Hiểm họa phủ bóng tương lai

Theo Báo cáo Rủi ro Khí hậu đối với Trẻ em (The Children’s Climate Risk Report) năm 2026 mà Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) vừa công bố, có tới 1,1 tỷ trẻ em hiện phải đối mặt cùng lúc với tác động của ít nhất ba hình thái khí hậu cực đoan - điều đã và đang gia tăng một cách đáng ngại, trong vòng hai thập kỷ qua.

Biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng đang tác động đến trẻ em theo cách ngày càng cực đoan.
Biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng đang tác động đến trẻ em theo cách ngày càng cực đoan.

Báo cáo Rủi ro Khí hậu đối với Trẻ em năm 2026 sử dụng dữ liệu mới nhất hiện có, để lập bản đồ mức độ tiếp xúc của trẻ em với tám mối đe dọa khí hậu thường gặp nhất, bao gồm: Lũ lụt ven biển, hạn hán, nắng nóng cực độ, cháy rừng, sóng nhiệt, lũ lụt sông, bão cát bụi và bão nhiệt đới.

Hạn hán, nắng nóng cực độ và sóng nhiệt là sự kết hợp phổ biến nhất của các hiểm họa khí hậu, với hơn 296 triệu trẻ em sống ở những khu vực phải đối mặt với cả ba điều kiện này (trong đó có 74 triệu trẻ em tại Nigeria, 34 triệu trẻ em tại Pakistan và 32 triệu trẻ em tại Ấn Độ). Sự kết hợp phổ biến thứ hai – hạn hán, nắng nóng cực độ và bão nhiệt đới - ảnh hưởng tới hơn 115 triệu trẻ em trên toàn thế giới.

“Cuộc sống của trẻ em tiếp tục bị đảo lộn bởi tác động của các đợt nắng nóng, cháy rừng, hạn hán và lũ lụt”, Giám đốc điều hành UNICEF Catherine Russell nhận xét. “Một nửa số trẻ em trên thế giới hiện đang phải sống chung với ít nhất ba mối đe dọa khí hậu cùng lúc”.

Từ một góc nhìn rộng hơn, gần như toàn bộ trẻ em trên hành tinh - khoảng 2,3 tỷ em - đang phải đối mặt với ít nhất một nguy cơ khí hậu. Trong đó, hai tỷ trẻ em chịu ít nhất hai loại rủi ro; và 364 triệu trẻ em phải đối mặt từ bốn rủi ro khí hậu trở lên. Đáng chú ý, trong số 123.000 trẻ em đang sống tại những khu vực chịu tác động đồng thời của ít nhất bảy hiểm họa khí hậu khác nhau, khoảng 46.000 em sinh sống tại Myanmar.

Tại vùng Sahel của châu Phi, một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất, hơn bốn triệu trẻ em phải đối mặt với mối đe dọa kép từ sóng nhiệt, nắng nóng cực độ và bão cát bụi, trong khi ở các quốc gia châu Á, thí dụ như Bangladesh, Myanmar và Pakistan, trẻ em phải tiếp xúc với nhiều mối nguy hiểm do biến đổi khí hậu cùng một lúc và với cường độ cao hơn bất cứ nơi nào khác trên thế giới.

Các quốc gia có thu nhập cao cũng không tránh khỏi những tác động chồng chéo của biến đổi khí hậu. Đơn cử, tại Italia, hơn sáu triệu trẻ em phải chịu đựng những đợt nắng nóng kéo dài và hạn hán, theo số liệu thống kê. Không chỉ vậy, báo cáo còn phân tích mức độ tiếp xúc của trẻ em với ô nhiễm không khí và bệnh sốt rét - hai mối đe dọa rất nhạy cảm với tác động của biến đổi khí hậu. Dữ liệu cho thấy, ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến gần như mọi trẻ em trên toàn cầu, trong khi một tỷ trẻ em có nguy cơ mắc bệnh sốt rét, tạo nên một dạng “nguy cơ kép”.

Dựa trên những dữ liệu thực tế này, UNICEF tiếp tục kêu gọi các chính phủ: Giảm phát thải và hành động gấp rút hơn nhằm hoàn thành các cam kết quốc tế; Bảo vệ trẻ em thông qua thích ứng khí hậu toàn diện, giảm thiểu rủi ro thiên tai và ứng phó với thiệt hại; Tăng cường khả năng cho trẻ em và thanh thiếu niên tham gia một cách có ý nghĩa vào hành động vì khí hậu.

