Những người vẽ cùng Nguyễn Quang Thiều

Đối diện toan, nhà thơ chỉ có một mình. Nhưng đằng sau, luôn có những người góp phần tiếp lửa, hoặc ngược lại, được truyền lửa từ chính ông. Họ cùng hòa sức nóng với thế giới tưởng tượng phong phú của Nguyễn Quang Thiều và hân hoan nhìn ông sáng tạo.

Bức tranh “Người thổi sáo”.
Bức tranh “Người thổi sáo”.

1. Nhiều người quen, thân Quang Thiều lâu, biết ông có khiếu nghệ thuật. Ông hát được và mày mò thổi được sáo, cũng như có thể dạo một chút trên những phím đàn. Với cái đục trong tay và tấm gỗ, ông có thể tạo ra một khuôn mặt mang vẻ hoang sơ. Không gian thơ của ông dồn nén rất nhiều hình ảnh, tiếng động và những cảm giác đã gom chật trong người suốt những năm ấu thơ, thanh niên, trung niên, được hòa cùng sức tưởng tượng phong phú và kỳ ảo, trở nên giàu tính tạo hình.

Một số năng khiếu, phẩm chất sẵn có và được rèn luyện, như mở cánh cửa đến với tranh khá tự nhiên. Không thể không nhớ đến vai trò “đánh thức” đầy ngẫu nhiên của họa sĩ Phạm Long Quận khi một ngày hơn chục năm trước, ở Hà Đông, họa sĩ giở toan và mầu ra với những nét bút khiến Quang Thiều mê đắm. Nhưng nếu không có sẵn một trữ lượng nhất định trong người, cùng niềm ham thích mỹ thuật, có lẽ ông cũng sẽ bỏ qua. Thậm chí, gần chục năm trước, chính ông từng có lúc không hứng thú với sắc mầu, đường nét do mình tạo ra nữa. Bởi với văn nghệ sĩ nói chung, “ông trời” không mấy khi biệt đãi cho một người tinh thông cả mấy lĩnh vực được. Và ở tình huống này, thì chính tình cảm, sự trân trọng của bằng hữu lại là “dây cháy chậm” giữ ngọn lửa tranh vẽ của Nguyễn Quang Thiều. Nhà thơ Dương Kiều Minh trong những ngày tháng đau yếu sắp lìa xa, đã đưa cho tác giả Trịnh Văn Sỹ, một thành viên trong Nhóm nhân sĩ Hà Đông, những bức tranh mà Nguyễn Quang Thiều bỏ đi, dặn hãy giữ lại. Về sau, chính ông Thiều cũng ngạc nhiên trước những bức vẽ “bỏ đi” ấy!

Nhưng điều làm ông xúc động hơn thế là những người bạn. Suốt thời gian dài và cho đến nay, ông Trịnh luôn trân quý những bức tranh của Nguyễn Quang Thiều. Ông đóng khung trang trọng nhiều bức, treo trong căn phòng ở tầng một nhà mình tại thôn Đa Sĩ (Hà Đông, Hà Nội), nơi đã là không gian văn hóa nghệ thuật để Nhóm nhân sĩ Hà Đông đàm đạo, tiếp khách, trao đổi nghề nghiệp và động viên nhau sáng tạo. Trên tầng hai là phòng thờ của chi họ và gia đình, ông Sỹ treo bức “Người thổi sáo” của Nguyễn Quang Thiều.

2. Họa sĩ Phạm Long Quận và nhà thơ Dương Kiều Minh không còn. Nhưng tác giả Trịnh Văn Sỹ và những người khác, đang cùng Nguyễn Quang Thiều giữ những bức tranh, cùng “thắp” những ý tưởng. NSƯT Chu Lượng là họa sĩ trước khi dấn thân vào nghiệp rối. Ông vẫn “vẽ” bằng việc tạo hình rối, bằng những bức chân dung bạn bè mình và bày hẳn một triển lãm vẽ bạn. Họa sĩ Hoàng A Sáng mấy năm nay tìm lại, tìm thấy mình hơn trong tranh với hai triển lãm thành công và đặc biệt là nhiều tranh được người mua ưa chuộng… Những người khác trong Nhóm nhân sĩ Hà Đông, tình yêu hội họa của họ luôn dồi dào. “Không khí Hà Đông” giúp Quang Thiều thêm hào hứng. Trong những tháng ngày này, một số thành viên của nhóm và nhiều họa sĩ bạn bè khác đang chuẩn bị những bức tranh sẽ tham gia triển lãm tại làng Chùa ở Ứng Hòa, Hà Nội, quê của Nguyễn Quang Thiều, để cho người dân xem.

