Ngày 15/9, Đại học Mannheim (Đức) cùng các chuyên gia Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố một nghiên cứu, trong đó ước tính: Tổng thiệt hại kinh tế của Liên minh châu Âu (EU) năm nay có thể lên tới 43 tỷ euro, tương đương 0,26% giá trị gia tăng gộp (GVA) của toàn khối. Đó là hệ lụy thảm khốc từ các hiện tượng khí hậu cực đoan trong mùa hè năm 2025, gồm nắng nóng, hạn hán và lũ lụt.
Điều quan trọng: Tác động của các thảm họa này không dừng lại ngay sau khi chúng kết thúc. Các nhà kinh tế dự báo chi phí có thể tiếp tục gia tăng và đạt 126 tỷ euro vào năm 2029, tương đương 0,78% GVA của EU. “Đây sẽ là một tổn thất kinh tế đáng kể”, bà Sehrish Usman, tác giả chính của nghiên cứu nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo xu hướng gia tăng tần suất và cường độ các hiện tượng cực đoan do biến đổi khí hậu.
Những tin tức không mấy vui vẻ, đặc biệt là khi nền kinh tế cựu lục địa đang đối diện chồng chất khó khăn, ngay cả với các cường quốc “đầu tàu”, thí dụ như nước Pháp.
Các quốc gia Nam Âu là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất châu lục, sau những biến động về khí hậu và môi trường mùa hè qua, điển hình là Tây Ban Nha và Italy. Các đợt nắng nóng gây thiệt hại khoảng 6,8 tỷ euro, trong khi lũ lụt chiếm khoảng 6,5 tỷ euro, tác động lớn nhất tại Italy. Ở các nước Bắc và Trung Âu như Đan Mạch, Thụy Điển hay Đức, thiệt hại trực tiếp hiện còn hạn chế, nhưng xu hướng lũ lụt ngày càng tăng.
Riêng với nước Pháp, hai đợt nắng nóng cùng tình trạng hạn hán được dự báo gây tổn thất khoảng 10,1 tỷ euro trong năm 2025 (chiếm 0,39% GVA), và có thể lên tới 34 tỷ euro vào năm 2029 (1,3% GVA).
Thậm chí, theo các chuyên gia, thiệt hại kinh tế thực tế có thể vượt xa những gì các công ty bảo hiểm ghi nhận. Ngoài chi phí trực tiếp như cơ sở hạ tầng bị tàn phá hay mất mùa, còn có những tổn thất gián tiếp kéo dài, thí dụ sản lượng mất đi từ một nhà máy bị lũ lụt phá hủy. Nghiên cứu cũng chưa tính tới tác động của cháy rừng, bão tố, hay hiệu ứng cộng hưởng giữa nắng nóng và hạn hán, đồng thời thừa nhận: Khó có thể định lượng hết các tổn thất trong dài hạn.
Bên cạnh tổn thất kinh tế, nghiên cứu cũng ghi nhận tác động nghiêm trọng tới sức khỏe cộng đồng. Đợt nắng nóng đầu tiên hồi tháng 6 và 7 đã khiến hơn 2.300 người thiệt mạng tại 12 thành phố lớn của châu Âu. Các chuyên gia cảnh báo rằng tác động của nắng nóng đến phúc lợi xã hội còn rộng lớn hơn nhiều, nhất là đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
Cộng hưởng với đà gia tăng của các vấn đề xã hội như chi phí sinh hoạt, khan hiếm nguồn cung năng lượng hay bất ổn chính trị, châu Âu thật sự đang đứng trước những phương trình rất khó cân bằng, đặc biệt là khi cuộc chiến thuế quan với “người bạn cũ” bên kia Đại Tây Dương - nước Mỹ - còn chưa ngã ngũ, chưa kể ảnh hưởng tiêu cực từ cuộc xung đột quân sự Nga - Ukraine.
Từ một góc nhìn rộng hơn, đây cũng là minh chứng hùng hồn cho mối quan hệ tương hỗ giữa biến đổi khí hậu với phát triển kinh tế. Rõ ràng, nếu không hành động quyết liệt hơn nữa trong việc cùng cả thế giới - đặc biệt là cung cấp những cơ cấu hỗ trợ tài chính cho các nước đang phát triển và các nước nghèo - chung tay ngăn chặn đà gia tăng của nền nhiệt toàn cầu, chính cấu trúc kinh tế-xã hội của các quốc gia phát triển cũng không thể an toàn, khi những hiểm họa khó lường luôn chực chờ ập tới.
Vấn đề là, ngay cả trước khi các tổn thất kinh tế mùa hè 2025 hiện hữu, những cam kết đóng góp vào nền tài chính khí hậu toàn cầu từ các khu vực phát triển, như châu Âu hay Mỹ, cũng chưa bao giờ thật sự mạnh mẽ.
Mà, một kỳ Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP) nữa lại cũng đã cận kề…
