Phát hiện dấu tích một hành cung thời Trần ở Thái Bình

NDĐT - Sáng 30-11, UBND tỉnh Thái Bình phối hợp Viện nghiên cứu Kinh thành, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Hành cung Lỗ Giang, Hưng Hà, Thái Bình trong lịch sử nhà Trần”.

Ngói lợp mái thời Trần hình mặt sư tử tìm thấy trong quá trình khai quật tại xã Hồng Minh, Hưng Hà (tỉnh Thái Bình).
Ngói lợp mái thời Trần hình mặt sư tử tìm thấy trong quá trình khai quật tại xã Hồng Minh, Hưng Hà (tỉnh Thái Bình).

Tham dự Hội thảo có hơn 40 giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ thuộc các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn như Khảo cổ học, Sử học, Hán Nôm, Văn hóa học đến từ Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Khoa Lịch sử Đại học Sư phạm Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Bên cạnh đó có sự hiện diện của bảy nhà khoa học quốc tế đến từ Nhật Bản, Trung Quốc và Đức.

30 bài tham luận khoa học (gồm 24 bài viết của các nhà khoa học trong nước và sáu bài viết của các nhà khoa học quốc tế) gửi đến hội thảo đều có hàm lượng khoa học cao, chứa đựng nhiều tâm huyết và trí tuệ của người viết, phản ánh sinh động và sâu sắc những vấn đề về lịch sử, khảo cổ học, xã hội liên quan trực tiếp hay gián tiếp hành cung Lỗ Giang thời Trần ở huyện Hưng Hà (tỉnh Thái Bình).

Theo đó, từ các manh mối ghi chép ngắn ngủi trong sử cũ, từ năm 2014 đến năm 2017, Viện nghiên cứu kinh thành đã tiến hành ba cuộc khai quật khảo cổ học đền Thái, Lăng Sa Trong và Lăng Sa Ngoài (thuộc xã Hồng Minh, Hưng Hà) trên tổng diện tích gần 3.000m2. Tại đây, tìm thấy một công trình kiến trúc độc đáo có mặt bằng hình chữ Công. Kỹ thuật xây dựng và các loại ngói lợp mái thể hiện rõ đây là kiến trúc mang dấu ấn vương quyền với đặc trưng vật liệu trang trí rồng và chữ Vương (tức Vua) khắc trên trán sư tử của loại ngói úp mái.

Bên cạnh đó, các nhà khảo cổ tìm thấy một nửa phía tây của một khuôn viên kiến trúc có quy mô lớn, khá hoàn chỉnh. Đó là hệ thống ba công trình kiến trúc gỗ nằm bên trong hệ thống tường bao, gồm kiến trúc cổng, kiến trúc hình chữ Công và kiến trúc nhà dài có bộ vì bốn hàng cột. Điều thú vị nhất là tại Lăng Sa Ngoài, phát hiện một gò sỏi lớn trong diện tích khoảng 150m2 nằm sâu dưới lớp phù sa bồi đắp. Chức năng của gò sỏi này hiện vẫn chưa có câu trả lời bởi phạm vi khai quật còn nhỏ hẹp. Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết, đây có thể là gò mộ cổ thời Trần và nó có thể liên quan các địa danh ở đây như Lăng Sa Trong, Lăng Sa Ngoài, Lăng Ngói.

Phát biểu tại hội thảo khoa học, GS,TSKH Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Việt Nam cho rằng, những kết quả khai quật vừa qua mới chỉ là bước đầu, chưa thể khẳng định đây có phải là hành cung Lỗ Giang thời Trần hay không. Cho nên, phải tiếp tục đào sâu nghiên cứu một cách có hệ thống. Trong đó, có thể phải khai quật tiếp trên quy mô rộng lớn hơn. Đối với hệ thống di vật tìm được, cần có nghiên cứu liên ngành về gốm sứ, kiến trúc để có kết luận chính xác về niên đại.

Đồng tình với quan điểm này, GS,TS Ueno Kunikazu (Nhật Bản) đề nghị các nhà khảo cổ học cần tiếp tục phân tích, nghiên cứu và làm rõ hơn về mô hình kiến trúc này có phải là hành cung Lỗ Giang đã từng được nhắc đến trong lịch sử hay không? Bên cạnh đó, đề xuất phương án tiếp tục khai quật, nghiên cứu khảo cổ học khu vực này thời gian tới, đồng thời tư vấn về quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích trong sự kết nối di sản văn hóa thời Trần ở Hưng Hà (tỉnh Thái Bình).

Về phía địa phương, bà Nguyễn Thị Lĩnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, dựa vào giá trị và tầm quan trọng của di tích mới được phát lộ, tỉnh đang yêu cầu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương xây dựng hồ sơ, đề xuất xếp hạng Di tích quốc gia. Mặt khác, sẽ xây dựng quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích song hành với thực hiện dự án “Điều tra, khai quật, nghiên cứu khảo cổ học” giai đoạn tiếp theo.

Có thể bạn quan tâm

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.