Múa giảo long - điệu múa cổ nghìn năm ở Lệ Mật

Ghi công người xây dựng Thăng Long thời mở đầu

Thần phả của đình làng Lệ Mật ghi rằng, một hôm, công chúa con vua Lý Thái Tông dạo chơi trên sông Thiên Ðức thì bị một con thủy quái làm lật thuyền, cướp mất công chúa. Nhà vua đã huy động nhiều tướng tài cùng thiên binh vạn mã nhưng đều bất lực. Bỗng lúc ấy, có một chàng trai ven sông Thiên Ðức xin được đi cứu công chúa. Vốn nghề chài lưới, lại có sức khỏe phi thường, chàng trai lặn xuống đáy sông chiến đấu với thủy quái và mang được thi hài công chúa về. Chàng trai có công vớt ngọc thể công chúa đó là Hoàng Ðức Trung, sau này, được dân làng Trù Mật thờ làm Thành hoàng.

Nhà vua ban ơn nhiều của cải, gấm vóc, nhưng chàng trai không nhận. Lúc đó, vương triều Lý định đô ở Thăng Long chưa lâu, vùng phía tây kinh thành còn hoang vắng, chàng trai họ Hoàng xin vua cho dân làng được khai phá vùng đất này. Ðược sự đồng ý của nhà vua, chàng trai họ Hoàng đưa dân làng mình khai phá đất hoang, lập ra 13 làng trại, tục gọi là Thập tam trại, gồm các làng: Vĩnh Phúc, Ngọc Khánh, Cống Yên, Ngọc Hà, Ðại Yên, Liễu Giai, Giảng Võ, Cống Vị, Vạn Phúc, Thủ Lệ, Xuân Biểu, Hữu Tiệp và Kim Mã. Thập tam trại xưa, nay là các phường thuộc quận Ba Ðình.

Tưởng nhớ công ơn của tiền nhân, ngoài tôn thờ Hoàng Ðức Trung làm Thành hoàng, dân làng Trù Mật còn sáng tạo điệu múa giảo long, nhằm nhắc lại công tích đánh thủy quái khi xưa của ông. Làng Trù Mật xưa là Lệ Mật ngày nay, thuộc phường Việt Hưng, quận Long Biên. Ðình làng là ngôi đình lớn, kết cấu tới hơn 50 gian và đã được công nhận là Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia.

Ðể chuẩn bị cho múa giảo long, dân làng đan một con giảo long lớn bằng mây tre, phủ vải ra ngoài. Giảo long được trang trí vân mây trên nền xanh da trời, đầu có mào và chiếc lưỡi đỏ khổng lồ. Vào ngày chính hội (từ 19 đến 23-3 âm lịch hằng năm), múa giảo long luôn thu hút đông đảo nhân dân tới xem. Mở đầu bằng màn dạo chơi của công chúa nhà Lý, sau đó, con giảo long xuất hiện và "nuốt chửng" nàng công chúa xinh đẹp. Quân tướng triều đình được huy động đến chiến đấu với thủy quái. Các tráng đinh múa giảo long ở tư thế trườn bò nhưng đẹp mắt và dũng mãnh. Sôi nổi hơn cả là màn chiến đấu của chàng trai trẻ họ Hoàng với giảo long, những động tác vũ thuật đẹp mắt diễn ra trong tiếng hò reo vang dội, cuối cùng, chàng trai chiến thắng thủy quái, rước công chúa hồi cung.

Múa giảo long là một hình thức diễn xướng dân gian huy động tới 50 người tham gia. Trong đó, đặc biệt là những người vào vai dũng sĩ họ Hoàng, công chúa và sáu người đội lốt giảo long. Do câu chuyện về vị Thành hoàng Hoàng Ðức Trung gắn với vương triều Lý, nhất là thời kỳ xây dựng và mở rộng kinh đô về phía tây, nên việc gìn giữ, bảo tồn múa giảo long được coi là nhiệm vụ quan trọng của nhân dân Lệ Mật nói riêng, nhân dân Hà Nội nói chung hướng tới Ðại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Những mỹ tục của đất văn hiến nghìn năm

Dân làng dâng lễ lên Thành hoàng.

