Những giá trị cốt lõi cho sự phát triển AI có trách nhiệm

Ngày 26/5, Trường đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Tọa đàm "Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia Việt Nam: Định hướng và những giá trị cốt lõi cho sự phát triển AI có trách nhiệm" với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ban, ngành, cơ sở đào tạo và nghiên cứu.

Quang cảnh buổi tọa đàm.
Quang cảnh buổi tọa đàm.

Tọa đàm là diễn đàn học thuật quan trọng góp phần thúc đẩy đối thoại chính sách, kết nối giới nghiên cứu với cơ quan quản lý và doanh nghiệp, hướng tới xây dựng nền AI Việt Nam phát triển an toàn, nhân văn, bền vững và phù hợp với các giá trị văn hóa Việt Nam.

Cần có phương thức quản lý AI hiệu quả

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Quế Anh, Trường đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội thông tin: Trên cơ sở đặt hàng nghiên cứu của Chương trình Aus4Innovation thuộc Cơ quan khoa học và công nghệ quốc gia Úc (CSIRO), Trường đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội đã triển khai thực hiện Dự án “Nghiên cứu xây dựng bộ nguyên tắc và một số hướng dẫn về trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm (RAI) tại Việt Nam” từ tháng 10/2023 đến tháng 12/2024 (RAI STAGE 1).

269.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Quế Anh, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đồng chủ nhiệm Dự án “Nghiên cứu xây dựng bộ nguyên tắc và một số hướng dẫn về trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm (RAI) tại Việt Nam” phát biểu đề dẫn tọa đàm.

Giai đoạn 1 của dự án đạt được những kết quả đáng kể kể từ khi khởi động. Dự án đã giúp nâng cao năng lực của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc xây dựng các chính sách về RAI, đồng thời thúc đẩy các cuộc thảo luận chính sách có ý nghĩa giữa các bên liên quan về cách thức quản lý AI hiệu quả. Đặc biệt, nhóm nghiên cứu đã đóng góp vào việc soạn thảo bộ hướng dẫn đầu tiên của Bộ Khoa học và Công nghệ về nghiên cứu và phát triển các hệ thống AI có trách nhiệm, được công bố vào tháng 6/2024. Một dự thảo khung về các nguyên tắc và hướng dẫn RAI - kết quả đầu ra quan trọng của Giai đoạn 1 - đã được hoàn thiện và công bố vào tháng 12/2024.

Giai đoạn 2 của Dự án với chủ đề: “Thúc đẩy trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm đóng góp cho sự phát triển bền vững và bao trùm của Việt Nam”. Đề xuất cho Giai đoạn 2 tập trung vào phương pháp tiếp cận dựa trên bằng chứng, sử dụng các nghiên cứu điển hình (case studies) tại Việt Nam để tìm hiểu cách áp dụng Hướng dẫn RAI (đã xây dựng ở Giai đoạn 1) vào các lĩnh vực cụ thể.

Các nghiên cứu điển hình này sẽ tích hợp xuyên suốt các nguyên tắc RAI từ 4 giai đoạn nghiên cứu và phát triển (R&D) cho đến khi triển khai thực tế các kịch bản ứng dụng AI, trong đó chú trọng mạnh mẽ vào trải nghiệm của những người thực hành AI và người dùng cuối. Giai đoạn 2 cũng sẽ tiếp tục hỗ trợ Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ ban ngành và các cơ quan có liên quan trong việc phổ biến chính sách về RAI cũng như Chiến lược AI quốc gia. Dự án sẽ thắt chặt hợp tác với các bên liên quan trong ba lĩnh vực ưu tiên bao gồm: nông nghiệp, giáo dục và y tế để thúc đẩy các cuộc thảo luận chính sách chuyên sâu và xây dựng các công cụ chính sách RAI cụ thể (như các bộ hướng dẫn).

