Từ những mặt hàng đặc sản truyền thống, nhiều sản phẩm OCOP của tỉnh đã bước ra thị trường quốc tế, tạo dựng niềm tin, khẳng định thương hiệu địa phương.
OCOP Quảng Trị trước cơ hội bứt phá
Năm 2022, sản phẩm đũa gỗ của Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh thương mại đũa gỗ Quảng Thủy, xã Nam Ba Đồn đạt chứng nhận OCOP 4 sao và nhận đơn hàng đầu tiên từ đối tác Hàn Quốc.
Đơn vị đã bắt tay ngay vào việc cải tiến công nghệ sản xuất, thay đổi mẫu mã để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Năm 2023, sản phẩm đũa gỗ Quảng Thủy và một số sản phẩm mỹ nghệ của hợp tác xã đã xuất khẩu chuyến hàng đầu tiên sang Hàn Quốc. Nhờ mở rộng thị trường cho nên sản lượng xuất bán hàng mỹ nghệ của hợp tác xã tăng từ 1 triệu sản phẩm/năm lên hơn 2 triệu sản phẩm/năm, trong đó, xuất khẩu chiếm 50%.
Vừa qua, đối tác Trung Quốc đã đặt vấn đề nhập khẩu số lượng lớn sản phẩm đũa gỗ Quảng Thủy. Đây là tín hiệu đáng mừng để sản phẩm OCOP này tiếp tục chinh phục thị trường rộng lớn và tiềm năng. Từ vùng đất đồi sỏi đá đầy nắng gió với các loại cây quen thuộc như an xoa, diếp cá, rau má, lạc tiên,… Công ty Trách nhiệm hữu hạn Dược liệu hữu cơ An Xuân đã tinh chế thành các sản phẩm như trà, cao dược liệu đạt tiêu chuẩn OCOP 4 và 5 sao.
Những sản phẩm nông nghiệp hữu cơ mang thương hiệu An Xuân có mặt trên hơn 10 sàn thương mại điện tử lớn, xuất hiện trên kệ hàng nhiều siêu thị nước ngoài như Mỹ, Canada, Lào, Thái Lan,… Bà Trần Lê Quỳnh Diễm, Giám đốc Công ty Dược liệu hữu cơ An Xuân cho biết, người tiêu dùng hiện nay có xu hướng ưu tiên sản phẩm truyền thống, đặc sản vùng miền, xanh, hữu cơ, thân thiện môi trường.
Điều này tạo cơ hội giúp sản phẩm OCOP có cơ hội cạnh tranh ở thị trường quốc tế. Năm 2025, sản phẩm cà gai leo dạng bột hòa tan của công ty được công nhận sản phẩm OCOP 5 sao. Đây không chỉ là vinh dự mà còn là cơ hội cho doanh nghiệp trong việc quảng bá sản phẩm đến thị trường trong nước và nước ngoài. Quảng Trị hiện có 372 sản phẩm OCOP được công nhận còn thời hạn, trong đó 306 sản phẩm đạt 3 sao, 63 sản phẩm đạt 4 sao và 3 sản phẩm đạt 5 sao.
Đây là thành quả đáng khích lệ khi chỉ trong vài năm, địa phương này đã hình thành hệ sinh thái sản phẩm phong phú với hơn 230 chủ thể kinh tế tham gia. Thời gian qua, nhiều sản phẩm OCOP đã trở thành niềm tự hào của Quảng Trị, được xuất khẩu qua thị trường châu Âu, Australia, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào như cà-phê, gạo chất lượng cao, các sản phẩm từ dược liệu, hải sản, sản phẩm thủ công mỹ nghệ,...
Việc các sản phẩm OCOP tham gia vào thị trường xuất khẩu không chỉ thể hiện sự trưởng thành của các chủ thể về mặt năng lực và quy mô sản xuất, mà còn cho thấy các chủ thể đã từng bước hoàn thiện, thích ứng yêu cầu về điều kiện và tiêu chuẩn xuất khẩu.
