Náo nức Tết Độc lập

Đối với gia đình bà Phạm Thị Thu, ngày Quốc khánh năm nay vô cùng ý nghĩa khi con rể là chiến sĩ lái xe tăng Vũ Văn Bình, suốt gần 4 tháng nay miệt mài luyện tập, không về nhà và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Đại lễ.

Thế nhưng hôm nay, mục đích chính lên Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam của bà Thu cũng như nhiều người dân ở khắp nơi là đến dự “Phiên chợ vùng cao - Vui Tết độc lập” - một không gian văn hóa đặc sắc, đậm đà bản sắc 54 dân tộc anh em.

Dù mưa nắng thất thường, dù giao thông không thuận lợi... nhưng ai cũng rạng rỡ trong bầu không khí hào hùng của niềm tự hào dân tộc.

Cuộc gặp gỡ mùa thu

Tiết trời Hà Nội vào thu những ngày đầu tháng 9 mang theo một chút se lạnh. Không gian Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam nhiều ngày qua rộn ràng bởi hình ảnh những đơn vị bộ đội hợp luyện cho sự kiện A80, thì thời gian này càng trở nên náo nức khi diễn ra một sự kiện đặc biệt: “Phiên chợ vùng cao - Vui Tết độc lập”.

Các đoàn nghệ nhân đến từ nhiều miền Tổ quốc xúng xính trong trang phục truyền thống của dân tộc mình, nô nức tụ họp, mang theo những nét văn hóa đặc trưng, tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu, rộn ràng thanh âm. Tiếng khèn H’Mông vang vọng, tiếng cười nói râm ran, tiếng chày giã gạo nhịp nhàng cùng tiếng trống dồn dập của đội múa sư tử mèo…, tất cả hòa quyện, mang đến không khí đại đoàn kết trong ngày Tết Độc lập đặc biệt giữa lòng Thủ đô.

Phiên chợ nằm gọn trong một khu vực mà các gian hàng dân dã được sắp xếp theo bậc thang lên xuống. Trời thoáng chốc cơn mưa, nhưng những con đường đất lầy lội không giảm không khí háo hức họp chợ của chủ và khách.

Bà Nguyễn Thị Hóa, nghệ nhân người Mường đến từ xã Thạch Lộc, Thanh Hóa, cùng các đồng nghiệp vừa giới thiệu các mặt hàng đặc sản cho khách tham quan, chốc chốc sẵn sàng rời chỗ để biểu diễn tiết mục dân gian ở không gian chung của phiên chợ.

Bà Hóa cho biết, phiên chợ này không đặt nặng mục tiêu kinh doanh, mà là một cơ hội đặc biệt để giới thiệu nét văn hóa, đặc sản của các dân tộc đến với du khách.

“Chúng tôi rất phấn khởi khi được tham gia và biểu diễn nhiều tiết mục dân gian đặc sắc. Không những vậy, qua gian hàng, người Mường Thanh Hóa có thể giới thiệu nghề trồng bông, dệt vải, cũng như mang đến nhiều sản phẩm truyền thống khác. Niềm vui càng trọn vẹn hơn khi đoàn có cơ hội học hỏi, giao lưu với đồng bào các dân tộc khác”.

Không gian giới thiệu nghệ thuật dệt của đồng bào Mường vì thế rất thu hút người xem ở phiên chợ. Đây không chỉ là không gian giới thiệu nghệ thuật dệt thổ cẩm của người Mường, mà còn là nơi các nghệ nhân truyền lửa nghề cho thế hệ trẻ.

Dù sống tập trung ở các huyện miền núi, với nghề dệt phát triển ở trình độ cao, người Mường từ lâu đã thể hiện sự khéo léo, đảm đang qua từng đường kim, mũi chỉ trên trang phục.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hóa cho biết, họ được các mẹ, các bà dạy dệt từ năm 9-10 tuổi, bắt đầu từ những khâu đơn giản như trồng dâu nuôi tằm, bật bông, xe sợi cho đến nhuộm màu từ cây rừng. Mỗi họa tiết trên tấm vải thổ cẩm là sản phẩm thủ công tinh xảo, đồng thời kể về câu chuyện thiên nhiên, con người nơi họ sinh sống.

Ngày nay, bên cạnh trang phục truyền thống, các sản phẩm thổ cẩm Mường đã trở nên đa dạng, phong phú hơn với những ứng dụng hiện đại như túi xách, khăn choàng, thể hiện sức sống bền bỉ của một nghề truyền thống đã và đang được bảo tồn, phát huy. Bên cạnh trải nghiệm văn hóa truyền thống là hoạt động vui chơi tập thể như nhảy sạp, đánh đu...

Nhiều em nhỏ cùng bố mẹ đến đây háo hức tham gia những trò chơi dân gian này, được trò chuyện với các nghệ nhân dân tộc thiểu số. Bọn trẻ nói giọng bắc, trung, nam mới đầu còn lạ lẫm, sau khi cùng chơi, cùng trải nghiệm thì nhanh chóng kết bạn thân tình.

