Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), diễn biến này đã nhanh chóng tác động mạnh đến thị trường năng lượng thế giới, đẩy giá dầu thô tăng vọt, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng. Cùng với đó, giá khí đốt và LNG tại nhiều khu vực cũng tăng đáng kể, tạo áp lực lên chi phí sản xuất, vận tải và sinh hoạt của người dân.
Theo đánh giá của IEA, những biến động hiện nay một lần nữa khẳng định mức độ nhạy cảm cao của thị trường năng lượng toàn cầu trước các yếu tố địa chính trị. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng vẫn đang phục hồi sau nhiều cú sốc trước đây, các gián đoạn tại các tuyến vận chuyển chiến lược có thể gây tác động lan tỏa rộng lớn đến hoạt động sản xuất, thương mại và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Nhiều quốc gia khẩn trương triển khai biện pháp ứng phó
Trước diễn biến phức tạp, nhiều quốc gia đã nhanh chóng triển khai các biện pháp nhằm giảm thiểu tác động từ giá nhiên liệu tăng cao và bảo đảm nguồn cung trong nước. Một trong những biện pháp phổ biến là sử dụng nguồn dự trữ năng lượng chiến lược. Theo IEA, các nước thành viên đã phối hợp giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp - đây là đợt can thiệp quy mô lớn nhất từ trước đến nay nhằm hỗ trợ ổn định thị trường trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.
Tại châu Âu, nhiều quốc gia kết hợp điều tiết giá với chính sách thuế và hỗ trợ ngân sách để giảm bớt gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp. Một số nước tăng cường giám sát và điều chỉnh tần suất giá bán lẻ nhiên liệu nhằm hạn chế biến động mạnh, đồng thời triển khai các gói hỗ trợ giảm chi phí năng lượng cho sản xuất và tiêu dùng. Chẳng hạn, Tây Ban Nha đã triển khai gói hỗ trợ năng lượng trị giá khoảng 5 tỷ euro, đồng thời điều chỉnh giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với một số mặt hàng năng lượng. Trong khi đó, một số nước như Đức và Áo đã tăng cường cơ chế giám sát giá nhiên liệu để hạn chế các biến động đột ngột gây tác động tâm lý đến thị trường.
Tại khu vực châu Á nơi phần lớn nguồn cung dầu thô và LNG đi qua eo biển Hormuz - nhiều quốc gia đã triển khai các biện pháp quản lý nhu cầu và tăng cường dự trữ năng lượng. Hàn Quốc tăng cường kiểm soát thị trường nhiên liệu và xem xét các giải pháp bình ổn giá nhằm giảm áp lực lên nền kinh tế. Nhật Bản mở rộng dự trữ dầu mỏ và tăng cường phối hợp các đối tác quốc tế để bảo đảm nguồn cung.
Ở Đông Nam Á, một số quốc gia áp dụng biện pháp quản lý tiêu thụ nhiên liệu hoặc hạn mức mua đối với một số lĩnh vực nhằm ưu tiên nguồn cung cho các ngành thiết yếu. Những giải pháp này giúp giảm áp lực ngắn hạn trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh.
Các chuyên gia năng lượng nhận định rằng, trong ngắn hạn, việc điều tiết thị trường, sử dụng dự trữ chiến lược và kiểm soát nhu cầu có thể góp phần giảm bớt áp lực. Tuy nhiên, về dài hạn, nhiều quốc gia đang đẩy mạnh chiến lược chuyển dịch năng lượng nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
Những diễn biến gần đây tiếp tục khẳng định an ninh năng lượng là vấn đề chiến lược then chốt đối với hầu hết các nền kinh tế. Các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng thường dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị và biến động thị trường quốc tế.
Những diễn biến gần đây tiếp tục khẳng định an ninh năng lượng là vấn đề chiến lược then chốt đối với hầu hết các nền kinh tế. Các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng thường dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị và biến động thị trường quốc tế.
Do đó, nhiều nước đang thúc đẩy đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường dự trữ chiến lược, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đồng thời đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo và chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn nhằm nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế.
Việt Nam chủ động điều hành, bảo đảm ổn định thị trường xăng dầu
Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, Việt Nam - quốc gia nhập khẩu ròng xăng dầu cũng chịu những tác động nhất định từ diễn biến giá quốc tế. Tuy nhiên, nhờ công tác điều hành chủ động, linh hoạt của Chính phủ, thị trường xăng dầu trong nước vẫn duy trì ổn định, nguồn cung cơ bản được bảo đảm. Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tăng cường theo dõi sát sao diễn biến thị trường năng lượng thế giới và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Bộ Công thương được giao chủ trì điều hành thị trường xăng dầu, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương để duy trì hoạt động cung ứng thông suốt. Bộ đã liên tục ban hành văn bản chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối và cửa hàng bán lẻ duy trì kinh doanh bình thường, bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống, không để xảy ra gián đoạn hoặc thiếu hụt trên diện rộng. Cùng với đó, cơ chế chính sách kinh doanh xăng dầu tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, từ đó củng cố nguồn cung trong nước.
Một điểm quan trọng là cơ chế điều hành giá xăng dầu: giá trong nước được điều chỉnh bám sát diễn biến thị trường thế giới, đồng thời kết hợp linh hoạt các công cụ điều tiết (bao gồm Quỹ bình ổn giá, thuế, phí) nhằm hạn chế biến động mạnh, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Công tác dự trữ xăng dầu và bảo đảm lưu thông hệ thống phân phối cũng được tăng cường. Các doanh nghiệp đầu mối được yêu cầu chủ động kế hoạch nhập khẩu và duy trì mức dự trữ hợp lý để phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Những giải pháp đồng bộ này đã giúp thị trường xăng dầu trong nước duy trì ổn định, hạn chế tối đa tác động bất lợi từ biến động giá thế giới.
Đặc biệt, những biến động gần đây của thị trường năng lượng toàn cầu càng cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng chiến lược an ninh năng lượng dài hạn. Bên cạnh các biện pháp ngắn hạn để bảo đảm nguồn cung và ổn định giá, nhiều quốc gia đang tập trung vào các giải pháp căn cơ: nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, phát triển mạnh năng lượng tái tạo và tăng cường hợp tác quốc tế. Đối với Việt Nam, việc tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng xanh được xem là yếu tố then chốt để tăng khả năng chống chịu trước các biến động từ thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc chủ động điều hành thị trường năng lượng kết hợp với chiến lược phát triển năng lượng bền vững sẽ góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội lâu dài của đất nước.
