Cuộc đàm phán về hiệp định thương mại giữa Mỹ và Canada kéo dài tận phút chót hôm 21/8, thời điểm kết thúc thời hạn ba ngày mà Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm hoãn triển khai áp thuế với hàng hóa Canada. Tuy nhiên, hai bên đã không đạt thỏa thuận cuối cùng, qua đó kích hoạt kế hoạch của Tổng thống Trump. Theo đó, từ ngày 22/8, Mỹ chính thức áp thuế 50% đối với lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD, tương đương 5% tổng kim ngạch hàng hóa Canada xuất khẩu sang Mỹ mỗi năm. Các mặt hàng chịu tác động trải rộng từ hàng tiêu dùng đến vật liệu và sản phẩm phục vụ y tế.
Trong khi chưa lên kế hoạch cho các cuộc đàm phán tiếp theo, hai bên tiếp tục đổ lỗi cho nhau khiến đàm phán đổ vỡ. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 21/8 cho biết, phía Canada không chấp nhận hoàn tất thỏa thuận theo các điều khoản mà hai bên đạt được, bất chấp việc Washington đề xuất giảm thuế trong một số lĩnh vực như thép và nhôm. Theo ông Greer, Mỹ đã đề nghị dành cho Canada các điều kiện ưu đãi hơn so các nước xuất khẩu lớn khác vào thị trường Mỹ. Tuy nhiên, những yêu cầu mới cùng việc Canada thay đổi một số cam kết trước đó đã làm đảo lộn thế cân bằng mà hai bên đạt được sau nhiều ngày đàm phán. Phát biểu ý kiến hôm đầu tuần, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho rằng, đàm phán không đi đến thỏa thuận cuối cùng là do “những yêu cầu vô lý vào phút chót” của Canada.
Phía Canada lại cho rằng, lý do khiến thỏa thuận đổ vỡ là do Mỹ tìm cách áp đặt những hạn chế vào phút chót. Thủ tướng Canada Mark Carney nêu rõ, chính Mỹ đã thay đổi các điều khoản đề xuất vào phút chót theo hướng không công bằng và không mang lại hiệu quả kinh tế, khiến Canada đặt câu hỏi về độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào. Theo Thủ tướng Mark Carney, Canada trước đó sẵn sàng dỡ bỏ một số mức thuế trả đũa đối với các lĩnh vực chiến lược như thép, nhôm và ô-tô nếu Mỹ giảm đáng kể thuế đối với các ngành này, đồng thời sẵn sàng vận động các tỉnh bang đưa rượu Mỹ trở lại các kệ hàng. Tuy nhiên, Canada không chấp nhận những yêu cầu ảnh hưởng đến chủ quyền, các ngành công nghiệp chủ chốt, chính sách ngôn ngữ và văn hóa.
Ngày 24/8, Tổng thống Donald Trump tiếp tục cảnh báo sẽ tăng gấp đôi mức thuế đối với ô-tô, phụ tùng ô-tô và thép của Canada. Trong bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố rằng, vào ngày 1/1/2027, thuế quan đối với tất cả các loại xe hơi, xe tải, phụ tùng ô-tô và thép của Canada sẽ được tăng lên mức 50%, từ mức 25% hiện nay. Mỹ cáo buộc Canada đã “trục lợi trong nhiều năm qua với các mức thuế cao vô lý áp đặt với nông sản của Mỹ”.
Trong khi đó, ngay sau khi quyết định áp thuế của Mỹ có hiệu lực, Canada tuyên bố áp dụng các biện pháp thuế quan trả đũa, với các mức thuế mới nhằm vào ngành công nghiệp thép và sữa của Mỹ, cũng như các lĩnh vực thiết bị nông nghiệp, bột giấy và giấy, đồ điện tử. Thủ tướng Mark Carney cho biết, Canada sẽ đáp trả theo nguyên tắc “từng USD một”, nhằm bảo vệ công nhân, nông dân, gia đình và doanh nghiệp Canada. Thủ tướng Mark Carney nhấn mạnh, mục tiêu các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ là đạt được thỏa thuận tốt nhất cho người Canada, chứ không phải một thỏa thuận bằng mọi giá.
Ngày 25/8, Chính phủ Canada tuyên bố chính thức áp thuế trả đũa đối với lượng hàng hóa Mỹ xuất khẩu vào Canada trị giá 27,6 tỷ CAD (19,94 tỷ USD), từ ngày 8/9 tới. Theo đó, các mức thuế 15%, 25% và 50% sẽ được áp đặt đối với 700 sản phẩm nhập khẩu từ Mỹ. Chính phủ Canada đồng thời công bố gói hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp và người lao động Canada bị ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại leo thang với nước láng giềng.
Căng thẳng leo thang và các biện pháp thuế quan “ăn miếng trả miếng” đánh dấu bước thụt lùi mới trong quan hệ Mỹ-Canada. Là hai quốc gia láng giềng có quan hệ kinh tế chặt chẽ, Mỹ giữ vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Canada, với kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ chiếm tới 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada. Canada cũng là đối tác thương mại hàng hóa lớn thứ hai của Mỹ, sau Mexico. Tuy nhiên, giữa hai nước tồn tại bất đồng trong một số vấn đề thương mại và căng thẳng nổi lên sau khi Tổng thống Trump thúc đẩy chính sách thuế quan nhằm đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ.
Giới quan sát nhận định, tác động chính trị của đợt áp thuế mới có thể còn lớn hơn hệ quả trực tiếp đối với kinh tế cả hai nước. Việc hai bên từ chỗ tiến gần một thỏa thuận, chuyển sang vòng xoáy áp thuế và trả đũa cho thấy quan hệ Mỹ-Canada bước vào giai đoạn bất ổn hơn. Căng thẳng thương mại giữa hai đồng minh Bắc Mỹ leo thang cũng tạo thêm sức ép lên tương lai của Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).