Ngoài ra, dự án sẽ tập trung nâng cao năng lực cho các bên liên quan thông qua các hội thảo, tọa đàm và các khóa đào tạo nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo có trách nhiệm, bao trùm và bền vững.

273.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bích Thảo, Trường đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng Chủ nhiệm Dự án “Nghiên cứu xây dựng bộ nguyên tắc và một số hướng dẫn về trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm (RAI) tại Việt Nam” trình bày về việc xây dựng bộ tiêu chuẩn thực hành đạo đức AI gắn với kết nối giữa Khung quốc gia và các cơ chế trách nhiệm giải trình, khiếu nại thỏa đáng.

Dự án được triển khai trong bối cảnh Việt Nam đang hoàn thiện mạnh mẽ khung chính sách và pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, Luật AI 2025 và Thông tư 05/2026 về Khung đạo đức AI quốc gia được xem là những dấu mốc quan trọng nhằm định hình hệ sinh thái AI an toàn, tin cậy và nhân văn tại Việt Nam.

Tọa đàm khoa học được tổ chức nhằm phổ biến nội dung Khung đạo đức AI quốc gia, đồng thời thảo luận sâu về các cơ chế thực thi đạo đức AI có trách nhiệm; tập trung vào các nội dung như minh bạch, trách nhiệm giải trình, quyền riêng tư, công bằng và cơ chế khiếu nại trong vòng đời hệ thống AI.

Phát triển các bộ công cụ đánh giá tác động đạo đức, tiêu chuẩn thực hành và quy trình kiểm định phù hợp với từng lĩnh vực

Phát biểu tại tọa đàm, Tiến sĩ Hồ Đức Thắng - Đại biểu Quốc hội chuyên trách, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, AI không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là vấn đề về con người, văn hóa và chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên số. Ông đặt ra câu hỏi cốt lõi: “AI sẽ phục vụ ai, phục vụ điều gì, phục vụ theo những giới hạn giá trị nào?”.

271.jpg
Tiến sĩ Hồ Đức Thắng, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội phát biểu tại toạ đàm.

Theo Tiến sĩ Hồ Đức Thắng, khung đạo đức AI quốc gia được xây dựng trên bốn trụ cột gồm dữ liệu, đánh giá, giáo dục và quản trị; đồng thời nhấn mạnh bốn nguyên tắc nền tảng là lấy con người làm trung tâm, bảo đảm an toàn-tin cậy, công bằng-minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Tiến sĩ Trần Văn Tùng đánh giá: “Sử dụng AI thế nào, khôn ngoan đến đâu, như thế nào cho tốt… phải có công cụ để hỗ trợ. Bên cạnh những thiết chế luật pháp, đến giai đoạn này, cần chú trọng vấn đề đào tạo, bồi dưỡng, để con người có thể làm chủ AI, sáng tạo để vận dụng AI một cách thông minh, năng suất, hiệu quả”.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Quế Anh nhận định, khoảng cách từ nguyên tắc đạo đức đến thực thi vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi phải chuyển hóa các khái niệm như “an toàn”, “bền vững” hay “kiểm soát của con người” thành tiêu chí, quy trình và công cụ kiểm định cụ thể.

Theo bà, hệ thống AI cần được thiết kế theo hướng “Safety by design” - bảo đảm an toàn ngay từ đầu; đồng thời duy trì cơ chế “Human in the loop”, trong đó con người giữ vai trò giám sát và quyết định cuối cùng đối với các hệ thống AI có rủi ro cao. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế bảo vệ dữ liệu, tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc, khả năng giải thích của AI và thiết lập các “chốt chặn an toàn” để phòng ngừa nguy cơ mất kiểm soát của con người đối với hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Châm, Trường đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung phân tích các thách thức kỹ thuật, pháp lý liên quan đến quyền riêng tư dữ liệu, nguy cơ thiên lệch thuật toán và yêu cầu minh bạch trong quá trình ra quyết định của AI. Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Châm cho rằng, việc phát triển AI có trách nhiệm cần đặt quyền con người làm trọng tâm, trong đó các hệ thống AI phải bảo đảm tính công bằng, không tái tạo định kiến xã hội và có cơ chế giải thích rõ ràng đối với các quyết định ảnh hưởng trực tiếp tới con người.