Và không thể không nhắc đến những họa sĩ kỳ cựu, là bạn nhiều năm với nhà thơ, hào hứng khi thấy ông cầm bút vẽ và cũng bị cuốn hút bởi những gì ông vẽ ra. Họa sĩ Lê Thiết Cương mang mầu tốt vào tặng. Một số triển lãm nhóm, ông cùng các họa sĩ trân trọng mời Nguyễn Quang Thiều tham gia. Họa sĩ Thành Chương, một cách rất nghiêm túc, thường thúc giục Quang Thiều mở triển lãm cá nhân.

Nhà thơ đã có duyên, có nợ với hội họa cả thời gian dài mà ở đó, vẻ đẹp bằng hữu văn nghệ sĩ, nhân sĩ luôn phát sáng, khiến cho mỗi người, thường tự giục mình làm gì đó. Với Nguyễn Quang Thiều, có lần ông chia sẻ, vẽ đem lại một cảm giác thoải mái kỳ lạ, thậm chí, nó gạt bỏ đi rất nhiều những bận tâm, bận lòng, những dằn vặt, có khi bực dọc và thời gian cả vài tiếng, cả nửa ngày tưởng chừng trôi quá nhanh. Phải chăng, chính những bức tranh của Nguyễn Quang Thiều đã giúp “lọc” nội tâm của ông, khi mà những gì ông vẽ hướng đến sự thánh thiện, đan xen bí ẩn với những luồng sáng và bầu không khí huyền ảo. Những đường nét hiện ra rành rọt và thân mật, như gọi về lời nhắc hãy thương mến và nhân từ. Cành cây vươn dài thành ống sáo, những chiếc lá xanh như đang phát sáng, ai đó say mê thổi, ai đó miên man ngủ dưới gốc cây, trên mặt đất, giữa những chiếc bình, lọ mộc mạc. Một thảm hoa cải rực vàng, thoáng xa xa ngôi nhà thờ bình dị. Những con chim ánh lên như sắp hót lời tiên tri. Chuỗi đồ vật phảng phất nét bích họa hang động, gợi về cổ xưa và nguyên sơ…

Mang tên “Người thổi sáo”, triển lãm tranh của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều sẽ khai mạc lúc 10 giờ sáng tại Trung tâm Art Space 42 Yết Kiêu, Hà Nội từ ngày hôm nay 7-1 đến 15-1, gồm 54 bức tranh với các chất liệu sơn dầu, mầu nước, pastel. Bức tranh khổ lớn nhất là 150 cm x 180 cm và bức nhỏ nhất 50 cm x 70 cm. “Người thổi sáo” như một cách lên hình những câu thơ của ông, như một gợi mở hướng thiện, như một lý do để gặp gỡ, tri ân bạn bè và hạnh phúc cùng nhau bước tiếp. Triển lãm do Nhóm nhân sĩ Hà Đông và nhiều hơn thế, cùng góp sức thực hiện.      

Có thể bạn quan tâm

Giới thiệu về triển lãm “Bản thể giấy”.

“Bản thể giấy” giàu có thêm từ bản thể nghệ sĩ

Là phương tiện, giấy vàng son, giấy trầm sâu, giấy mịn màng qua tạo hình từ bàn tay họa sĩ. Thăm triển lãm “Bản thể giấy” đang mở tại B&C Maison d’Art, số 8 ngõ Thi Sách, phố Thi Sách (Hà Nội), người xem thấy được nhiều hơn từ cảm nhận chất liệu. Cũng như bỏ qua chính chất liệu để khám phá thế giới nghĩ của những tâm hồn đẹp.

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Truyện đồng thoại “Bọ ngựa hiệp sĩ một tay” (NXB Hà Nội, Nhã Nam phát hành tháng 9/2026) của nhà văn Uông Triều là một truyện dài trong một chuỗi các truyện đồng thoại của anh viết về xóm Hồ. Tiếp nối những câu chuyện thú vị từ “Vua ngan xóm hồ” (tác phẩm đã nhận giải thưởng Khát vọng Dế mèn lần 4, NXB Kim Đồng phát hành) lần này, độc giả lại tiếp tục được thưởng thức những mẩu chuyện ngộ nghĩnh, vui nhộn nơi xóm Hồ bé nhỏ thông qua một nhân vật ấn tượng khác: “Bọ ngựa - Hiệp sĩ một tay”.

