Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm: Khán giả Brazil rất mê rối nước Việt Nam

Trở về sau chuyến lưu diễn cùng đoàn ngoại giao văn hóa của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm như vẫn còn đang trong những cảm xúc lâng lâng với những buổi trình diễn trước những khán giả xa xôi cách nửa vòng trái đất. Sự phấn khích, hào hứng của họ đã thêm động lực cho anh trong hành trình giữ gìn và quảng bá nét văn hóa truyền thống Việt Nam ra thế giới.
Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm trong chuyến lưu diễn tại Brazil. (Ảnh: NVCC)
Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm trong chuyến lưu diễn tại Brazil. (Ảnh: NVCC)

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm là người độc đáo nhất làng rối nước, bởi vì như anh tự gọi mình là gánh rối nước “tự vận hành”, vừa làm nghệ sĩ biểu diễn, vừa làm người thợ tạo tác con rối, vừa làm nhà sản xuất lên chương trình, đồng thời tự chuẩn bị toàn bộ khâu hậu cần, dù diễn tại nhà hay đi lưu diễn.

Anh cũng là nghệ sĩ duy nhất sáng tạo và sở hữu hai thủy đình thu nhỏ tại gia ở Việt Nam cho đến nay, và đều đặn đón khách đến tham quan, thưởng thức nghệ thuật múa rối. Thủy đình rối nước của gia đình anh đặt tại hai địa điểm là Thạch Bàn, Long Biên và Khâm Thiên. Đây không chỉ là nơi đón những đoàn khách quốc tế đến xem trình diễn rối nước, mà còn là nơi giao lưu với nghệ sĩ, trò chuyện, tìm hiểu về ý nghĩa của các con rối, các tích trò, cũng như về nghệ thuật rối nước Việt Nam.

Giữa tháng 11 vừa qua, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm có dịp tham gia các chương trình quảng bá văn hóa nghệ thuật Việt Nam tại Brazil, theo chương trình “Ngày Việt Nam tại Brazil”, sự kiện trong khuôn khổ “Ngày Việt Nam ở nước ngoài 2024” với chủ đề “Hội tụ tinh hoa ngàn năm - Vươn mình trong kỷ nguyên mới” do Vụ Ngoại giao Văn hóa và UNESCO - Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp tổ chức. Mục tiêu của Chương trình là quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế; góp phần đưa quan hệ giữa Việt Nam với các nước đi vào chiều sâu, bền vững và tăng cường tình hữu nghị, sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân các nước với Việt Nam.

Trời mưa, nhưng khán giả vẫn nhiệt tình chờ đợi để chụp ảnh chung với nghệ sĩ.

Trời mưa, nhưng khán giả vẫn nhiệt tình chờ đợi để chụp ảnh chung với nghệ sĩ.

“Ngày Việt Nam tại Brazil” diễn ra ở thành phố Rio de Janeiro từ ngày 15 đến 17/11 với nhiều hoạt động biểu diễn giới thiệu những nét tinh hoa văn hóa đặc sắc của Việt Nam như múa rối nước, múa lân sư rồng và trống hội…

Từng nhiều lần đem rối nước Việt Nam đi trình diễn ở nước ngoài như Italia, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan, Mỹ, Malaysia…, nhưng đây là lần đầu tiên anh mang rối nước đi trình diễn ở một đất nước Nam Mỹ cách Việt Nam tới nửa vòng Trái đất. Rất vất vả và mất nhiều công sức, nhưng nghệ sĩ Phan Thanh Liêm đã chuẩn bị cho chuyến đi vô cùng công phu và chỉn chu đến từng chi tiết.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm chụp ảnh lưu niệm cùng một gia đình Việt Nam - Brazil.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm chụp ảnh lưu niệm cùng một gia đình Việt Nam - Brazil.

Mái ngói được sơn son thếp vàng, trang trí hình hai con rồng hai bên và chữ Thọ. Để làm được sân khấu và bộ mái này, cả gia đình anh đã thức cả đêm dán từng viên ngói. “Khán giả rất thích sân khấu có hình ảnh đặc trưng của làng quê Việt với thủy đình, cây đa, ra vào chụp ảnh liên tục” – anh kể lại.

Chuyến lưu diễn xa xôi, nhưng “nhân sự” lại chỉ duy nhất có mỗi mình, cho nên Phan Thanh Liêm phải sắp xếp sao cho mọi thứ phải gọn gàng, dễ vận chuyển, dễ xoay sở nhất. “Tôi phải đi chọn mua loại bạt nào vừa bền chắc, vừa phải nhẹ để vận chuyển đường xa dễ dàng. Mua rồi phải lắp đặt và chạy thử xem có đáp ứng được đúng tiêu chuẩn và yêu cầu để biểu diễn không. Tôi muốn đề phòng, hạn chế rủi ro đến mức thấp nhất vì ở xa, khó có thể tìm được phương án thay thế nếu xảy ra sự cố”. Sân khấu với những sáng tạo và cải tiến của anh dành riêng cho chuyến đi này đã giảm trọng lượng từ 150 xuống còn 100kg.