“Khi chúng ta củng cố hệ thống y tế và giáo dục và cải thiện cơ sở hạ tầng với mục tiêu hướng đến trẻ em, chúng ta sẽ có thể bảo vệ các em khỏi các mối đe dọa khí hậu hiện nay, nhằm bảo đảm tương lai”, bà Catherine Russell phát biểu.

Tuy vậy, có một nút thắt vẫn còn nguyên ở đó, chưa biết bao giờ mới có thể được hoàn toàn tháo gỡ: Nguồn tài chính khí hậu cần thiết, dành cho các nước đang và chưa phát triển. Nếu những lời hứa về hỗ trợ tài chính không được thực hiện, chẳng có cách nào để trẻ em châu Phi có thể được bảo vệ hữu hiệu, như trẻ em ở các nước phát triển Bắc Mỹ hay châu Âu.

Có thể bạn quan tâm

PPF 2026 kêu gọi hợp tác để tìm kiếm những giải pháp cho các vấn đề toàn cầu. Nguồn ảnh: Tân Hoa Xã.

Hợp tác để bảo vệ chủ quyền

“Liên hợp quốc ra đời từ một khoảnh khắc của quyết tâm chung - quyết tâm của các dân tộc hiểu rằng hợp tác là biểu hiện cao nhất của chủ quyền. Chúng ta hãy sống xứng đáng với lòng dũng cảm của họ, và xây dựng một tương lai xứng đáng cho con cháu chúng ta”. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã phát biểu như vậy, trong video gửi tới lễ khai mạc Diễn đàn Hòa bình Paris (Paris Peace Forum/PPF) lần thứ 9.

 Chi phí sinh hoạt tăng cao - một trong những thách thức đối với đương kim tổng thống Mỹ.

Cuộc bỏ phiếu giữa những nỗi bất an

Cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ của nước Mỹ đã khép lại. Với chiến thắng áp đảo thuộc về đảng Dân chủ, ở cả Thượng viện lẫn Hạ viện. Song, trong tiếng vọng từ những dư âm bên lề của nó, vẫn hằn lên cảm giác thiếu bình yên.

Tuyên bố chung Moskva đánh dấu một bước chuyển lớn về nhận thức và tư duy. Nguồn ảnh Viory.

Khí đốt thế giới với định hướng xanh

Diễn ra ngày 27/10 tại thủ đô Moskva của nước Nga, Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 8 Diễn đàn các nước xuất khẩu khí đốt (GECF) không chỉ đồng thuận tạo ra các cơ chế ứng phó với khủng hoảng thị trường khí đốt quốc tế, mà còn hướng tới thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, tăng cường “vai trò lãnh đạo về môi trường” của mình.

Cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ định hình chính sách nước Mỹ trong hai năm tới. NguồnChatham.

Phép thử cho niềm tin

Ngày 3/11 tới, cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra trên khắp nước Mỹ, để bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện, bầu lại 35/100 ghế Thượng viện tại 35 bang và bầu thống đốc tại 36 bang. Nhưng ngay từ lúc này, 18 tiểu bang đã bắt đầu tiến hành bỏ phiếu sớm. Không chỉ quyết định tương quan quyền lực tại Quốc hội Mỹ, cuộc bầu cử này sẽ còn là bước khởi động cho cuộc đua vào Nhà trắng năm 2028.

Sẽ có khoảng 1,2 tỷ người gia nhập thị trường lao động trong vòng 15 năm tới. Nguồn: UNDP

Tương lai bất định

Trong tầm nhìn trung hạn, sự phát triển chóng mặt của xã hội loài người đang đặt ra cho các nhà quản trị và hoạch định chính sách vĩ mô một nan đề không dễ giải quyết: Việc làm cho người lao động.

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio và người đồng cấp Iceland, bà Katrin Gunnarsdottir.

Tăng tốc về phía Bắc Cực

“Thực tế là thế giới đã thay đổi trong 20 năm qua. Trọng tâm của chúng ta cũng đã thay đổi. Khu vực Bắc Cực đang thu hút rất nhiều sự chú ý” – Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, ông Marco Rubio, phát biểu ngày 6/10, tại Iceland.

Một bước ngoặt đúng nghĩa, trong tiến trình kiểm soát trí tuệ nhân tạo.