270.jpg
Các nhà khoa học, đại biểu tham gia buổi toạ đàm.

Xoay quanh việc xây dựng bộ tiêu chuẩn thực hành đạo đức AI, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bích Thảo, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết nối khung đạo đức AI quốc gia với các cơ chế trách nhiệm giải trình, cơ chế phản hồi và khiếu nại thỏa đáng nhằm bảo đảm khả năng thực thi trong thực tiễn. Để xây dựng hệ sinh thái AI bền vững, Việt Nam cần phát triển các bộ công cụ đánh giá tác động đạo đức, tiêu chuẩn thực hành và quy trình kiểm định phù hợp với từng lĩnh vực như giáo dục, y tế, hành chính công và tư pháp.

Có thể bạn quan tâm

Thượng tá Nguyễn Thành Chung, Cục A05, Bộ Công an phát biểu tại Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 (Vietnam RWA Summit 2026).

Thách thức mới về phòng, chống rửa tiền và an ninh mạng trong thị trường tài sản mã hóa

Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô, số lượng giao dịch, cũng như mức độ phổ biến, yêu cầu về phòng, chống rửa tiền và bảo đảm an ninh mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Cảnh báo thời tiết theo thời gian thực trên hệ thống biển báo điện tử.

Cảnh báo thời tiết theo thời gian thực trên biển báo điện tử, hỗ trợ lái xe chủ động lưu thông an toàn

Trước diễn biến thời tiết ngày càng phức tạp, Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía bắc (Cục Đường bộ Việt Nam) đã triển khai chức năng cảnh báo thời tiết theo thời gian thực trên hệ thống biển báo điện tử, giúp người lái xe chủ động nắm bắt thông tin, điều chỉnh hành trình và bảo đảm an toàn khi lưu thông.

Khai mạc chương trình “Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam”(Vietnam AI Inovation Challenge 2026) và phát động “Cuộc thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Quốc tế 2027” (International Artificial Intelligence Olympiad-IAIO 2027). (Ảnh: HNV)

Định hình năng lực cạnh tranh, tạo bệ phóng mới cho AI Việt Nam

Chương trình “Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam” bước sang năm thứ năm (2022-nay). Năm nay, thêm điểm mới, lần đầu tiên, Việt Nam đăng cai một kỳ thi Olympic quốc tế chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hội nhập, khẳng định vị thế của Việt Nam trong hệ sinh thái AI toàn cầu.

Một hội nghị về sandbox.

Vận hành hiệu quả cơ chế sandbox

Sau hơn một năm rưỡi thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, khung thể chế và nguồn lực cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã cơ bản được hình thành. Vấn đề đặt ra hiện nay là nhanh chóng đưa các cơ chế mới, nhất là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) vào cuộc sống.

Quang cảnh hội nghị.

Cà Mau quyết liệt 100 ngày xử lý các điểm nghẽn số

Ngày 16/7, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến đến điểm cầu các xã, phường trong tỉnh nhằm triển khai các văn bản của Tỉnh ủy thực hiện Thông báo của Tổng Bí thư về Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, và Kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số.

Cuộc thi "Hành trình truy vết tội phạm mạng" do Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an tổ chức nhằm nâng cao kỹ năng điều tra số, phân tích dữ liệu và phòng chống tội phạm công nghệ cao trong môi trường số. (Ảnh: A05)

Bài 2: Tự chủ công nghệ và nhiệm vụ bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Cuộc chiến an ninh mạng thế hệ mới không dừng lại ở việc ngăn chặn các cuộc tấn công kỹ thuật, phòng, chống lừa đảo mà còn bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng. Việt Nam cũng phải đối mặt những bài toán nội tại như sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và phụ thuộc vào công nghệ lõi nước ngoài. 