Tác phẩm “Mắt cửa”, màu nước của họa sĩ Phan Anh Thư.

Hoài phố cảm tác

Sau thời gian lưu trú trong tháng 5 vừa qua để cảm nghiệm sâu sắc hơn nữa về vùng đất và con người Hội An (Đà Nẵng), bốn họa sĩ trẻ đang được chú ý của mỹ thuật đương đại Việt Nam đến từ Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh đã đưa hơn 20 tác phẩm màu nước, lụa và sơn dầu trở lại Hội An trong đợt 1 của triển lãm “Hoài phố cảm tác”. Sự kiện diễn ra từ ngày 11 đến 30/9. Đợt 2 của triển lãm sẽ tiếp nối từ ngày 9/10 đến 8/11, tại TP Hồ Chí Minh.

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Sự kiện đáng kể cần điểm lại đầu tiên ở Thủ đô, trước Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội một ngày, và cùng kéo dài đến hết ngày chủ nhật vừa qua (từ 1 đến 4/10) là Hội sách Hà Nội lần thứ XI với chủ đề “Sách mở tri thức - Công nghệ dẫn tương lai”.

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Xây dựng các tòa nhà phá vỡ kỷ lục trước đó về độ cao đang có dấu hiệu trở thành trào lưu tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều đô thị hiện đại thật sự cần là những khối bê-tông đồ sộ, hay những không gian bền vững và lấy nhu cầu của con người làm gốc?

Phở Ngô Sapa. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bữa ăn sáng và lời nói thầm

Chuyến công tác vùng cao hôm ấy cực kỳ thuận lợi, chúng tôi xuất hành trở về Hà Nội sớm hơn dự kiến. Xe khởi hành khi đất và người Lào Cai còn chưa thức giấc. Miền đất vùng biên xa xôi còn ẩn mình trong bóng tối cứ lùi xa dần theo từng vòng quay của bánh xe.

Thế hệ trẻ tham gia sản xuất phim hoạt hình.

Cơ hội nào để hoạt hình Việt Nam vươn tầm quốc tế?

Trong bức tranh sôi động của công nghiệp sáng tạo toàn cầu, lĩnh vực hoạt hình đang ngày càng khẳng định vị thế về giá trị kinh tế, văn hóa và sức ảnh hưởng sâu rộng. Với hoạt hình Việt Nam, những chuyển động tích cực trong thời gian gần đây mang lại tín hiệu khả quan và cơ hội phát triển. Tuy nhiên, để thúc đẩy tiềm năng trở thành lợi thế văn hóa, năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng ngành công nghiệp hoạt hình đúng nghĩa, cần nhận diện, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn.

Phim hoạt hình của nhiều nước Đông Nam Á được giới thiệu sinh động tại Liên hoan phim Annecy, Pháp.

Từ Annecy đến hướng đi mở cho hoạt hình Việt

Bên cạnh câu chuyện về tác phẩm xuất sắc, giải thưởng danh giá, hoạt động giao lưu chia sẻ…, bài học về khả năng liên tục tạo ra những ý tưởng, cơ hội mới là hướng đi mà hoạt hình Việt Nam cần bắt nhịp trong hành trình hội nhập quốc tế. Điều này có thể nhận ra qua Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy (Pháp). Năm nay, sự kiện quy tụ hơn 19 nghìn nhà làm phim, nhà sản xuất, nhà đầu tư, trường đào tạo và doanh nghiệp sáng tạo từ 120 quốc gia.

Khán giả khắp nơi trên thế giới đổ về cùng thưởng thức các tác phẩm mới ở Annecy, Pháp.

Mặc áo bản sắc để bước ra thế giới

Khi nhắc đến hoạt hình Việt Nam, yếu tố khiến nhiều đối tác quốc tế quan tâm chính là bản sắc văn hóa. Giữa hàng nghìn dự án từ khắp thế giới, lợi thế cạnh tranh không còn dừng lại ở khả năng sản xuất, làm chủ công nghệ, mà là nhận diện về bản sắc giữa bản đồ hoạt hình toàn cầu. Với kho tàng lịch sử, truyền thuyết, văn học dân gian, đời sống đương đại giàu sắc màu, Việt Nam đang sở hữu nguồn chất liệu sáng tạo dồi dào để hình thành những tác phẩm mang dấu ấn riêng. Điều quan trọng làm thế nào để chuyển hóa những giá trị văn hóa ấy thành các tác phẩm có sức sống nghệ thuật và thuyết phục được khán giả toàn cầu.