Sự thật về trận chiến với thủy quái cứu công chúa chưa ai dám khẳng định, nhưng có một điều chắc chắn, chàng trai họ Hoàng là người khai phá vùng đất phía tây kinh thành Thăng Long. Một trong những bằng chứng là gần một nghìn năm đã trôi qua, nhân dân vùng Thập tam trại khi xưa vẫn tự hào mỗi khi nhắc về chàng dũng sĩ có công mở làng. Cứ đến hội làng Lệ Mật, giữ phong tục "uống nước nhớ nguồn", nhân dân vùng Thập tam trại cũ lại vượt dòng sông Hồng để về cựu quán - quê hương của người có công mở làng Hoàng Ðức Trung, dâng lễ vật lên ông tổ của mình. Trong ngày ấy, mọi người đều nhớ câu ca xưa:

Nhớ ngày 23 tháng 3
Dân trại ta vượt Nhị Hà thăm quê
Kinh quán, cựu quán đề huề
Hồ Tây cá nhảy đi về trong mây.

Hằng năm, trước ngày hội, dân làng bao giờ cũng tổ chức đánh cá chép ở giếng làng. Tương truyền, đó là cá chép hồ Tây công chúa ban tặng.

Những nghi thức chung quanh điệu múa giảo long luôn được người Lệ Mật thực hiện với lòng thành kính và đã trở thành những tục lệ đẹp. Ông Hoàng Ngọc Dậu, người nhiều năm liên tục tham gia múa giảo long cho biết: "Thời trẻ, tôi vào vai dũng sĩ họ Hoàng, sau này, tôi vào vai tướng nhà Lý. Khó nhất là chọn "công chúa". Gái làng xưa quen việc đồng áng, nay đi làm công nhân nên phải luyện tập để múa sao cho dẻo. Nhưng cô công chúa năm nay có đẹp, có dẻo đến mấy thì sang năm, lại phải tìm một công chúa khác, tục truyền xưa nay đều thế".

Sau bao nhiêu biến đổi của lịch sử, Lệ Mật còn giữ được một phong tục đẹp khác, đó là tục "điển văn". Ðây là nghi lễ viết văn tế Thành hoàng. Trước ngày hội, dân làng làm lễ xin phép Thành hoàng để một người hay chữ trong làng được "điển văn". Người viết văn tế là cụ "tả văn". Trong những ngày viết văn tế, người viết phải giữ mình chay tịnh, sạch sẽ. Ðúng một ngày trước hội, một đoàn rước văn long trọng gồm các vị trong ban tế lễ, có phường bát âm... đi kèm đến nhà người tả văn để rước văn về đình làng. Người viết văn tế, đứng đón đoàn rước văn từ cổng, văn tế được đặt vào một chiếc hộp gỗ sơn son trên kiệu bốn người khiêng để rước về đình làng. Tục rước văn, ngoài thể hiện tấm lòng của người Lệ Mật với Thành hoàng, còn phần nào thể hiện truyền thống trọng văn - trọng đạo của đất Thăng Long.

Những phong tục cổ xưa vẫn được duy trì cho đến ngày nay. Ðược tham gia các hoạt động đều là vinh dự của mỗi người, vì vậy, người trong làng ai cũng cố gắng để có cơ hội được tham gia. Cái hay, cái đẹp của lễ hội Lệ Mật không chỉ ở màn múa giảo long, mà còn ở những phong tục được duy trì và tác dụng của nó trong đời sống cộng đồng, xứng đáng là đất nghìn năm văn hiến.

Bài và ảnh: Giang Nam

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu nhấn nút khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội 2026.

Khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội 2026

Với chuỗi hoạt động phong phú, đa dạng tại ba khu vực quanh Hồ Tây, 16 xã, phường và vùng trồng sen, Lễ hội Sen Hà Nội 2026 là lễ hội tôn vinh vẻ đẹp của sen lớn nhất từ trước đến nay tại Hà Nội.

Hầm đi bộ Ngã Tư Sở (Ảnh ĐỖ TÂM)

Không để xảy ra tình trạng “phí chồng phí”

Tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết Quy định khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp (gọi tắt là nghị quyết). Quy định này sẽ tạo “làn xanh” cho việc phát triển công trình ngầm, khai thác hiệu quả không gian đô thị.

97% số hộ gia đình tại khu vực Thọ An, xã Liên Minh nhất trí sáp nhập 12 cụm dân cư thành 3 thôn mới.

Đồng thuận từ cơ sở trong sắp xếp thôn, tổ dân phố

Thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố theo định hướng tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, các địa phương ở Hà Nội đã khẩn trương tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với các phương án sắp xếp.

