Tại tỉnh Tuyên Quang, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, cơ giới hóa và chuyển đổi số đang tạo động lực mạnh mẽ cho ngành nông nghiệp. Những tiến bộ kỹ thuật giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời góp phần tiết giảm chi phí, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.
Hiện toàn tỉnh có gần 5.700 ha cây trồng được chứng nhận sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn và bền vững. Trong đó, hơn 3.200 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, 1.561 ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ, gần 915 ha đạt tiêu chuẩn Rainforest Alliance, 8 ha đạt chuẩn GlobalGAP. Ngoài ra, gần 2.000 ha được cấp 149 mã số vùng trồng, có 25 mã số xuất khẩu sang Trung Quốc và châu Âu.
Phó Chánh Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Tuyên Quang Ngô Văn Thương cho biết, địa phương có sản phẩm chè Ngọc Thúy nõn của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Sử Anh đoạt giải thưởng “Mai An Tiêm” năm 2026 do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức. Sản phẩm chè Ngọc Thúy nõn đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và từng bước xây dựng thương hiệu trên thị trường. Đây là sự ghi nhận nỗ lực đổi mới, ứng dụng khoa học-công nghệ của khu vực kinh tế tập thể; cho thấy nông sản địa phương đang từng bước chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị.
Bên cạnh đó, các mô hình sản xuất hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn đang được khuyến khích và nhân rộng trên địa bàn tỉnh. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn bảo vệ hệ sinh thái đất, nước và sức khỏe con người.
Thôn Hùng Tâm hiện là một trong những vùng sản xuất cây ăn quả sạch tiêu biểu của xã Hùng An. Năm 2018, Hợp tác xã trồng rau, hoa quả sạch thôn Hùng Tâm được thành lập, tích cực hỗ trợ, hướng dẫn người dân áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong trồng và chăm sóc cây ăn quả theo hướng hữu cơ. Từ đó, nhiều hộ dân mạnh dạn chuyển đổi diện tích vườn, đồi kém hiệu quả sang trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế như bưởi, ổi, táo, nhãn, hồng xiêm... Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất đã góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, giúp cây ăn quả của địa phương được thị trường đánh giá cao và duy trì giá bán ổn định.
Ông Hoàng Hồng Sơn ở thôn Hùng Tâm chia sẻ, từ khi áp dụng kỹ thuật trồng, chăm sóc cây ăn quả theo hướng hữu cơ giúp cây sinh trưởng khỏe, lá xanh, quả to, mọng nước; đồng thời cải tạo đất, tăng độ màu mỡ và hệ vi sinh vật có lợi, cho năng suất cao, dễ tiêu thụ hơn. Hiện, gia đình có hơn 200 gốc bưởi các loại, mỗi năm thu nhập hơn 100 triệu đồng. Quan trọng hơn, mô hình này góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững lâu dài.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có hơn 3.900 ha cây trồng được sản xuất theo các tiêu chuẩn nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp thông minh, tập trung chủ yếu ở nhóm cây ăn quả, cây công nghiệp và rau màu. Việc ứng dụng tiến bộ khoa học-công nghệ vào sản xuất đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, giúp giá trị sản phẩm tăng khoảng 30-40% so với phương thức canh tác truyền thống. Đồng thời, tỷ lệ sâu bệnh hại giảm từ 35-40%, hạn chế nguy cơ phát sinh dịch hại trên diện rộng, góp phần bảo đảm năng suất, chất lượng cây trồng và hướng tới nền nông nghiệp phát triển bền vững.
Toàn tỉnh hiện có 12 sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý, cùng hơn 450 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; trong đó, có 2 sản phẩm vươn tới 5 sao cấp quốc gia. Nổi bật như chè Shan tuyết, mật ong bạc hà, hồng không hạt Quản Bạ, cam sành, bưởi Soi Hà, tinh bột nghệ... Cùng với việc quy hoạch vùng nguyên liệu, tỉnh đặc biệt chú trọng sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa nhằm gia tăng giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang Phạm Mạnh Duyệt cho biết, phát triển sản xuất theo hướng tập trung, quy mô lớn gắn với sản xuất hàng hóa là nền tảng quan trọng để đầu tư đồng bộ hạ tầng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, từng bước phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp sinh thái.
Đối với các địa phương, cùng với công tác chỉ đạo sản xuất, chính quyền cơ sở cần tăng cường tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng các quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; nâng cao hiệu quả giám sát sản xuất, bảo đảm chất lượng nông sản; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn trong chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm thiểu rủi ro do thời tiết, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và người tiêu dùng.
Nông nghiệp xanh ở Tuyên Quang đang từng bước phát triển theo hướng bền vững, hiệu quả không chỉ được đo bằng con số tăng trưởng, mà còn bằng thu nhập ổn định của người nông dân và niềm tin ngày càng lớn của thị trường đối với các mặt hàng nông nghiệp của tỉnh.