Bước ngoặt đích thực

Có thể rất nhiều người trên thế giới đã cười, khi mới đây, đương kim tổng thống Mỹ Donald Trump đổi cách gọi tên trí tuệ nhân tạo từ AI (artificial intelligence) thành “Siêu trí tuệ (super intelligence - SI)”. Song, ngày 29/9, với việc ký kết văn kiện mang tên “Thỏa thuận Nhà Trắng về siêu trí tuệ”, có một bước ngoặt đích thực về kiểm soát trí tuệ nhân tạo đã thành hình.

Chủ tịch COP31 kiêm Bộ trưởng Khí hậu nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ, ông Murat Kurum.

Trách nhiệm khí hậu dành cho AI

Một trong những ưu tiên hàng đầu tại Hội nghị lần thứ 31 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) sẽ là chuyện thúc đẩy “trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm với khí hậu”, như hé lộ mới nhất từ Chủ tịch COP31 kiêm Bộ trưởng Khí hậu nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ, ông Murat Kurum.

Bà Kristalina Georgieva - Tổng Giám đốc IMF.

Tin vào sức chống chịu

Trong khi một bầu không khí u ám đang bao phủ hầu như tất cả mọi lĩnh vực của dòng chảy sự kiện quốc tế, những đánh giá đầy lạc quan từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về sự vững vàng của nền kinh tế thế giới có thể xem là một điểm sáng đáng lưu ý.

Cần thêm rất nhiều nguồn lực hỗ trợ, để ngăn chặn thảm họa lan rộng.

Ẩn họa sau hồi chuông báo động

Hơn 5.000 ca nhiễm và trên 2.320 người tử vong (xấp xỉ 46%). Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức cảnh báo: Đợt bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo, cho đến lúc này, đã trở thành tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Nếu cả hai eo biển huyết mạch này bị phong tỏa, "cơn khát nhiên liệu" của thế giới sẽ càng trở nên trầm trọng.

Chuỗi biến số đầy bất an

Thêm một tuyến hàng hải huyết mạch tại Trung Đông đối diện nguy cơ bị phong tỏa, và thế giới lại thấy mình đối diện một “cú sốc năng lượng” nữa, chỉ trong vòng nửa năm.

Nạn đói vẫn đang là một nỗi ám ảnh ở nhiều khu vực, đặc biệt là châu Phi.

Và cơn đói vẫn đang rình rập

Năm thứ ba liên tiếp, mức độ đói nghèo toàn cầu tiếp tục giảm, theo báo cáo mới nhất về Tình trạng an ninh lương thực và dinh dưỡng trên thế giới (SOFI) của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO). Vấn đề là, “những cải thiện này vẫn còn mong manh, phân bố không đồng đều và chưa đủ để đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) vào năm 2030”.

Các chương trình hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đã đạt được những thành tựu hết sức đáng ghi nhận.

Gia cố đường đến tương lai

Như Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đánh giá tại phiên khai mạc cấp bộ trưởng của Diễn đàn Chính trị cấp cao về Phát triển bền vững (ngày 13/7): Kể từ khi Chương trình Nghị sự 2030 được khởi động cách đây một thập kỷ, thế giới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên…

Trí tuệ nhân tạo - khu vực phát triển thu hút số lượng lớn dòng vốn toàn cầu.

Đằng sau những tín hiệu phục hồi

Cơ quan Liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) vừa công bố Báo cáo Đầu tư Thế giới 2026, trong đó chỉ ra: Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu trong năm 2025 tăng 6% so với năm 2024. Tuy nhiên, đà phục hồi vẫn diễn ra trong phạm vi hẹp, còn mong manh và phân bổ không đồng đều.

Ngân hàng Thế giới đã từ bỏ mục tiêu khí hậu, dưới sức ép của cổ đông lớn nhất - nước Mỹ.

Đòn đánh vào tương lai

Ngày 30/6, Ngân hàng Thế giới (WB) tuyên bố: Họ từ bỏ mục tiêu dành 45% tổng nguồn vốn cho các dự án có lợi ích về khí hậu toàn cầu.

Phiên toàn thể số 3 của Diễn đàn Tương lai ASEAN mang chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại ASEAN: Không để ai bị bỏ lại phía sau". Ảnh: TTXVN

Thông điệp đoàn kết vì tương lai

Diễn ra trong hai ngày 9 và 10/6 tại Hà Nội, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) năm 2026 thể hiện rõ những thông điệp gắn bó, đồng thuận, tích cực… trên tiến trình định hình cấu trúc khu vực ở giai đoạn mới.

