Múa giảo long - điệu múa cổ nghìn năm ở Lệ Mật

Ghi công người xây dựng Thăng Long thời mở đầu

Thần phả của đình làng Lệ Mật ghi rằng, một hôm, công chúa con vua Lý Thái Tông dạo chơi trên sông Thiên Ðức thì bị một con thủy quái làm lật thuyền, cướp mất công chúa. Nhà vua đã huy động nhiều tướng tài cùng thiên binh vạn mã nhưng đều bất lực. Bỗng lúc ấy, có một chàng trai ven sông Thiên Ðức xin được đi cứu công chúa. Vốn nghề chài lưới, lại có sức khỏe phi thường, chàng trai lặn xuống đáy sông chiến đấu với thủy quái và mang được thi hài công chúa về. Chàng trai có công vớt ngọc thể công chúa đó là Hoàng Ðức Trung, sau này, được dân làng Trù Mật thờ làm Thành hoàng.

Nhà vua ban ơn nhiều của cải, gấm vóc, nhưng chàng trai không nhận. Lúc đó, vương triều Lý định đô ở Thăng Long chưa lâu, vùng phía tây kinh thành còn hoang vắng, chàng trai họ Hoàng xin vua cho dân làng được khai phá vùng đất này. Ðược sự đồng ý của nhà vua, chàng trai họ Hoàng đưa dân làng mình khai phá đất hoang, lập ra 13 làng trại, tục gọi là Thập tam trại, gồm các làng: Vĩnh Phúc, Ngọc Khánh, Cống Yên, Ngọc Hà, Ðại Yên, Liễu Giai, Giảng Võ, Cống Vị, Vạn Phúc, Thủ Lệ, Xuân Biểu, Hữu Tiệp và Kim Mã. Thập tam trại xưa, nay là các phường thuộc quận Ba Ðình.

Tưởng nhớ công ơn của tiền nhân, ngoài tôn thờ Hoàng Ðức Trung làm Thành hoàng, dân làng Trù Mật còn sáng tạo điệu múa giảo long, nhằm nhắc lại công tích đánh thủy quái khi xưa của ông. Làng Trù Mật xưa là Lệ Mật ngày nay, thuộc phường Việt Hưng, quận Long Biên. Ðình làng là ngôi đình lớn, kết cấu tới hơn 50 gian và đã được công nhận là Di tích lịch sử-văn hóa quốc gia.

Ðể chuẩn bị cho múa giảo long, dân làng đan một con giảo long lớn bằng mây tre, phủ vải ra ngoài. Giảo long được trang trí vân mây trên nền xanh da trời, đầu có mào và chiếc lưỡi đỏ khổng lồ. Vào ngày chính hội (từ 19 đến 23-3 âm lịch hằng năm), múa giảo long luôn thu hút đông đảo nhân dân tới xem. Mở đầu bằng màn dạo chơi của công chúa nhà Lý, sau đó, con giảo long xuất hiện và "nuốt chửng" nàng công chúa xinh đẹp. Quân tướng triều đình được huy động đến chiến đấu với thủy quái. Các tráng đinh múa giảo long ở tư thế trườn bò nhưng đẹp mắt và dũng mãnh. Sôi nổi hơn cả là màn chiến đấu của chàng trai trẻ họ Hoàng với giảo long, những động tác vũ thuật đẹp mắt diễn ra trong tiếng hò reo vang dội, cuối cùng, chàng trai chiến thắng thủy quái, rước công chúa hồi cung.

Múa giảo long là một hình thức diễn xướng dân gian huy động tới 50 người tham gia. Trong đó, đặc biệt là những người vào vai dũng sĩ họ Hoàng, công chúa và sáu người đội lốt giảo long. Do câu chuyện về vị Thành hoàng Hoàng Ðức Trung gắn với vương triều Lý, nhất là thời kỳ xây dựng và mở rộng kinh đô về phía tây, nên việc gìn giữ, bảo tồn múa giảo long được coi là nhiệm vụ quan trọng của nhân dân Lệ Mật nói riêng, nhân dân Hà Nội nói chung hướng tới Ðại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Những mỹ tục của đất văn hiến nghìn năm

Dân làng dâng lễ lên Thành hoàng.

