụ đông

Sau vụ mùa, thời gian dành cho sản xuất vụ đông không còn nhiều, nhất là tại những địa phương vừa trải qua ngập úng kéo dài, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản. Nông dân Hà Nội đang khẩn trương thu hoạch vụ mùa, vệ sinh đồng ruộng, làm đất để kịp thời gieo trồng vụ đông.