“Liên hoan phim tài liệu” – Mơ ước còn xa

Trong tháng 8, các nhà tổ chức sẽ gặp nhau để tổng kết, rút kinh nghiệm và cùng bàn về kế hoạch cho lần tiếp theo.

Bà Phạm Thị Tuyết, Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương đã có cuộc trao đổi chung quanh Tuần phim, những kinh nghiệm rút ra và những điều mà các nhà làm phim nhìn nhận được qua hai lần tổ chức.

- Bà có thể cho biết một vài đánh giá về Tuần phim tài liệu lần thứ 2 tại Hà Nội?

- Tuần phim tài liệu lần thứ 2 tổ chức tốt hơn, thành công hơn tuần phim lần thứ nhất, năm trước có năm nước tham gia, năm nay thêm Trung tâm văn hoá Pháp. Điều này chứng tỏ sức lan tỏa, thu hút của tuần phim không chỉ với khán giả mà cả với bạn bè quốc tế. Một số đại sứ quán đã ngỏ ý muốn tham gia vào tuần phim lần thứ 3 tổ chức năm tới. Một số thành viên trong Ban tổ chức còn đề nghị sẽ mở rộng quy mô Tuần phim thành Liên hoan phim, có chấm điểm, trao giải nhưng về quy mô sẽ được các bên bàn tiếp tục, chưa thể có câu trả lời vì còn phụ thuộc vào cấp quản lý của Nhà nước.

- Chúng ta đã “được” những gì qua Tuần phim, thưa bà?

- Tuần phim tài liệu quốc tế là cuộc giao lưu về phong cách làm phim cũng như nền văn hóa của mỗi nước. Bên cạnh đó, khi một buổi tối chiếu hai phim Việt Nam và nước ngoài cùng một đề tài, phong cách của bạn khác với của mình, các nghệ sĩ Việt Nam được tiếp xúc với nhiều phương pháp làm phim khác nhau.

Phim nước ngoài đạo diễn có điều kiện về mặt tài chính, thông thường phim có độ dài từ 80-100 phút , nói đến tận cùng những gì muốn nói. Phim của Việt Nam thì chỉ dài khoảng 25-30 phút, thời lượng thì ngắn ngủi tất nhiên do nhiều yếu tố nhưng đây cũng là vấn đề cần nghiên cứu. Ở Việt Nam phương tiện kỹ thuật cho phim còn bị hạn chế, thiết bị đồng bộ, đạt chuẩn chưa được bảo đảm.

Hy vọng sau Tuần phim cũng sẽ tạo thuận lợi cho Hãng trong quan hệ hợp tác về lĩnh vực đào tạo, với lớp học ngắn ngày cho đối tượng đạo diễn, biên kịch.

- Và  dường như cũng có đông đảo khán giả đến với Tuần phim hơn năm trước?

- Đúng vậy. Phòng chiếu 250 chỗ của Hãng luôn trong tình trạng quá tải trong suốt cả tuần phim. Kê thêm ghế nhựa dọc cánh gà và các chỗ trống ở giữa không đủ, chúng tôi đã phải xin lỗi nhiều khán giả đến muộn từ ngoài cổng, bởi không thể đáp ứng thêm chỗ. Năm tới, chúng tôi sẽ tính đến phương án sử dụng trường quay của Hãng, có mặt bằng rộng hơn, khoảng 300 m2, đặt màn hình lớn và kê ghế vào phục vụ khán giả.

Đối với anh em nghệ sĩ, đây là điều rất đáng mừng, bởi quý nhất đối với họ là được trực tiếp nhìn thấy những khán giả đến, xem phim của họ và bày tỏ ý kiến, cảm xúc của người xem.

- Có  thể coi đây là những dấu hiệu tốt đối với phim tài liệu - một dòng phim “kén khán giả”, thưa bà?

- Việc Tuần phim diễn ra ngay tại cái nôi của phim tài liệu (nơi trực tiếp sản xuất ra sản phẩm) là điều rất có ý nghĩa, đối với khán giả và cả những nhà làm phim.

Qua tuần phim, có thể thấy các tầng lớp khán giả đều yêu thích phim tài liệu, đặc biệt là thanh niên. Có thể thấy cả xã hội đang quan tâm đến phim tài liệu, quan trọng là công tác phát hành, phổ biến như thế nào. Tuy nhiên, để phim tài liệu ra rạp và bán vé, vẫn là con đường dài đầy khó khăn.

Vai trò của Nhà nước rất quan trọng, tất nhiên hiện nay phim tài liệu vẫn đang được Nhà nước bao cấp đặt hàng sản xuất do nhiệm vụ tuyên truyền chính trị, nhưng phải có chính sách hỗ trợ ra sao để việc làm phim tài liệu có thể ngày một phát triển.

