Nỗ lực toàn cầu trong bảo vệ tầng ozone

Dưới thời Tổng thống Brazil Lula da Silva, cuộc chiến bảo vệ rừng Amazon đã có những tiến bộ rõ rệt. Tốc độ phá rừng, diện tích rừng trong vùng báo động đỏ, chỉ số suy thoái rừng đều giảm mạnh. Đặc biệt, việc Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP30), được tổ chức tại thành phố - Belem cửa ngõ dẫn vào Amazon - cuối năm 2025 cho thấy quyết tâm lớn từ nhân loại trong việc bảo vệ “lá phổi xanh” của địa cầu.

Trong vòng 10 ngày của năm 1951, ba hiệp ước đặt nền móng cho kiến trúc đồng minh của Mỹ tại Thái Bình Dương: Hiệp ước Phòng thủ chung Mỹ-Philippines ngày 30/8, Hiệp ước An ninh Australia-New Zealand-Mỹ (ANZUS) ngày 1/9 và Hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật Bản ngày 8/9. Hơn 75 năm sau, “chiếc bánh xe” với Mỹ ở trục và các đồng minh ở những nan hoa riêng biệt đan thành mạng lưới nhiều tầng.

Các nhà hoạch định chính sách, nhà khoa học, doanh nghiệp và tổ chức xã hội toàn cầu đã gặp nhau tại Stockholm (Thụy Điển) và trên nền tảng trực tuyến trong Tuần lễ Nước thế giới. Chủ đề “Nước cho con người và tiến bộ” được lựa chọn vào thời điểm nước không còn chỉ là câu chuyện môi trường.

Ngày 11/9/2026, tên các nạn nhân vụ khủng bố khu phức hợp Trung tâm Thương mại thế giới (tháp đôi ở New York, Mỹ) sẽ lại được đọc tại khu tưởng niệm. Hai cột sáng tượng trưng cho tòa tháp đôi một lần nữa vươn lên bầu trời Manhattan. Một phần tư thế kỷ đã trôi qua, song những hồ sơ xét xử chưa đi đến phán quyết, các căn bệnh tiếp tục cướp đi sinh mạng người cứu hộ và một mối đe dọa đã thay đổi hình dạng.

Trong vòng chưa đầy một thế hệ, Thái Lan đi từ thành công nổi bật về kiểm soát mức sinh đến tình trạng số trẻ chào đời thấp nhất sau gần 75 năm. “Làn sóng bạc” không chỉ làm tăng chi phí y tế, hưu trí, mà còn thu hẹp lực lượng lao động, thay đổi cấu trúc gia đình, buộc nền kinh tế tìm động cơ tăng trưởng mới.

Được xây dựng hơn 400 năm trước, Nhà thờ Hồi giáo Sultan Ahmed ở Istanbul, hay được biết tới dưới cái tên “Thánh đường xanh”, là một trong những nhà thờ Hồi giáo nổi tiếng nhất thế giới, đỉnh cao của tôn giáo, kiến trúc và văn hóa thời Ottoman. Nơi đây được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LHQ (UNESCO) công nhận là Di sản thế giới. Nhà thờ Hồi giáo Sultan Ahmed được xem là một trong số ít công trình đạo Hồi từng được Giáo hoàng tới thăm.

Tác phẩm điện ảnh huyền thoại “Danh sách Schindler” (Schindler's List) là một câu chuyện có thật, kể về doanh nhân Oskar Schindler - người vừa là một thành viên đảng Quốc xã (NSDAP) của Đức Quốc xã, đồng thời là ân nhân của hơn 1.200 người Do Thái. Cuộc đời đầy thăng trầm và thành tựu nhân đạo vĩ đại của ông đã được vinh danh bởi nhiều nước và tổ chức quốc tế khác nhau.

Trong kỷ nguyên số, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quân đội, tiềm lực kinh tế hay khả năng kiểm soát lãnh thổ, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng duy trì hoạt động của xã hội trước những “cú đánh vô hình” trên không gian mạng. Estonia là một trong những quốc gia sớm nhận ra thực tế ấy. Cuộc tấn công mạng quy mô lớn vào mùa xuân năm 2007 đã biến quốc gia Baltic nhỏ bé này thành một “phòng thí nghiệm thực tế” về an ninh mạng, đồng thời mở đầu cho quá trình hình thành một mô hình phòng thủ mạng toàn xã hội.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, Singapore không lựa chọn cách ứng phó theo hướng mở rộng phúc lợi đơn thuần. Thay vào đó, đảo quốc này từng bước chuyển đổi tư duy, coi người cao tuổi là nguồn lực phát triển và “nền kinh tế bạc” là một động lực tăng trưởng mới.