Chương trình thu hút đông đảo đại biểu tham dự. (Ảnh: Ban tổ chức)

Việt Nam tổ chức Tuần lễ phát triển trí tuệ nhân tạo quy mô lớn nhất Đông Nam Á

Chương trình “Tuần lễ phát triển AI” và “Cuộc thi lập trình AI” kéo dài năm ngày (8-12/7/2026) tại Thành phố Hồ Chí Minh kết hợp các hội thảo kỹ thuật, bài toán thực tế từ doanh nghiệp và lộ trình hỗ trợ sau sự kiện, giúp những dự án trí tuệ nhân tạo (AI) tiềm năng tiến gần hơn đến quá trình kiểm chứng và triển khai thực tế.

Lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động và đoàn công tác cùng giáo viên theo dõi học sinh thực hành tại phòng Tin học được trao tặng. (Ảnh: MH)

"Chương trình Bệ phóng tin học": Gieo công nghệ, gặt niềm tin

Mô hình dân vận khéo “Chương trình Bệ phóng tin học” của Ban Thanh niên Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động đã được Lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động công nhận và được Cục Xây dựng Phong trào bảo vệ An ninh Tổ quốc (V05), Bộ Công an thông báo để công an các đơn vị, địa phương tham khảo, vận dụng.

Các khách mời tham dự phiên làm việc giữa Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ với Đại sứ Singapore tại Việt Nam, A*STAR và Tập đoàn Becamex về đề xuất thành lập Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam (VAMRC).

Xây dựng Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam kết nối "bốn nhà"để phát triển sản phẩm công nghệ mới

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm việc với Đại sứ Singapore tại Việt Nam, A*STAR và Tập đoàn Becamex về đề xuất thành lập Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam (VAMRC) để kết nối doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ trong lĩnh vực sản xuất tiên tiến.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Siết kỷ luật thực thi, tạo đột phá trong chuyển đổi số

Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp chuyên đề về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị không chỉ phản ánh những hạn chế cần khắc phục, quan trọng hơn, đã nhận diện đúng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay: năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu.

Đánh giá chất lượng nông sản bằng AI được tích hợp nhiều phương pháp, trong đó có phân tích hóa lý. (Ảnh: MINH HIẾU)

Ứng dụng AI đánh giá chất lượng nông sản

Yêu cầu kiểm soát dư lượng hóa chất và kim loại nặng trong nông sản xuất khẩu ngày càng cao, buộc các cơ sở sản xuất phải áp dụng công nghệ hiện đại để đánh giá chất lượng sản phẩm, trong đó có ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk Lương Nguyễn Minh Triết trao giải Nhất diễn tập cho Đội Gành Đá Đĩa.

Đắk Lắk chủ động xây dựng “lá chắn số” an toàn trên không gian mạng

Cuộc diễn tập thực chiến bảo đảm an ninh mạng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk lần thứ nhất năm 2026 là tiền đề quan trọng để Đắk Lắk tiếp tục xây dựng hệ sinh thái số an toàn, tin cậy, phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, hướng đến phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Ban tổ chức trao giải nhất quốc gia tặng 6 thành viên Đội tuyển MOS Việt Nam năm 2026 tại buổi lễ. (Ảnh: BTC cung cấp)

6 bạn trẻ đại diện Việt Nam dự chung kết tin học văn phòng thế giới tại Hoa Kỳ

Chiều 13/7, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn, Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết và trao giải quốc gia Cuộc thi Vô địch tin học văn phòng thế giới (MOSWC) năm 2026. Ban tổ chức đã tuyên dương 161 cá nhân, tập thể xuất sắc và công bố 6 Đại sứ MOS Việt Nam dự chung kết thế giới tại Hoa Kỳ cuối tháng 7 tới đây.