Những sắc màu văn hóa, xã hội châu Âu qua lăng kính phim tài liệu

Liên hoan phim tài liệu châu Âu - Việt Nam lần thứ 13 diễn ra tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 22 đến 28/9 là những lăng kính phản ánh những sắc màu văn hóa, xã hội từ các nền điện ảnh châu Âu. Với lịch sử 13 năm tổ chức, Liên hoan phim đã khẳng định mình là một điểm hẹn tài liệu được đông đảo khán giả yêu thích.
Những sắc màu văn hóa, xã hội châu Âu qua lăng kính phim tài liệu

Năm nay, Liên hoan phim diễn ra tại hai địa điểm là Hà Nội (Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, số 465 Hoàng Hoa Thám) và tại Thành phố Hồ Chí Minh (DCine Bến Thành, số 6 Mạc Đĩnh Chi). Liên hoan phim giới thiệu 19 tác phẩm điện ảnh của 7 nền điện ảnh châu Âu (Áo, Wallonie – Bruxelles, Anh, Đức, Tây Ban Nha, Italia và Phần Lan).

Đây là sự kiện thường niên do EUNIC (Hiệp hội các Viện văn hóa và Đại sứ quán các nước châu Âu) phối hợp với Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương thực hiện.

12 tác phẩm điện ảnh Việt Nam gồm 9 phim của Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương và 3 phim của các tác giả độc lập lần đầu tiên được trình chiếu trong khuôn khổ Liên hoan phim. Các phim độc lập này đều do các tác giả nữ thực hiện, là Hà Lệ Diễm với bộ phim đình đám “Những đứa trẻ trong sương”, Kim Thanh Trần với “Người chuyển giới và quyền tự quyết với cơ thể”, và Hương Na Nguyễn với “Tôi muốn thở”.

Các phim tài liệu tham gia Liên hoan phim năm nay đều có đề tài và cách thể hiện phong phú, xoay quanh các vấn đề được khán giả quan tâm như quyền của người yếu thế, bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu, giải phóng phụ nữ, những rủi ro của thời đại số.

Cũng như những năm trước, Liên hoan phim Tài liệu năm nay giới thiệu một cặp phim của tác giả Việt Nam và nước ngoài có đề tài tương đồng trong cùng một buổi chiếu. Nếu như bộ phim Tây Ban Nha “Muntadas ở Hà Nội: Diễn giải về đô thị từ góc nhìn Tây Ban Nha – Việt Nam” kể về những khám phá của nghệ sĩ ý niệm nổi tiếng người Tây Ban Nha Antoni Muntadas tại Hà Nội, thì “Kẻ thù của tôi, bạn của tôi” lại kể về cuộc hội ngộ giữa hai người lính phi công từng ở hai bên chiến tuyến Việt Nam và Hoa Kỳ sau khi chiến tranh đã đi qua.

“Bí ẩn từ lòng đất” và “Vesuvio hoặc cách họ học cách sống giữa các núi lửa” của điện ảnh Italia đều mô tả quá trình con người khám phá, tìm hiểu và tìm cách sống chung với thiên nhiên.

Ở khía cạnh công việc, “Phía trên những đám mây” dẫn dắt khán giả đến với hành trình “gieo chữ” trên núi cao của cô giáo Trà Thị Thu, được chiếu cùng với “Người làm công vui vẻ - Hay cách phá hoại công việc”, một bộ phim hài hước nhưng thẳng thắn của điện ảnh Phần Lan về những hậu quả mà nơi làm việc độc hại đang gây ra cho sức khỏe và hạnh phúc của những người làm ở đó.

“Tội ác phía sau lòng tin” chia sẻ về các loại hình tội phạm trong thời đại Internet phát triển như buôn người xuyên biên giới, xâm hại trẻ em…, thì phim “Cô gái mang tên Tania” của điện ảnh Wallonie & Bruxelles kể về số phận của một cô gái bị buộc phải hành nghề mại dâm tại các mỏ vàng ở Peru.

“Những đôi chân không mỏi” và “Những người kiên định” của điện ảnh Đức đều đề cập đến những người tiên phong trên những con đường của mình: các bưu tá ở vùng sâu, vùng xa Việt Nam và những nữ chính trị gia Đức.

“Ô nhiễm trắng” và “Rác ơi về đâu” của điện ảnh Áo đều phản ánh nạn ô nhiễm môi trường nghiêm trọng từ rác thải ở khắp nơi.

