Ngai vàng thời Nguyễn: Chiếc ngai cuối cùng còn nguyên vẹn trước khi bị xâm hại

Hiện tại, thành phố Huế có 8 Bảo vật quốc gia thời Nguyễn, trong đó, Ngai vàng triều Nguyễn tại Điện Thái Hòa đã có tuổi đời hơn 200 năm, và là chiếc ngai cuối cùng còn được giữ lại nguyên vẹn cho đến ngày nay.
Ngai vàng triều Nguyễn. (Ảnh trong Hồ sơ của Cục Di sản văn hóa)
Ngai vàng triều Nguyễn. (Ảnh trong Hồ sơ của Cục Di sản văn hóa)

Tính đến đợt công nhận Bảo vật quốc gia cuối năm 2024, thành phố Huế có 8 Bảo vật quốc gia triều Nguyễn, gồm Cửu vị thần công, Cửu đỉnh, Đại hồng chung chùa Thiên Mụ, Ngai vua triều Nguyễn, Bia Khiêm Cung ký trong lăng Vua Tự Đức, Bộ sưu tập vạc đồng thời Nguyễn, Áo Giao tế, bia Ngự kiến Thiên Mụ tự của Chúa Nguyễn Phúc Chu.

Ngai vàng triều Nguyễn được chế tác dưới thời vua Gia Long (1802-1819), sau đó được sử dụng xuyên suốt trong thời Nguyễn với tổng cộng 13 đời vua, kéo dài trong 143 năm.

Theo hồ sơ Bảo vật quốc gia, ngai vàng triều Nguyễn cao 101cm, rộng 72cm, dài 87cm. Phần đế dài 118cm, rộng 90cm, cao 20cm. Phía trên ngai có bửu tán thếp vàng lộng lẫy.

Lưng ngai nổi bật với hình ảnh "long vân khánh hội", xung quanh là những đầu rồng chầu về trung tâm, thể hiện thiên hạ quy phục về một mối, vua là trung tâm vũ trụ. Không chỉ mang giá trị lịch sử và chính trị, ngai vàng còn là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo của mỹ thuật cung đình Huế.

Ngai vàng được làm từ gỗ được sơn son thếp vàng, với những hoa văn rất cầu kỳ, tinh xảo, từ bàn tay người thợ thủ công tài hoa và tay nghề cao.

Trong cuốn “Một chiến dịch ở Bắc Kỳ”, bác sĩ Charles Edouard Hocquard có mô tả về Ngai vàng trong chuyến đi Huế.

Ngai vàng trong Điện Thái Hòa. (Ảnh tư liệu trong Hồ sơ của Cục Di sản văn hóa)
Ngai vàng trong Điện Thái Hòa. (Ảnh tư liệu trong Hồ sơ của Cục Di sản văn hóa)

Ông viết về Phòng thiết triều trong Điện Thái Hòa: “Phòng thiết triều chiếm toàn bộ diện tích của một cung điện lớn có 3 tầng mái với những dải cổ diêm và đỉnh mái được trang trí hình những linh vật lớn theo kiểu Trung Hoa. Gian phòng này rất đẹp. Những hàng cột lớn sơn son thếp vàng vươn thẳng lên đến mái điện với rất nhiều hình chạm khắc cầu kỳ. Vách cung điện có nhiều tấm phù điêu lớn bằng gỗ được chạm lộng tinh xảo, phủ kín từ sàn lên đến mái. Ở cuối gian phòng, giữa các hàng cột là ngai vàng được đặt trên một bệ tam cấp sơn son thếp vàng toàn bộ, có hình dáng như một chiếc ghế bành”.

Tranh minh họa trong cuốn “Một chiến dịch ở Bắc Kỳ”.

Tranh minh họa trong cuốn “Một chiến dịch ở Bắc Kỳ”.

Bác sĩ Charles Edouard Hocquard mô tả Ngai vàng: “Phía trước ngai vàng là hai cái giá để chân dung chạm khắc hình hai con hổ nằm chầu. Phía sau ngai vàng là một bức trướng thêu nổi hình rồng 4 móng, chính là biểu tượng của hoàng gia, phía trên có một chiếc lọng bằng lụa vàng thêu hoa văn nhiều màu sắc. Gian phòng này là nơi nhà vua chủ trì các buổi thiết triều trang trọng với sự có mặt của tất cả các quần thần được chia thành các nhóm trên sân chầu hai bên trái phải phía trước điện. Trong những ngày có buổi chầu, những bức mành lớn thông thường vẫn che kín mặt trước phòng thiết triều đều được kéo lên”.

Cung điện được tác giả nhắc đến chính là Điện Thái Hòa, nơi đặt ngai vàng của các vua nhà Nguyễn. Đây là nơi vua thường thiết triều với bá quan văn võ, trung tâm của nghi lễ hoàng gia, nơi diễn ra các sự kiện trọng đại như lễ đăng quang, đại triều, tiếp sứ thần và các dịp lễ tiết quốc gia.