Nút thắt trên hành trình hội nhập
Tuy nhiên, phần lớn sản phẩm OCOP của Quảng Trị vẫn là 3 sao, chiếm tới hơn 82%, sản phẩm 4 sao chiếm khoảng 17% và 5 sao chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Điều này đồng nghĩa phần lớn sản phẩm vẫn chưa đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, khi yêu cầu chất lượng, quy mô và thương hiệu ngày càng khắt khe.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị Trần Quốc Tuấn, khó khăn lớn nhất hiện nay là quy mô sản xuất của phần lớn doanh nghiệp và hợp tác xã còn ở mức nhỏ và trung bình, thiếu sự liên kết chuỗi, chưa xây dựng được các chứng nhận vùng nguyên liệu, chứng nhận quản lý chất lượng theo yêu cầu của thị trường đích cho nên khó đáp ứng những đơn hàng lớn với các yêu cầu nghiêm ngặt.
Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh thương mại đũa gỗ Quảng Thủy Lê Thanh Triển chia sẻ, trang thiết bị sản xuất của đơn vị hiện vẫn thiếu đồng bộ, đơn hàng lớn khó đáp ứng. Hoạt động xuất khẩu có kết quả bước đầu nhưng để duy trì lâu dài, doanh nghiệp phải tiếp tục đầu tư chuẩn hóa, có chứng nhận vùng nguyên liệu, nâng cao năng lực quản lý chất lượng.
Câu chuyện của Công ty Dược liệu hữu cơ An Xuân cũng bộc lộ những khó khăn chung. Bà Diễm cho biết, các doanh nghiệp vừa và nhỏ như An Xuân gặp nhiều hạn chế trong xây dựng thương hiệu quốc tế do bao bì, nhãn mác chưa đủ mạnh, chưa có bảo hộ nhãn hiệu ở nước ngoài, thiếu nguồn lực tham gia hội chợ quốc tế.
Nâng tầm thương hiệu để vươn xa
Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Quảng Trị Nguyễn Đức Tân chia sẻ, để khắc phục những khó khăn nêu trên, cần chuẩn hóa đồng bộ từ hồ sơ minh chứng, hệ thống quản lý chất lượng đến chiến lược thị trường. Sản phẩm OCOP phải gắn với tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, áp dụng HACCP, ISO 22000 và tiến tới các chứng chỉ quốc tế như IFS, FSSC 22000 để đủ điều kiện xuất khẩu.
Đồng thời, các cơ sở sản xuất cần đầu tư mạnh hơn cho bao bì, nhãn mác đa ngữ, mã QR truy xuất điện tử và mở rộng hợp đồng dài hạn với nông dân, hợp tác xã. Phát triển thị trường bền vững cho sản phẩm OCOP không chỉ dừng lại ở việc nâng hạng sao, mà còn gắn liền với trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và gia tăng thu nhập cho người dân.
“Thời gian tới, trung tâm sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và hợp tác xã trong từng khâu, từ xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, hỗ trợ cải tiến bao bì, cho đến phát triển thương hiệu mạnh. Đồng thời, mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nước ngoài để quảng bá sản phẩm địa phương”, ông Tân khẳng định.
Theo Phó Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phương Đình Anh, với quy mô sản xuất nhỏ, sản phẩm OCOP không thể cạnh tranh bằng số lượng mà cần tập trung vào chiều sâu văn hóa. Theo đó, cần truyền tải những giá trị văn hóa bản địa, những câu chuyện sống động gắn liền với mỗi dân tộc, mỗi vùng miền vào trong từng sản phẩm. Đó cũng là hướng đi quan trọng được Quảng Trị lựa chọn cho việc phát triển các thương hiệu nông sản của địa phương có tiềm năng, lợi thế xuất khẩu.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho biết, Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương tăng cường vai trò điều phối, tạo điều kiện kết nối sản phẩm OCOP với hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử và các kênh phân phối hiện đại, nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ bền vững.
Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu gắn với câu chuyện văn hóa, đặc trưng vùng miền được xem là yếu tố cốt lõi để nâng tầm giá trị sản phẩm. Tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các địa phương trong đào tạo, xúc tiến thương mại, chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu đưa sản phẩm OCOP trở thành hàng hóa chủ lực, góp phần phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới nâng cao và bền vững.