Dâng hương và các vật phẩm trong Lễ hội Cổ Loa-một trong những lễ hội lớn của Hà Nội tưởng nhớ An Dương Vương tại di tích Cổ Loa.

Đưa di tích Cổ Loa vươn tầm giá trị toàn cầu

Thành Cổ Loa thuộc không gian di sản Cổ Loa (xã Đông Anh, Hà Nội) là tòa thành có tuổi đời lâu nhất nước ta. Trong không gian ấy còn có hàng loạt di tích, di sản quan trọng khác: Đền thờ An Dương Vương, đình Ngự triều di quy, am Mỵ Châu... được hình thành, lưu giữ trong hàng nghìn năm lịch sử.

Người dân phường Hồng Hà nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

An cư cho người dân nhường đất xây cầu

Chỉ trong thời gian rất ngắn, Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm (Hà Nội) đã bàn giao đất tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân ở các phường Bồ Đề, Tây Hồ và Hồng Hà có đất bị thu hồi để xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên, giúp họ sớm ổn định cuộc sống.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đồng chí lãnh đạo Trung ương và Hà Nội thực hiện nghi lễ khởi công năm dự án đường sắt đô thị Thành phố Hà Nội.

Từng bước hình thành mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại

Sáng 22/6, Thành phố Hà Nội đã đồng thời khởi công năm tuyến metro quy mô lớn, mở ra giai đoạn mới cho quá trình phát triển hạ tầng và tái cấu trúc không gian đô thị. Với tổng chiều dài hơn 300 km, các dự án là dấu mốc quan trọng trong hành trình hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Hồ Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. (Ảnh: Đăng Quang)

Hà Nội đề cao khả năng thực thi của chính sách

Chỉ sau gần hai tháng kể từ khi Luật Thủ đô 2026 được ban hành, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua tổng cộng 61 nghị quyết cụ thể hóa luật. Đây là bước đi nhanh chóng, quyết liệt, khẳng định quyết tâm biến khung pháp lý đặc thù thành động lực phát triển thực chất cho Thủ đô.

Hội chợ Triển lãm quốc tế công nghệ năng lượng-môi trường 2026 thu hút nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế tham gia.

Chuyển dịch năng lượng là yêu cầu cấp thiết

“Chuyển dịch năng lượng không chỉ là một nhiệm vụ quan trọng, mà còn là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững” - đây là khẳng định của  lãnh đạo Sở Công thương Hà Nội tại Diễn đàn Chuyển dịch năng lượng Việt Nam tổ chức chiều 24/6 tại Hà Nội.

Hoạt động đạp xe tuần hành hưởng ứng lối sống xanh. (Ảnh: TÙNG ĐINH)

Phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh” lan tỏa lối sống xanh

Sáng 20/6, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) Việt Nam và Lotte Mart Hàn Quốc phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh”, hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2026 và phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp”.

Lễ hội tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh: CHÍ DŨNG)

Kinh tế đêm của Hà Nội chính thức “sáng đèn”

Sáng 15/6, tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết Quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII khai mạc kỳ họp thứ 4, kỳ họp chuyên đề.

Hà Nội khẩn trương xây dựng chính sách thi hành Luật Thủ đô

Sáng 12/6, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã khai mạc kỳ họp thứ 4, kỳ họp chuyên đề. Tại kỳ họp này, Ủy ban nhân dân thành phố trình Hội đồng nhân dân thành phố xem xét, quyết nghị 55 nghị quyết. Trong đó, Ủy ban nhân dân thành phố trình 23 nghị quyết quy phạm pháp luật triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Kỳ phát biểu tại tọa đàm.

Tăng cường kết nối người Việt Nam ở nước ngoài tham gia xây dựng và phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu người Việt Nam ở nước ngoài theo hướng đồng bộ, thống nhất, thường xuyên và gắn với cơ chế phối hợp với các cơ quan liên quan là cần thiết. Do đó, các cơ quan liên quan  cần nghiên cứu, học tập kinh nghiệm quốc tế trong thu hút chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào tham gia phát triển thủ đô.

Các đối tượng bị bắt.

Hà Nội: Khởi tố Ngọc "sủi" và ổ nhóm lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Việc khởi tố vụ án, khởi tố các bị can thể hiện quyết tâm của Công an Hà Nội trong đấu tranh với các băng nhóm tội phạm có tổ chức, các đối tượng hình sự lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, bảo vệ môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh trên địa bàn Thủ đô.