Bửu tán trên ngai vàng.

Bửu tán trên ngai vàng.

Dưới thời trị vì của Vua Khải Định, ngai vàng được trùng tu 1 lần, làm lại bửu tán phía trên ngai, đổi từ lụa, gấm sang gỗ sơn son thếp vàng chạm trổ tinh xảo. Để đồng bộ, trong đợt này nhà vua cũng cho trùng tu lại ngai vàng.

Ngai vàng triều Nguyễn chưa từng bị thất lạc hay rời khỏi Điện Thái Hòa trong suốt hơn 200 năm. Ngay cả khi chế độ phong kiến sụp đổ năm 1945, vua Bảo Đại thoái vị, ngai vẫn được gìn giữ nguyên vẹn. Sau năm 1975, công tác trùng tu và bảo tồn ngai vàng được đẩy mạnh. Đặc biệt, từ khi quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới năm 1993, ngai vàng trở thành một trong những trọng điểm bảo tồn. Tháng 1/2016, hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia.

Ngai vua triều Nguyễn ở điện Thái Hòa là bảo vật quốc gia, cũng là chiếc ngai cuối cùng trong lịch sử các triều đại ở Việt Nam còn được bảo tồn nguyên vẹn cho đến tận ngày nay.

Vua Bảo Đại trên ngai vàng. (Ảnh trong Hồ sơ của Cục Di sản văn hóa)

Vua Bảo Đại trên ngai vàng. (Ảnh trong Hồ sơ của Cục Di sản văn hóa)

Ngai vàng triều Nguyễn được đặt trang trọng trong Điện Thái Hòa, tại không gian nghi lễ xưa của triều đình. Khách tham quan khi đến đây có thể hình dung được quang cảnh thiết triều xưa, với không khí trang nghiêm và linh thiêng. Điện Thái Hòa là nơi nhà vua thiết triều vào các ngày mùng 1 và 15 âm lịch hằng tháng, và cũng là nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng của triều đình trong năm.

Trong đợt trùng tu tổng thể Điện Thái Hòa năm 2024, ngai vàng đã được di chuyển vào kho bảo quản và sau khi công trình trùng tu xong đã được đưa ra trưng bày trở lại. Còn bửu tán phía trên được gia cố để bảo đảm vững chắc, an toàn.

Ngai vàng triều Nguyễn là biểu tượng quyền lực và thể hiện sự uy nghiêm tuyệt đối của thiên tử, người được "trời trao mệnh", vì thế cũng là một trong những bảo vật quốc gia quan trọng bậc nhất. Việc Ngai vàng triều Nguyễn bị xâm hại là một tổn thất lớn và cũng để lại những bài học cho việc bảo vệ, giữ gìn và phát huy di sản.

Có thể bạn quan tâm

Poster chi tiết chương trình. (Ảnh: Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam)

Lễ hội sôi động dành cho người hâm mộ K-pop tại Việt Nam

Ngày 9/7, Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam cho biết, Trung tâm sẽ phối hợp Cơ quan Nội dung Sáng tạo Hàn Quốc và Báo Seoul tổ chức K-pop Lovers Festival 2026 - lễ hội dành cho người hâm mộ K-pop trong các ngày 11-12/7 tại phố đi bộ Trần Nhân Tông, thành phố Hà Nội. Chương trình mở cửa miễn phí.

Sản phẩm du lịch Bắc Ninh thu hút đông đảo du khách sau MV "Bắc Bling". Ảnh: TTXVN

Sản phẩm nghệ thuật thành đòn bẩy du lịch

Cách đây khoảng một năm, khi MV (music) “Bắc Bling” của ca sĩ Hòa Minzy tạo tiếng vang trên không gian mạng, nhiều khách du lịch tìm đến Bắc Ninh để khám phá những danh thắng như: chùa Dâu, đền Bà Chúa Kho, làng gốm Phù Lãng, làng tranh Đông Hồ..., khám phá làng quan họ hay “cây cô đơn” xuất hiện trong MV.

Công nghệ trình chiếu hiện đại biến di sản Hoàng thành Thăng Long thành sân khấu rực rỡ sắc màu. (Ảnh: NAM NGUYỄN)

Kích hoạt tài nguyên di sản trong kỷ nguyên số

Không chỉ giúp bảo tồn, lưu giữ di sản, cuộc cách mạng số với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường… đang mở ra những cách tiếp cận mới giúp chuyển hóa di sản thành nguồn lực số có giá trị cho đời sống kinh tế-xã hội.

Tiếng Việt - Sợi dây gắn kết người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương.