Năm nay, Liên hoan vắng bóng các tác giả châu Âu, nhưng ở tất cả các buổi chiếu, các đạo diễn phim tài liệu Việt đều có mặt giao lưu với khán giả.

Đạo diễn, NSƯT Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương cho biết, những bộ phim tài liệu của Việt Nam tham gia các kỳ Liên hoan phim Tài liệu gần đây đã có sự tiếp cận với phim tài liệu của nước bạn về cách kể chuyện, cách đưa ra vấn đề… “Không còn là những khuôn mẫu như xưa với mở bài, thân bài, kết luận, ngày nay các nhà làm phim trẻ của chúng tôi đã có những tiếng nói riêng trong cách thực hiện tác phẩm của mình. Phần lời bình ít đi, thậm chí có phim không sử dụng lời bình mà hoàn toàn để nhân vật tự dẫn dắt câu chuyện. Các nhà làm phim trẻ đã có những tìm tòi, đổi mới để phim hấp dẫn hơn, gần gũi với khán giả hơn”.

Chia sẻ về sự góp mặt của các tác phẩm độc lập tại Liên hoan phim, đạo diễn, NSƯT Trịnh Quang Tùng cho hay, những bộ phim của các tác giả độc lập thường có cách kể chuyện, tiếp cận độc đáo. “Đây là điều mà chúng tôi cần, vừa để thu hút khán giả đến với Liên hoan phim, vừa để có sự giao lưu, học hỏi giữa các nhà làm phim của Hãng với các nhà làm phim độc lập, cũng là tìm kiếm nguồn nhân lực sau này, đồng thời cũng để tăng uy tín và sức hấp dẫn cho Liên hoan phim”.

“Điểm hẹn điện ảnh tài liệu” đã trở lại, hứa hẹn một bữa tiệc đầy hấp dẫn dành cho khán giả Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Có thể bạn quan tâm

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

"Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau: Không thể bóp méo giá trị văn hóa bằng vỏ bọc "thương dân"

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại. 

Hơn 50.000 khán giả có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình thưởng thức chương trình “Tổ quốc trong tim”. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa bứt phá

Ngày 24/4, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam với tỷ lệ tán thành cao (477/489 đại biểu). Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa thật sự bứt phá, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nguyễn Bảo Yến (áo vàng) và các thành viên Hội đồng đánh giá luận án và các giảng viên hướng dẫn của Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov.

Nguyễn Bảo Yến: Từ Quán quân Sao Mai đến Tiến sĩ âm nhạc đầu tiên của Việt Nam ở nước ngoài

Tại Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov bên dòng sông Đông của nước Nga vừa diễn ra một sự kiện đáng nhớ khi Quán quân Sao Mai năm 2015 Nguyễn Bảo Yến bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành âm nhạc. Cô cũng là nữ ca sĩ Việt Nam đầu tiên được nhận học vị Tiến sĩ âm nhạc ở nước ngoài.

Các đại biểu cắt băng khai trương Tuần văn hóa Thanh Hóa-Hội An.

Tuần văn hóa kỷ niệm 65 năm kết nghĩa Thanh Hóa-Hội An

Kỷ niệm 65 năm ngày kết nghĩa giữa đô thị tỉnh lỵ Thanh Hóa và Hội An, thành phố Đà Nẵng (1961-2026), tại Công viên Hội An ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa diễn ra chuỗi hoạt động, sự kiện trong khuôn khổ Tuần lễ văn hóa tôn vinh nghĩa tình Thanh Hóa-Hội An.

Khuôn viên di tích Giồng Bốm là toàn bộ khu vực của Thánh thất Ngọc Minh gồm 3 ngôi nhà: Hiệp thiên đài, Cửu trùng đài và Bát quái đài. (Ảnh: Mộng Thường)

Giồng Bốm 80 năm: Hào khí “đạo không rời đời”

Tám mươi năm là một quãng lùi đủ dài để khói lửa chiến tranh tan vào hư không, nhường chỗ cho màu xanh trù phú phủ lên mảnh đất Phong Thạnh kiên cường. Thế nhưng, thời gian dẫu có bào mòn vạn vật cũng chẳng thể xóa nhòa ký ức bi tráng về rực lửa năm 1946 tại vùng đất cực nam Tổ quốc.