Thế giới đang chứng kiến một cuộc chuyển giao thế hệ chưa từng có tiền lệ về tốc độ và quy mô. Những người sinh trong giai đoạn 1997-2012, thường được gọi là Gen Z, không còn là “lứa thực tập sinh” ngồi ở rìa các tổ chức, mà đã bước hẳn vào trung tâm của guồng máy kinh tế toàn cầu.

Châu Âu đang hướng tới một mùa đông với bài toán năng lượng khó hơn nhiều so những năm trước. Các kho chứa khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) đang ở mức thấp nhất vào thời điểm này trong 15 năm qua, trong khi nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu ngày càng chịu sức ép bởi cạnh tranh gia tăng và những bất ổn địa - chính trị.

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump gắn thêm điều kiện mà thực chất là nhằm “bác” thỏa thuận hạt nhân dân sự trị giá hàng tỷ USD đạt được giữa Mỹ và Saudi Arabia, không chỉ là cú “quay xe” vào phút chót mà còn là đòn giáng mạnh vào quốc gia Hồi giáo Trung Đông này.

Trong hành trình hướng tới nền “kinh tế tuần hoàn”, thủy tinh được xem là một trong những vật liệu có nhiều tiềm năng nhất. Được sản xuất chủ yếu từ các nguyên liệu tự nhiên như cát silic, đá vôi và soda, thủy tinh không chỉ an toàn trong bảo quản thực phẩm mà còn có thể tái chế nhiều lần và gần như không bị suy giảm chất lượng. Thế nhưng trên thực tế, mỗi năm thế giới vẫn có hàng triệu tấn chai lọ, kính xây dựng và kính ô-tô bị chôn lấp do hệ thống thu gom thiếu đồng bộ, chi phí vận chuyển lớn hoặc khâu phân loại chưa hiệu quả.

Xu hướng cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đang trở thành một làn sóng toàn cầu nhằm bảo vệ giới trẻ khỏi nội dung độc hại, nạn bắt nạt trực tuyến và các thuật toán gây nghiện.

Mỗi mùa hè, Thủ đô New Delhi của Ấn Độ lại bước vào một vòng tuần hoàn quen thuộc nhưng đầy bất an: Nhiệt độ tăng vọt, nhu cầu tiêu thụ nước leo thang, nguồn cung suy giảm và những chiếc xe bồn chở nước trở thành hình ảnh xuất hiện dày đặc trên các tuyến phố đông đúc của thành phố hơn 30 triệu dân này.

Hộp đen Trái đất là dự án xây dựng một công trình thu thập và lưu trữ dữ liệu xuyên thời gian, một nỗ lực để bảo vệ các thông tin về Trái đất bất chấp biến đổi môi trường, thiên tai, thảm họa trong tương lai. Công trình này được khởi động từ năm 2021 và có thể khánh thành cuối năm nay tại miền nam Australia, hứa hẹn mang tới một tấm “lá chắn” mới, bảo vệ tri thức nhân loại cho tương lai.

Mùa hè năm 2026 bắt đầu được hơn một tháng nhưng một phần rộng lớn của châu Âu đã bị bao phủ bởi những đợt nắng nóng cực đoan chưa từng có. Từ bán đảo Iberia đến quần đảo Anh, từ miền nam nước Pháp tới đồng bằng bắc Italy, nhiệt độ liên tục vượt ngưỡng 40OC, thậm chí có nơi chạm hoặc vượt 44OC.

Những năm tháng gian khó ban đầu của Đảng, Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp chỉ đạo, lo toan công việc in báo và các tài liệu, văn kiện Đảng. Trong đó có báo Cờ Giải Phóng (số đầu tiên ra ngày 10/10/1942) - một trong những tiền thân của Báo Nhân Dân.

