Quảng Trị là vùng đất giàu trầm tích lịch sử, nơi giao thoa không gian văn hóa bắc- nam, giữ vị trí đặc biệt trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Từ thời mở cõi phương nam, qua các giai đoạn phân tranh Trịnh-Nguyễn đến những năm tháng kháng chiến vì độc lập dân tộc, mảnh đất này luôn giữ vai trò trọng yếu trong dòng chảy lịch sử quốc gia.
Theo ông Trần Đình Hằng, Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam tại miền trung, hội thảo khoa học "Thời kỳ Tây Sơn qua tư liệu làng xã và dòng họ tại miền trung: Những phát hiện mới từ góc nhìn liên ngành” nhằm làm rõ hơn vai trò và giá trị lịch sử-văn hóa của triều đại Tây Sơn tại miền trung - không gian xã hội gắn bó mật thiết với phong trào, triều đại Tây Sơn.
Hội thảo chọn lựa 34 bài viết, tham luận từ các chuyên gia, đại biểu trên cả nước, cấu trúc thành 5 mảng vấn đề chính, bao gồm: Nhân vật lịch sử thời Tây Sơn; Di tích, tín ngưỡng và không gian văn hóa; Tư liệu lịch sử, gia phả và làng xã; Kinh tế, xã hội và nghệ thuật; Triều đại và bang giao quốc tế.
Nhân dịp này, nhiều tư liệu mới công bố kết quả nghiên cứu, phương pháp và quan điểm tiếp cận đã đưa trao đổi, bàn luận, góp phần bổ sung, điều chỉnh nhận thức khoa học về một giai đoạn lịch sử đặc biệt.
Tại hội thảo, kỹ sư Vũ Đình Thanh, chuyên gia kỹ thuật và đại diện của tập đoàn vũ khí hàng không Nga NPO Almaz tại Việt Nam đã thuyết trình, lý giải chiến thắng thần tốc mùa xuân Kỷ Dậu 1789 cần được nhìn nhận sức mạnh quân sự Tây Sơn từ góc độ kỹ thuật và liên ngành.
Cũng tại hội thảo, lần đầu tiên vai trò của chùa chiền, làng xã, dòng họ trong lưu giữ ký ức về vua Quang Trung và các công thần được đề cập một cách khoa học, có hệ thống. Di sản triều đại Tây Sơn được nhìn nhận không chỉ tồn tại trong văn bản mà còn sống động trong không gian tín ngưỡng và ký ức cộng đồng, qua các cơ sở xã hội như sắc phong, gia phả, tư liệu Hán Nôm...
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân khẳng định: Hội thảo không chỉ dừng lại ở hoạt động học thuật mà còn là hành động thiết thực hưởng ứng tinh thần Nghị quyết của Đảng về phát triển văn hóa, coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững.
Với tinh thần khoa học nghiêm túc, khách quan và sáng tạo, hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần làm phong phú thêm nội dung nghiên cứu khoa học về thời kỳ Tây Sơn, mở ra hướng tiếp cận mới trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống, phát triển du lịch văn hóa và xây dựng thương hiệu cho địa phương trong giai đoạn mới.