Chị Lê Minh Lan (Hà Tĩnh) cùng hai con thử lần lượt các món ăn, chụp hình kỷ niệm tại các gian hàng của Cao Bằng, Thanh Hóa, Tuyên Quang... và chia sẻ: “Ở đây, tôi thấy mình như được sống trong một gia đình lớn. Ai cũng thân tình trò chuyện trong dịp Tết Độc lập kỷ niệm 80 năm thật sự đặc biệt”.

Ngoài các gian hàng bày bán đặc sản, phiên chợ còn sôi động với những điệu múa, lời ca trong các tiết mục biểu diễn dân gian. Chuỗi tiết mục dân ca, dân vũ nối tiếp nhau như: Múa khăn piêu của người Thái, điệu lăm vông của người Lào, múa khèn đôi của người H’Mông, múa nón lá của đồng bào Tà Ôi… Tất cả cùng hòa nhịp thành một khúc ca rộn ràng, mừng 80 năm Quốc khánh 2/9.

Tự hào niềm vui đại đoàn kết

Cựu chiến binh Phan Thế Hùng, sống tại phường Hà Đông (Hà Nội), đến với phiên chợ và có những trải nghiệm đầy cảm xúc: “Tôi là người Việt Nam, là một cựu chiến binh. Từng rạo rực khi dự tổng duyệt diễu binh thì đến với phiên chợ đại diện cho rất nhiều dân tộc anh em của Tổ quốc, ngay giữa lòng Thủ đô, tôi lại càng vô cùng hạnh phúc. Nhìn thấy đất nước ta hôm nay phát triển mạnh mẽ, đời sống tinh thần của nhân dân ngày càng phong phú thật đáng tự hào. Khi chứng kiến những màn trình diễn đặc sắc của 54 dân tộc anh em, tôi cảm nhận rõ sự đoàn kết, gắn bó và sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc Việt Nam”.

Ở gian hàng của mình, chị Nông Thị Diệu Linh, một cô gái trẻ người Tày đến từ Cao Bằng, cũng không giấu được niềm xúc động. Dù đã xuống Hà Nội sinh sống nhiều năm, chị vẫn giữ trong mình tình yêu với những sản vật đặc trưng của quê hương.

May mắn được tham gia phiên chợ Tết Độc lập năm nay, gian hàng của cô gái Cao Bằng luôn tấp nập khách: “Người dân đến rất đông. Chỉ trong ba ngày, doanh thu đạt 30 triệu đồng... Nhưng điều khiến tôi hạnh phúc nhất không phải chuyện bán buôn, mà chính là được cùng trải nghiệm trong không khí rộn ràng, hân hoan trong ngày hội lớn của dân tộc”, chị Linh chia sẻ.

Đến từ Tuyên Quang, anh Trịnh Quang Sơn, một người con dân tộc Tày, mang theo đặc sản quê hương tới phiên chợ. Gian hàng của anh nổi bật với những bánh chè shan tuyết được lên men đặc biệt đến từ Hợp tác xã Nông nghiệp Bách Việt.

Anh Sơn giới thiệu: “Chúng tôi chuyên phát triển những sản phẩm dựa trên tri thức bản địa của người H’Mông, Dao, Tày... với mong muốn lan tỏa những nét đặc trưng ấy. Đối với tôi, việc giới thiệu văn hóa dân tộc mình không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm vui lớn. Phiên chợ này đã tạo nên một không gian đặc biệt, nơi mọi người từ khắp nơi trên đất nước được gặp gỡ, hiểu hơn về nhau, và cùng nhau tạo nên một sức mạnh lớn lao từ sự đoàn kết của các dân tộc anh em”.

Rõ ràng, niềm vui trong phiên chợ đến từ sự thành công trong kinh doanh, đồng thời cũng xuất phát từ những giá trị tinh thần.

Một câu chuyện nhỏ nhưng đầy ý nghĩa đã được lan truyền trong phiên chợ: Nhiều người đến dự lễ hội nhận được 100 nghìn đồng tiền “lì xì” mừng Tết Độc lập đã dùng để mua sắm đặc sản từ khắp các vùng miền.

Bà Phạm Thị Thu vui vẻ kể: “Tôi và các bạn trong đoàn rủ nhau dùng 100 nghìn đồng này để mua một chiếc túi thổ cẩm của người Mường, thử một món ăn của Lạng Sơn. Mua sắm như vậy thấy vừa vui, vừa ý nghĩa. Nó không chỉ là món quà, mà còn là cách để nhân lên niềm vui chung từ những giá trị nhỏ”.

Những câu chuyện bình dị từ một người mẹ, một cựu chiến binh hay những người con mang văn hóa quê hương xuống phố… là minh chứng cho sự nối tiếp của các thế hệ.

Thế hệ đi trước đã hy sinh xương máu để giành độc lập, để có được một đất nước tự do, thống nhất. Ngày nay, những người trẻ, những nghệ nhân của các dân tộc anh em đang cùng nhau nỗ lực, cố gắng để gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tạo nên một dân tộc đoàn kết, nỗ lực hết mình để đạt sự thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Hơn cả một phiên chợ, đây là một biểu tượng của sự đoàn kết, của những thành tựu mà dân tộc Việt Nam đã đạt được sau 80 năm đất nước độc lập, hướng tới một tương lai phát triển mạnh mẽ, mà đích đến cuối cùng là sự hạnh phúc của toàn dân.