Khán giả Brazil đội mưa xem rối.

Khán giả Brazil đội mưa xem rối.

Vất vả và cầu kỳ như vậy, với chuyến bay dài nhất từng bay, nhưng nghệ sĩ Phan Thanh Liêm dường như quên hết mọi khó khăn, và lâng lâng với niềm vui và sự háo hức của khán giả Brazil.

“Khán giả đến xem rất đông. Có những người vòng đi vòng lại xem mấy lần, hết buổi diễn còn nán lại chụp ảnh, giao lưu với nghệ sĩ và tận tay điều khiển thử con rối. Họ chưa từng nhìn thấy một bộ môn nghệ thuật nào như thế này, đến mức, có những người nhất định không tin là tôi ngâm mình trong nước để điều khiển con rối. Tôi phải làm thử ngay trước mắt, họ mới tin” – nghệ sĩ Phan Thanh Liêm kể.

Anh cũng chia sẻ rằng, có những phụ nữ lập gia đình ở Brazil, và đã lâu lắm rồi mới gặp lại hình ảnh quê hương. Các chị đã cùng gia đình quay lại nhiều lần để xem, để giao lưu với nghệ sĩ và để trò chuyện về quê hương Việt Nam.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm và tòa thủy đình thu nhỏ đầy công phu của mình.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm và tòa thủy đình thu nhỏ đầy công phu của mình.

“Tôi tiếc vì không có điều kiện đi nhiều hơn nữa những chuyến đi như thế này. Với những nghệ sĩ theo đuổi nghệ thuật truyền thống như chúng tôi, sự hào hứng của khán giả ở trong hay ngoài nước luôn là động lực rất lớn để chúng tôi giữ nghề và nuôi dưỡng đam mê”.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm là đời thứ 7 trong một gia đình có truyền thống biểu diễn nghệ thuật múa rối nước. Cha của anh chính là nghệ nhân Phan Văn Ngải, tác giả của Nhà thủy đình lưu động đang được các nhà hát múa rối nước sử dụng và là “cha đẻ” của hình tượng chú Tễu đang được trưng bày tại Bảo tàng Louvre (Pháp).

Không chỉ quảng bá, lan tỏa rối nước truyền thống tại nhà, anh còn có nhiều chuyến lưu diễn khắp nơi trên thế giới, và nguyện vọng của anh là đem vẻ đẹp của rối nước Việt Nam đến càng nhiều nơi càng tốt, để mọi người thêm hiểu và thêm yêu những giá trị tốt đẹp của nghệ thuật truyền thống.

Có thể bạn quan tâm

Sông Hoài uốn lượn giữa lòng phố cổ Hội An. (Ảnh: LÂM PHAN)

Mạch ngầm giữa mùa nước lặng ở Hội An

Khi nắng cuối hè đổ xuống những mái ngói rêu phong ở phố cổ Hội An (Đà Nẵng), sông Hoài vào mùa nước lặng. Là một nhánh của Thu Bồn, sông Hoài tích tụ nguồn phù sa, bền bỉ nghìn năm bồi đắp những ruộng lúa xanh mướt cùng các bãi bồi chuyên canh rau màu. 

Cây bút trẻ Chu Hoàng Sinh và nhà văn Châu La Việt, hai thế hệ viết văn trưởng thành từ quân đội tại Trại sáng tác văn học "Lực lượng vũ trang- Chiến tranh cách mạng". (Ảnh: CLV)

Cây bút trẻ quân đội Chu Hoàng Sinh và những trang viết từ mâm pháo

Tham gia trại sáng tác văn học về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng do Nhà xuất bản Quân đội tổ chức tháng 8 vừa qua tại Thành phố Hồ Chí Minh, Chu Hoàng Sinh nhận được nhiều sự quan tâm của Ban tổ chức và các đồng nghiệp bởi sự trẻ trung của một cây bút quân đội mới, nhưng đã có những thành tựu văn chương triển vọng.

Lễ Truyền Lô - truyền thống khoa cử, trọng người tài của triều Nguyễn được tái hiện tại không gian Ngọ Môn Huế.

Từ Lễ Truyền Lô đến những “Học sinh danh dự”: Tiếp nối mạch nguồn hiếu học đất Cố đô

Trong không gian Ngọ Môn ngày 29/8, truyền thống khoa cử, trọng người tài của triều Nguyễn được tái hiện, nối mạch với câu chuyện quảng bá di sản bằng ngôn ngữ đương đại và vinh danh 385 học sinh tiêu biểu ở vùng đất Cố đô. Quá khứ và hiện tại gặp nhau ở một giá trị bền bỉ: trọng học, trọng tài và khát vọng vươn lên.

