Bao đời nay, vùng đất Trà My được mệnh danh “Cao sơn ngọc quế” với sản vật quế nức tiếng gần xa. Quế Trà My không chỉ là sản phẩm hàng hóa, dược liệu, mà còn đi vào tâm thức của người dân như một biểu tượng, một nét văn hóa tại xứ Quảng.
Để bảo tồn và phát triển cây quế Trà My, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam đã phê duyệt quy hoạch phát triển cây quế Trà My trên địa bàn tỉnh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Hội đồng nhân dân tỉnh có nghị quyết (năm 2017) về cơ chế hỗ trợ bảo tồn và phát triển cây quế Trà My, giai đoạn 2018-2025.
Đến nay, qua 7 năm triển khai, tổng diện tích quế Trà My trồng mới đạt gần 2.800 ha. Phấn đấu năm 2025, phát triển và ổn định vùng nguyên liệu với diện tích gần 7.800ha; giai đoạn 2025-2030 trồng mới hơn 2.200ha nữa, nâng tổng diện tích quế Trà My đạt 10.000ha.
Là một trong những đơn vị đi đầu thu mua, chế biến các sản phẩm từ quế ở địa phương, Hợp tác xã Quế Trà My Minh Phúc ở Thôn 3, xã Trà Giang, huyện Bắc Trà My đang từng bước góp phần bảo tồn và phát triển thương hiệu quế Trà My ngày một vươn xa, khẳng định hơn nữa thương hiệu tại Việt Nam và trên thế giới. Hợp tác xã đã ký hợp đồng liên kết bao tiêu sản phẩm với 26 hộ dân trồng quế trên địa bàn, tổ chức thu mua từ vỏ, cành, lá quế, bảo đảm ổn định đầu ra sản phẩm cũng như giúp các hộ dân ổn định đời sống kinh tế.
Ngoài cây quế Trà My, bánh dừa nướng cũng là một trong những sản phẩm nổi tiếng của xứ Quảng. Đây không đơn thuần là món ăn vặt, mà là một phần ký ức tuổi thơ được lưu truyền lâu đời. Giúp thương hiệu bánh dừa nướng ngày càng phát triển, mở rộng thị trường tiêu thụ, hiện thực hóa ước mơ xuất khẩu món bánh truyền thống này, Công ty Sản xuất thương mại Quý Thu ở huyện Quế Sơn đã bắt tay vào xây dựng thương hiệu cho sản phẩm bánh dừa nướng. Dấu mốc quan trọng trong hoạt động sản xuất của công ty chính là tham dự chương trình “Mỗi xã một sản phẩm OCOP”.
Chương trình đã tạo điều kiện để doanh nghiệp khởi nghiệp như Quý Thu có cơ hội tìm hiểu quy định về nhãn mác, bao bì, xây dựng nhãn hiệu riêng, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Sau 10 năm, từ một xưởng nhỏ với vài công nhân, Quý Thu đã tạo dựng được dây chuyền sản xuất khá đồng bộ, giải quyết việc làm cho 50 lao động địa phương với thu nhập từ 7 đến 10 triệu đồng/tháng.
“Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) là chương trình lớn và trọng tâm nhằm phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát huy nội lực và gia tăng giá trị; là giải pháp và nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025. Đến nay, toàn tỉnh Quảng Nam có 493 sản phẩm của 386 chủ thể được công nhận sản phẩm OCOP, trong đó, có 433 sản phẩm 3 sao, 58 sản phẩm 4 sao, 2 sản phẩm 5 sao. Sau khi kết thúc chương trình OCOP thí điểm giai đoạn 2018-2020, tỉnh đã chủ động xây dựng và ban hành cơ chế chính sách riêng hỗ trợ.
Đơn cử, năm 2021, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành nghị quyết về cơ chế, chính sách hỗ trợ chương trình OCOP trên địa bàn để áp dụng hỗ trợ trên phạm vi toàn tỉnh, giúp chương trình triển khai liên tục, không bị gián đoạn. Ủy ban nhân dân tỉnh đã phân bổ 56,5 tỷ đồng và Trung ương phân bổ 13,1 tỷ đồng cho các địa phương thực hiện chương trình OCOP. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Nam Nguyễn Xuân Vũ cho biết, hằng năm, ngân sách hỗ trợ các địa phương tối thiểu 10 tỷ đồng mua sắm máy móc, trang thiết bị và nâng cấp, hoàn thiện sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng.
Qua việc tham gia chương trình OCOP, nhiều chủ thể đã dần thay đổi nhận thức và quan tâm hơn đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua việc đầu tư mua sắm máy móc, kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn vệ sinh thực phẩm, xây dựng hồ sơ tự công bố, xây dựng kế hoạch kiểm soát chất lượng, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, xây dựng tem điện tử truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Trần Anh Tuấn đánh giá, chương trình OCOP đã mang lại nhiều thay đổi tích cực cho diện mạo nông thôn mới của Quảng Nam, đặc biệt tại các xã miền núi với sản phẩm OCOP đặc trưng như: sản phẩm từ sâm Ngọc Linh, mật ong Trà My, cao đẳng sâm, tinh dầu quế,… đã được phát triển với mẫu mã đẹp, chất lượng tốt, đáp ứng đa dạng nhu cầu thị trường. Tỉnh Quảng Nam sẽ tiếp tục kết nối, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm OCOP qua các kênh thương mại hiện đại, bao gồm thương mại điện tử; hỗ trợ các chủ thể OCOP xây dựng và phát triển thương hiệu, quảng bá sản phẩm hiệu quả; khuyến khích đưa sản phẩm OCOP vào hệ thống phân phối lớn trong nước và quốc tế, hướng tới xuất khẩu.
