Từ những đồi cam hữu cơ, vùng chè sạch đến các trang trại ứng dụng công nghệ cao, địa phương lớn nhất Bắc Trung Bộ đang từng bước chuyển nông nghiệp từ “chiều rộng” sang “chiều sâu”, mở đường cho một nền kinh tế nông nghiệp hiện đại và bền vững.
Nghệ An sở hữu hơn 1,4 triệu ha đất nông nghiệp, rừng và thủy sản; riêng diện tích đất sản xuất nông nghiệp khoảng 500.000 ha. Lợi thế đất đai rộng lớn từng giúp địa phương phát triển mạnh về sản lượng, nhưng nay tỉnh đang hướng tới một mục tiêu khác: làm nông nghiệp hiện đại, xanh và giá trị cao.
Những năm gần đây, Nghệ An đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao, phát triển hữu cơ, liên kết chuỗi và chuyển đổi số. Thay vì chỉ bán nông sản thô, địa phương chú trọng chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường tiêu thụ.
Cam Vinh là một thí dụ điển hình. Trước đây, nhiều hộ dân chủ yếu bán quả tươi với giá cả phụ thuộc thương lái. Nay, nhiều vùng trồng đã chuyển sang sản xuất hữu cơ, áp dụng tiêu chuẩn an toàn và liên kết với doanh nghiệp bao tiêu. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, khoảng 30% diện tích cam của tỉnh đã canh tác theo hướng hữu cơ, cho giá trị cao hơn 20-30% so với phương thức truyền thống.
Không chỉ cây ăn quả, nhiều lĩnh vực khác cũng đang chuyển mạnh sang mô hình sản xuất xanh và công nghệ cao. Trong nuôi trồng thủy sản, các mô hình nuôi cá, nuôi tôm không sử dụng hóa chất ở các xã ven biển bước đầu cho hiệu quả tích cực, đáp ứng xu hướng tiêu dùng an toàn.
Để tạo cú hích cho chuyển đổi, Nghệ An đã xây dựng Đề án phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với chế biến và tiêu thụ nông sản đến năm 2030, với tổng kinh phí dự kiến hơn 5.868 tỷ đồng. Tỉnh đặt mục tiêu hình thành gần 20.000 ha nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển từ 80-90 trang trại chăn nuôi công nghệ cao, đồng thời xây dựng các hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp hiện đại.
Điểm đáng chú ý là tư duy phát triển nông nghiệp ở Nghệ An đang thay đổi rõ nét. Nếu trước đây trọng tâm là “sản xuất nông nghiệp”, thì nay địa phương hướng tới “kinh tế nông nghiệp” - nơi giá trị không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở chế biến, thương hiệu, du lịch sinh thái và dịch vụ đi kèm.
Lãnh đạo ngành nông nghiệp Nghệ An nhiều lần nhấn mạnh rằng liên kết chuỗi giá trị là chìa khóa nâng tầm nông sản địa phương. Khi doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cùng tham gia một chuỗi thống nhất từ sản xuất đến tiêu thụ, nông dân không còn đơn độc trước biến động thị trường, còn sản phẩm có cơ hội đi xa hơn. Đây cũng là hướng đi để nâng sức cạnh tranh cho nông sản Nghệ An trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Dĩ nhiên, hành trình chuyển từ “lượng” sang “chất” không dễ dàng. Sản xuất hữu cơ và công nghệ cao đòi hỏi vốn lớn, kỹ thuật cao, trong khi đầu ra chưa phải lúc nào cũng ổn định. Hệ thống bảo quản, chế biến sâu và kết nối thị trường vẫn còn những điểm nghẽn. Nhưng từ những đồi cam, nương chè đến các vùng nuôi thủy sản sạch, có thể thấy nông nghiệp Nghệ An đang bước vào một giai đoạn phát triển mới.