Giao tranh tại Liban vẫn diễn ra căng thẳng, ngay trước thềm cuộc đàm phán.

Giữa sa mạc lòng tin

Ngày 2/6, Israel và Liban đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới tại Washington (Mỹ). Song, cùng lúc, thị trấn Toul (miền nam Liban) lại rung chuyển, dưới một cuộc oanh kích của không quân Israel.

Nắng nóng cực đoan đang thiêu đốt cả những khu vực thời tiết ôn hòa truyền thống, như châu Âu.

Những vết rạn dưới vòm nắng lửa

Nắng nóng cực đoan đang hành hạ thế giới, khi liên tiếp phá vỡ các đỉnh nhiệt. Thế nhưng, ở cao tầng, các nỗ lực chung tay ngăn chặn tiến trình nóng lên của Trái đất lại bộc lộ rõ những mâu thuẫn và bất đồng không dễ san lấp.

Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Tổ kiến nơi chân đê

Tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA) lần thứ 79 diễn ra ở Geneva (Thụy Sĩ), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố: Sự gia tăng đột biến các ca nhiễm virus Ebola có tính lây lan cao là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres.

Ðòi hỏi tất yếu từ hiện thực

“Chúng ta cần cải cách sâu rộng các thể chế toàn cầu, bao gồm cả Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nơi vẫn tồn tại một sự bất công mà lịch sử để lại, khi châu Phi đến lúc này vẫn chưa có ghế thường trực”.

Đó là rủi ro thảm họa, không chỉ là vấn đề kỹ thuật thuần túy.

“Ðại dịch số” – nguy cơ có thật

Năm 2025, ước tính có khoảng 376 tỷ email được gửi và nhận mỗi ngày, trên toàn thế giới. Vậy, điều gì sẽ xảy ra, nếu hệ thống đang hoạt động trơn tru trên không gian internet này đột nhiên trục trặc?

Một cú sốc đích thực dành cho OPEC và OPEC+.

Khoảng lặng sau cuộc chia ly

“Rất có khả năng”, nhiều quốc gia sẽ rút khỏi OPEC sau quyết định rời nhóm của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Phát biểu của cựu đại sứ UAE tại Liên hợp quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới, ông Obaid Ahmed Al-Zaabi, trên kênh RT để lại những dư âm lặng lẽ, nhưng cũng gợi lên nhiều suy ngẫm.

Hội nghị Mùa xuân IMF - WB 2026 chỉ ra những nguy cơ hiển hiện đối với cơ cấu kinh tế - xã hội toàn cầu.

Nguy cơ hiện hữu

Cho dù đến rạng sáng ngày 22/4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran “cho đến khi các lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất” (nhằm chấm dứt cuộc chiến), thì trên thực tế, ở nhiều khía cạnh toàn cầu, tình hình đã thật sự đi vào một quỹ đạo tiêu cực.

Ở Sudan lúc này, mỗi miếng ăn đã là cả một sự may mắn lớn lao.

Giới hạn của lương tri

Hàng triệu gia đình, nếu may mắn, có thể có được một bữa ăn mỗi ngày. Bình thường, họ phải chấp nhận nhịn đói. Có người đã phải ăn cả lá cây và thức ăn dùng cho chăn nuôi để tồn tại…

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới chưa từng trải qua một đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô lớn như hiện tại.

Cẩn tắc vô áy náy!

Những diễn biến căng thẳng xoay quanh cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz, cũng như hệ quả tiêu cực mà nó mang lại cho hệ thống an ninh năng lượng toàn cầu đã và đang chỉ rõ: Việc xây dựng các lộ trình thay thế, đa dạng hóa nguồn cung đã và đang trở thành yếu tố sống còn, đối với mọi nền kinh tế.

"Mưa cực đoan" - thách thức mới đối với thế giới.

Áp lực dưới màn mưa

Trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu tiếp tục gia tăng, hệ thống tài nguyên nước cũng như ngành nông nghiệp thế giới hiện đã bắt đầu phải đối diện với một thách thức mới: Hiện tượng “mưa cực đoan (extreme rain)”.

BBNJ được kỳ vọng sẽ trở thành bước đột phá trong việc bảo vệ đại dương.

Cứu lấy đại dương

Một thực tế đáng suy ngẫm: Dù chiếm gần một nửa diện tích hành tinh, hiện mới chỉ khoảng 1% vùng biển quốc tế được áp dụng các biện pháp bảo tồn.