Mô hình xóa đói, giảm nghèo của Thái Lan là sự kết hợp giữa phát triển kinh tế bao trùm, triết lý kinh tế tự cung tự cấp và các gói an sinh xã hội. Nhờ các chiến lược linh hoạt, quốc gia này đã giảm mạnh tỷ lệ nghèo từ 65% (1988) xuống dưới mức một con số.

Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh và đặc biệt là mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Nếu internet từng làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin, thì LLM đang tạo ra bước chuyển sâu sắc hơn khi tác động trực tiếp tới quá trình tư duy, lao động trí óc và khả năng sáng tạo của con người. Từ giáo dục, y tế, tài chính, truyền thông cho tới quản trị nhà nước, hầu như không lĩnh vực nào đứng ngoài làn sóng chuyển đổi do AI tạo ra.

Cuộc xung đột bùng phát giữa Mỹ-Israel với Iran từ cuối tháng 2 đến nay đang đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng logistics nghiêm trọng chưa từng có kể từ sau đại dịch Covid-19. Từ Eo biển Hormuz đến các cảng container vùng Vịnh, từ những đoàn xe tải kéo dài xuyên sa mạc Arab đến các tuyến hàng cứu trợ nhân đạo bị mắc kẹt hàng chục ngày, toàn bộ cấu trúc vận tải của khu vực đang vận hành trong trạng thái chao đảo.

Trong lịch sử nền văn minh công nghiệp, mỗi cuộc chuyển đổi năng lượng lớn đều kéo theo những thay đổi sâu sắc về kinh tế, địa - chính trị và trật tự quyền lực toàn cầu. Than đá từng làm nên cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất; dầu mỏ tạo dựng thế kỷ 20; còn trong thế kỷ 21, thế giới đang ráo riết tìm kiếm nguồn năng lượng mới có khả năng thay thế nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh biến đổi khí hậu nghiêm trọng. Giữa dòng chảy đó, hydro nổi lên như một trong những ứng cử viên quan trọng nhất cho “nền kinh tế không carbon” của tương lai.

Vụ trộm ngân hàng Societe Generale hồi năm 1976 gắn liền với cái tên Albert Spaggiari. Gã nhiếp ảnh gia có vẻ ngoài bình thường ấy lại là chủ nhân của một kế hoạch cướp ngân hàng hoàn hảo, quy mô lớn, với hàng chục người tham gia, cướp đi hơn 40 triệu USD, khiến cảnh sát bất lực suốt thời gian dài và đã lẩn trốn mà không bị phát hiện cho tới tận ngày qua đời.

Ngày 18/5 vừa qua, Bộ Thống nhất Hàn Quốc đã công bố “Sách Trắng Thống nhất 2026”, văn kiện đầu tiên về quan hệ liên Triều dưới thời Tổng thống Lee Jae Myung. Trong bối cảnh bán đảo Triều Tiên trải qua giai đoạn căng thẳng kéo dài nhất nhiều năm qua, tài liệu này nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của giới học giả, truyền thông và các nhà hoạch định chính sách quốc tế.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt những biến động sâu rộng sau hàng loạt cú sốc địa - chính trị và tài chính kéo dài, vàng đang trở lại vị trí trung tâm của hệ thống tích trữ tài sản toàn cầu. Biến động toàn cầu đang tạo nên một chu kỳ tăng giá mới của vàng thế giới. Trong làn sóng đó, Trung Quốc nổi lên không chỉ với vai trò là một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất toàn cầu, mà còn là thị trường chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành tái chế vàng - lĩnh vực từng được xem là “phần chìm” của ngành công nghiệp kim hoàn.

Nhiều năm qua, khi nhắc đến những “điểm nóng” của tội phạm mạng và các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia tại châu Á, giới chuyên gia thường tập trung vào khu vực Tam giác vàng, các đặc khu biên giới Myanmar, Campuchia, Philippines. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, bản đồ an ninh mạng khu vực đang xuất hiện một diễn biến đáng lo ngại: Sri Lanka nổi lên như một điểm đến mới của các tổ chức tội phạm công nghệ cao quốc tế.

Kỳ 3: Mặt tối của ngày hội bóng đá

Kỳ 2: Những dòng tiền bên ngoài sân cỏ