Tiếng Việt - Sợi dây gắn kết người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương

Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định, ngôn ngữ là một trong những yếu tố quan trọng “định vị” một dân tộc. Chính vì vậy, việc lan tỏa các giá trị cao đẹp của ngôn ngữ và văn hóa dân tộc không chỉ trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài mà còn tới bạn bè quốc tế góp phần tạo nên “sức mạnh mềm” của Việt Nam.

Hội diễn đàn, hát dân ca ba miền năm 2026 vừa chính thức khai mạc tại Huế với sự tham gia của 26 đoàn nghệ thuật quần chúng đến từ các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Giữ mạch nguồn dân ca

Trong các ngày từ 4 đến 8/7, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế tổ chức Hội diễn đàn, hát dân ca ba miền năm 2026.

Cuốn sách “Cuộc chiến chống ma túy ở Sơn La và Chuyên án của những người Anh hùng”.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Anh Tuấn viết tiếp câu chuyện về những chuyên án Anh hùng

Hướng tới kỷ niệm 64 năm Ngày Truyền thống lực lượng Cảnh sát nhân dân (20/7/1962-20/7/2026), Nhà xuất bản Công an nhân dân ra mắt cuốn sách “Cuộc chiến chống ma túy ở Sơn La và Chuyên án của những người Anh hùng” của tác giả - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tá Trần Anh Tuấn.

Không gian chiếu sáng nghệ thuật Hồ Gươm-Tháp Rùa thể hiện nỗ lực của Thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản bằng những hình thức sáng tạo, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững và lấy cộng đồng làm trung tâm. (Ảnh: Ban tổ chức)

Phát huy sức mạnh mềm, nâng cao năng lực hội nhập trong tư duy phát triển mới từ Nghị quyết 80

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, không gian mạng không chỉ là phương tiện truyền thông mới, mà đã trở thành một địa bàn chiến lược, mở ra những cơ hội mới cho phát triển văn hóa, đồng thời đặt ra không ít thách thức trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt về giá trị, bản sắc và sức ảnh hưởng.

Đại sứ Hà Hoàng Hải phát biểu khai mạc Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại thành phố Wroclaw. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan cung cấp)

Sôi động Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại thành phố Wroclaw, Ba Lan

Cùng với các hoạt động giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân được tổ chức tại Ba Lan, Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại thành phố Wroclaw là một trong những cách thức quan trọng, thiết thực góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác song phương Việt Nam-Ba Lan trong các lĩnh vực kinh tế-thương mại-đầu tư, du lịch.

Trưng bày sản phẩm thủ công truyền thống tại Trung tâm Triển lãm Văn hóa nghệ thuật Việt Nam. (Ảnh: NGỌC LIÊN)

Quà lưu niệm kể câu chuyện Việt Nam

Khi được đầu tư đúng hướng, mỗi món quà lưu niệm có thể trở thành điểm nhấn trong hành trình giới thiệu Việt Nam ra thế giới. Từ nguồn tài nguyên văn hóa phong phú kết hợp tư duy sáng tạo đương đại, những sản phẩm nhỏ bé ấy sẽ mang theo thông điệp về đất nước, con người và bản sắc Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.

Tài năng piano Singapore ghi dấu ấn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam.

Tài năng piano trẻ người Singapore ghi dấu ấn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam

Tài năng piano trẻ người Singapore Toby Tan Kai Rong vừa có buổi biểu diễn ra mắt đầy ấn tượng trước giới mộ điệu Việt Nam. Trong lần đầu tiên này, Quán quân hạng mục Nghệ sĩ tại Cuộc thi và Liên hoan piano quốc tế Việt Nam đã hòa tấu cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam, dưới sự dẫn dắt của nhạc trưởng Honna Tetsuji.

Nghệ nhân Lương Sơn Bạc gánh trên vai những chiếc đó bằng tre. Ảnh: LINH VŨ

Làng nghề đan đó Thủ Sĩ giữ hồn quê trong từng nan tre

Không còn khung cảnh tấp nập làm nghề như nhiều thập niên trước, nhưng ở làng đan đó Thủ Sĩ (xã Tân Hưng, Hưng Yên), những đôi bàn tay đã hằn dấu thời gian vẫn miệt mài bên từng nan tre. Với người dân nơi đây, giữ nghề không chỉ là giữ kế sinh nhai, mà còn là giữ lấy một phần hồn quê được truyền qua bao đời.

Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu truyện tranh mang bản sắc Tây Nguyên. (Ảnh: MAI LỮ)

Gỡ khó cho truyện tranh

Nhiều họa sĩ Việt Nam đang tích cực tham gia các dự án truyện tranh, hoạt hình và game của các tập đoàn quốc tế, nhưng ngay tại thị trường trong nước, dấu ấn vẫn còn khiêm tốn.