Nếu không bị sức ép về tài chính, được Nhà nước hỗ trợ, chúng tôi có thể chiếu phim tài liệu miễn phí, chiếu định kỳ trong một tháng, một tuần, tùy quy mô tổ chức, và trụ sở Hãng sẽ trở thành điểm trình chiếu phim tài liệu với những bộ phim đoạt giải hàng năm,  những bộ phim đạt chất lượng cao với các mảng đề tài khác nhau…

- Các nhà tổ chức đã tính đến việc mở rộng Tuần phim thành một Liên hoan phim tài liệu quốc tế, và điều này  liệu đã được chuẩn bị từ bây giờ chưa, thưa bà?

- Để nâng cấp Tuần phim lên thành Liên hoan phim không hề đơn giản, nhất là đối với quản lý cấp Nhà nước. Vì Liên hoan phim phải có quy chế hoạt động, phải xin phép. Tầm của Hãng cũng không được tổ chức Liên hoan phim mà phải thông qua cơ quan quản lý là Cục Điện ảnh và Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch…

- Xin cảm  ơn bà.

Đạo diễn Vương Khánh Luông:

Tôi cho rằng Tuần lễ phim tài liệu quốc tế lần thứ 2 đã rất thành công. Thú vị nhất ở chỗ, mỗi tối có hai phim cùng một chủ đề được chiếu, khán giả Việt Nam cũng như nước ngoài và chính bản thân các nhà làm phim Việt Nam được xem phim bằng cách nghĩ của người Việt Nam và nước ngoài. Chúng ta có thể nhận thấy được phim tài liệu Việt đang ở vị trí nào, không hề kém mà có những điều hay, hấp dẫn riêng.

Các nhà làm phim cũng học được cách làm phim qua tác phẩm của các đạo diễn nước ngoài: có khi cùng một vấn đề nhưng cách giải quyết của họ rất tinh tế, sâu sắc. Thêm vào đó cách lựa chọn vấn đề được quan tâm ở tầm nào cũng góp phần vào thành công cho bộ phim. Khán giả Việt Nam bây giờ rất tinh, không chỉ cách làm phim, cách kể chuyện gần gũi với người Việt mà đã thoả mãn, họ cần những đổi mới, hiện đại hơn trong cách làm, đó là điều mà các nhà làm phim Việt Nam phải chú ý.

Có thể bạn quan tâm

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

"Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau: Không thể bóp méo giá trị văn hóa bằng vỏ bọc "thương dân"

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại. 

Hơn 50.000 khán giả có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình thưởng thức chương trình “Tổ quốc trong tim”. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa bứt phá

Ngày 24/4, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam với tỷ lệ tán thành cao (477/489 đại biểu). Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa thật sự bứt phá, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nguyễn Bảo Yến (áo vàng) và các thành viên Hội đồng đánh giá luận án và các giảng viên hướng dẫn của Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov.

Nguyễn Bảo Yến: Từ Quán quân Sao Mai đến Tiến sĩ âm nhạc đầu tiên của Việt Nam ở nước ngoài

Tại Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov bên dòng sông Đông của nước Nga vừa diễn ra một sự kiện đáng nhớ khi Quán quân Sao Mai năm 2015 Nguyễn Bảo Yến bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành âm nhạc. Cô cũng là nữ ca sĩ Việt Nam đầu tiên được nhận học vị Tiến sĩ âm nhạc ở nước ngoài.

Các đại biểu cắt băng khai trương Tuần văn hóa Thanh Hóa-Hội An.

Tuần văn hóa kỷ niệm 65 năm kết nghĩa Thanh Hóa-Hội An

Kỷ niệm 65 năm ngày kết nghĩa giữa đô thị tỉnh lỵ Thanh Hóa và Hội An, thành phố Đà Nẵng (1961-2026), tại Công viên Hội An ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa diễn ra chuỗi hoạt động, sự kiện trong khuôn khổ Tuần lễ văn hóa tôn vinh nghĩa tình Thanh Hóa-Hội An.

Khuôn viên di tích Giồng Bốm là toàn bộ khu vực của Thánh thất Ngọc Minh gồm 3 ngôi nhà: Hiệp thiên đài, Cửu trùng đài và Bát quái đài. (Ảnh: Mộng Thường)

Giồng Bốm 80 năm: Hào khí “đạo không rời đời”

Tám mươi năm là một quãng lùi đủ dài để khói lửa chiến tranh tan vào hư không, nhường chỗ cho màu xanh trù phú phủ lên mảnh đất Phong Thạnh kiên cường. Thế nhưng, thời gian dẫu có bào mòn vạn vật cũng chẳng thể xóa nhòa ký ức bi tráng về rực lửa năm 1946 tại vùng đất cực nam Tổ quốc.