Mưu sinh trên sông. Ảnh: SONG ANH

Người cửa sông

“Mới đó mà đã hơn 17 năm rồi...”, anh Lê Văn Thức mở đầu câu chuyện bằng một tiếng thở dài, nhưng ánh mắt lại lấp lánh sự bình yên của một người đã đi qua giông bão.

Bên trong phong cảnh

Bên trong phong cảnh

Sóng Mây Gallery.S, Hà Nội đang giới thiệu 100 đơn vị tác phẩm tranh chì và điêu khắc gỗ kích thước trung bình và nhỏ của nghệ sĩ điêu khắc nổi tiếng người Nhật Mukai Katsumi (sinh năm 1946).

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Từ ngày 9 đến 11/10, Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông lần thứ IV sẽ diễn ra tại tỉnh Điện Biên với sự tham gia của nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng dân tộc H'Mông đến từ 11 tỉnh, gồm: Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Sơn La, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An và Đắk Lắk. Ngày hội do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp UBND tỉnh Điện Biên và các địa phương tổ chức.

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Nguyễn Chu Nhạc là giọng thơ bền bỉ, lặng lẽ mà ám ảnh. Sinh năm 1957 tại Hà Nội, nguyên quán Hưng Yên, ông đã đi qua nhiều thăng trầm của đời sống để chưng cất thành thơ một chất giọng trầm tĩnh, hoài niệm và giàu suy tưởng. Tập thơ “Giờ thương lại những ngày xưa”, NXB Hội Nhà văn ấn hành, tiếp tục cho thấy một Nguyễn Chu Nhạc nhất quán trong cảm thức thời gian, đồng thời mở ra những rung động tinh tế về ký ức và thân phận.

Mùa truyện, mùa văn hóa

Mùa truyện, mùa văn hóa

Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ ba tại Việt Nam do NXB Kim Đồng; Viện Pháp tại Việt Nam và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức đã phát động từ 4/4 và sẽ hết hạn nhận tác phẩm dự thi vào ngày 31/10.

Nhà báo Trần Kim Hoa, nguyên Giám đốc Bảo tàng báo chí Việt Nam giới thiệu về quá trình phối hợp tu bổ, tôn tạo di tích Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng.

Lan tỏa nguồn sáng từ trường dạy làm báo mang tên Huỳnh Thúc Kháng

Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng, ngày 30/9 tới, tỉnh Thái Nguyên sẽ phối hợp Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học “Huỳnh Thúc Kháng - Từ báo Tiếng Dân đến trường dạy làm báo”. Cùng với việc nhìn lại, tôn vinh một nhà báo lớn và giá trị của địa chỉ đỏ báo chí cách mạng trong kháng chiến, đây là dịp các chuyên gia, nhà báo bàn thảo về việc đổi mới, sáng tạo trong vận hành hoạt động của một di tích. Vượt qua tác dụng bảo tồn theo cách truyền thống, di tích có thể trở thành một trường học, một triển lãm, một bảo tàng sống động, một điểm đến du lịch, một không gian trải nghiệm đặc sắc mang những giá trị đương đại.

Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết.

Việt Nam tích cực phát triển văn hóa toàn cầu

Từ ngày 27/9 đến 1/10, khoảng 250 đại biểu, chuyên gia trong nước và quốc tế có mặt tại Hà Nội và Ninh Bình để dự Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực. Sự kiện diễn ra chưa đầy một tháng sau khi Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết về “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững” (Thập kỷ), sáng kiến do Việt Nam khởi xướng.

Các em nhỏ hát bài ca "Chiếc đèn ông sao" trong căn phòng của gia đình tác giả.

70 năm, từ một chiếc đèn ông sao

Chúng tôi đến thăm nhạc sĩ Phạm Tuyên vào một ngày mùa thu đẹp, sau gần một tuần Hà Nội ngập lụt. Và Tết Trung thu kề cận. Tiếng đàn piano hòa cùng tiếng guitar và giai điệu quen thuộc vang lên trong căn phòng âm nhạc của gia đình nhạc sĩ Phạm Tuyên. “Chiếc đèn ông sao, sao năm cánh tươi màu/Cán đây rất dài cán cao quá đầu/Em cầm đèn sao em hát vang vang/Đèn sao tươi màu của đêm rằm liên hoan…”. Bài hát này năm nay vừa tròn 70 tuổi.