[Video] “Cùng Việt Nam tiến bước” đã sẵn sàng

[Video] “Cùng Việt Nam tiến bước” đã sẵn sàng

Chỉ còn ít giờ nữa, “Cùng Việt Nam tiến bước” năm 2026 sẽ chính thức diễn ra. Tại trung tâm Thủ đô, những công đoạn chuẩn bị cuối cùng đang được hoàn tất, sẵn sàng cho một ngày hội lớn của cộng đồng.

Lễ giỗ Quan lớn Trà Vong thu hút đông đảo người dân tham gia. (Ảnh: Xã Trà Vong cung cấp)

Về Tây Ninh viếng Đền thờ Quan lớn Trà Vong

Trong những điểm du lịch thu hút du khách ở Tây Ninh, Đền thờ Quan lớn Trà Vong là nơi nhiều người chọn đến để cúng viếng các vị tiền hiền, chiêm ngưỡng kiến trúc, lắng nghe những câu chuyện âm vang từ lịch sử. Đền thờ được xây trên gò đất cao, cấu trúc 3 gian, hình chữ nhị, tường xây gạch, mái lợp ngói âm dương tuy quen mà lạ…

Chợ phiên xã Muổi Nọi được tổ chức đúng vào dịp chào mừng Quốc khánh 2/9, thu hút đông đảo người dân và du khách tham quan. (Ảnh: QUỲNH LIÊN)

Chợ phiên Muổi Nọi, điểm hẹn vùng cao

Hòa chung không khí chào mừng Quốc khánh 2/9, chợ phiên xã Muổi Nọi, tỉnh Sơn La, được tổ chức trong hai ngày 29 và 30/8, trở thành không gian giao thương, giới thiệu nông sản, sản phẩm OCOP và quảng bá bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn.

Dư âm sâu đậm của "Tổ quốc trong tim" mùa 2

Dư âm sâu đậm của "Tổ quốc trong tim" mùa 2

Dù đã gần một tuần trôi qua kể từ khi đêm nhạc nghệ thuật chính luận “Tổ quốc trong tim” lần thứ hai khép lại tại Khu đô thị Vạn Phúc, Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng những dư âm thiêng liêng và xúc động của sự kiện vẫn đang lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Lễ khai mạc triển lãm thu hút đông đảo đại biểu, khách mời và công chúng đến tham dự, thưởng lãm những tác phẩm về biển đảo quê hương và di sản văn hóa Việt Nam.

Triển lãm ảnh Nguyễn Á: Kể chuyện biển đảo, lưu giữ hồn di sản Việt

Chiều 28/8, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á đã khai mạc triển lãm giới thiệu các tác phẩm về biển đảo quê hương và những di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam được UNESCO ghi danh, tiếp nối hành trình đưa những câu chuyện bằng hình ảnh đến với công chúng trong cả nước nhân dịp Quốc khánh 2/9.

Vũ Trọng Cường chào trong mưa.

MC Vũ Mạnh Cường khiến khán giả “Tổ quốc trong tim” nghẹn ngào xúc động

Concert quốc gia “Tổ quốc trong tim” đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả cả nước nhờ sự đầu tư dàn dựng công phu và thông điệp lịch sử giàu sức nặng. Bất chấp cơn mưa lớn làm nhòe nhoẹt kịch bản ngay phút mở màn, đội ngũ dẫn dắt vẫn chứng minh bản lĩnh làm chủ sóng truyền hình trực tiếp một cách ấn tượng.

Các bạn trẻ tìm hiểu về lịch sử Việt Nam qua những bức ảnh quý. (Ảnh: Chí Dũng)

Triển lãm ảnh “Rạng rỡ non sông Việt Nam”

Thành phố Hà Nội trưng bày, giới thiệu 130 bức ảnh tư liệu chọn lọc về những thời khắc lịch sử quan trọng của dân tộc; qua đó, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và giới thiệu những thành tựu to lớn của đất nước trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế.

Tác phẩm "May ở Văn Miếu" của nhà văn, nhà báo Yên Khương. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Đưa di sản đến gần trẻ thơ qua câu chuyện phiêu lưu

Từ không gian Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội), cuốn sách thiếu nhi song ngữ Việt-Anh "May ở Văn Miếu" lựa chọn hình thức truyện phiêu lưu kỳ ảo để đưa lịch sử, văn hóa và những giá trị của di sản đến gần trẻ thơ. Cách kể gợi mở hướng tiếp cận mới, khơi dậy sự tò mò và nhu cầu tự khám phá của trẻ từ câu chuyện lôi cuốn.

Đêm khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”, thu hút hàng nghìn người dân tham dự. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi: Khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”

Chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tối 27/8, tại Công viên Ba Tơ, phường Nghĩa Lộ, đơn vị nằm trung tâm tỉnh lỵ Quảng Ngãi tổ chức khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”, thu hút hàng nghìn người dân cùng hòa mình tham gia các hoạt động đầy ý nghĩa.