Sự thật về trận chiến với thủy quái cứu công chúa chưa ai dám khẳng định, nhưng có một điều chắc chắn, chàng trai họ Hoàng là người khai phá vùng đất phía tây kinh thành Thăng Long. Một trong những bằng chứng là gần một nghìn năm đã trôi qua, nhân dân vùng Thập tam trại khi xưa vẫn tự hào mỗi khi nhắc về chàng dũng sĩ có công mở làng. Cứ đến hội làng Lệ Mật, giữ phong tục "uống nước nhớ nguồn", nhân dân vùng Thập tam trại cũ lại vượt dòng sông Hồng để về cựu quán - quê hương của người có công mở làng Hoàng Ðức Trung, dâng lễ vật lên ông tổ của mình. Trong ngày ấy, mọi người đều nhớ câu ca xưa:

Nhớ ngày 23 tháng 3
Dân trại ta vượt Nhị Hà thăm quê
Kinh quán, cựu quán đề huề
Hồ Tây cá nhảy đi về trong mây.

Hằng năm, trước ngày hội, dân làng bao giờ cũng tổ chức đánh cá chép ở giếng làng. Tương truyền, đó là cá chép hồ Tây công chúa ban tặng.

Những nghi thức chung quanh điệu múa giảo long luôn được người Lệ Mật thực hiện với lòng thành kính và đã trở thành những tục lệ đẹp. Ông Hoàng Ngọc Dậu, người nhiều năm liên tục tham gia múa giảo long cho biết: "Thời trẻ, tôi vào vai dũng sĩ họ Hoàng, sau này, tôi vào vai tướng nhà Lý. Khó nhất là chọn "công chúa". Gái làng xưa quen việc đồng áng, nay đi làm công nhân nên phải luyện tập để múa sao cho dẻo. Nhưng cô công chúa năm nay có đẹp, có dẻo đến mấy thì sang năm, lại phải tìm một công chúa khác, tục truyền xưa nay đều thế".

Sau bao nhiêu biến đổi của lịch sử, Lệ Mật còn giữ được một phong tục đẹp khác, đó là tục "điển văn". Ðây là nghi lễ viết văn tế Thành hoàng. Trước ngày hội, dân làng làm lễ xin phép Thành hoàng để một người hay chữ trong làng được "điển văn". Người viết văn tế là cụ "tả văn". Trong những ngày viết văn tế, người viết phải giữ mình chay tịnh, sạch sẽ. Ðúng một ngày trước hội, một đoàn rước văn long trọng gồm các vị trong ban tế lễ, có phường bát âm... đi kèm đến nhà người tả văn để rước văn về đình làng. Người viết văn tế, đứng đón đoàn rước văn từ cổng, văn tế được đặt vào một chiếc hộp gỗ sơn son trên kiệu bốn người khiêng để rước về đình làng. Tục rước văn, ngoài thể hiện tấm lòng của người Lệ Mật với Thành hoàng, còn phần nào thể hiện truyền thống trọng văn - trọng đạo của đất Thăng Long.

Những phong tục cổ xưa vẫn được duy trì cho đến ngày nay. Ðược tham gia các hoạt động đều là vinh dự của mỗi người, vì vậy, người trong làng ai cũng cố gắng để có cơ hội được tham gia. Cái hay, cái đẹp của lễ hội Lệ Mật không chỉ ở màn múa giảo long, mà còn ở những phong tục được duy trì và tác dụng của nó trong đời sống cộng đồng, xứng đáng là đất nghìn năm văn hiến.

Bài và ảnh: Giang Nam

Có thể bạn quan tâm

Lãnh đạo Bệnh viện Y học cổ Hà Đông và Trạm Y tế phường Dương Nội ký kết hợp tác hỗ trợ chuyên môn giữa hai đơn vị.

Kết hợp hài hòa giữa y học cổ truyền và y học hiện đại trong chăm sóc sức khỏe nhân dân

Chiều 28/1, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Đông tổ chức ký kết hợp tác hỗ trợ chuyên môn với Trạm Y tế phường Dương Nội (Hà Nội). Đây là hoạt động nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Những ngôi nhà Đại đoàn kết được trao cho những hộ gia đình khó khăn ở xã Nội Bài đúng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ giúp các hộ đón Tết trong ấm áp, yêu thương.

Ấm áp Tết sẻ chia

Tết Nguyên đán đang đến gần. Dù Hà Nội không còn hộ nghèo, số hộ cận nghèo cũng giảm nhanh, nhưng vẫn còn những hoàn cảnh khó khăn. Vì vậy, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam thành phố Hà Nội cùng các tổ chức chính trị-xã hội triển khai nhiều hoạt động tặng quà, hỗ trợ để mọi người, mọi nhà cùng đón Tết trong ấm áp, yêu thương.

Người dân mua sắm hoa, cây cảnh chơi Tết sớm.

Người dân chơi hoa, cây cảnh Tết sớm

Còn gần ba tuần nữa mới đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 nhưng thị trường cây cảnh, hoa Tết trên địa bàn Hà Nội đã bắt đầu sôi động. Người dân ngày càng có xu hướng chơi đào, quất sớm, không chờ đến sát Tết mới mua như trước đây.

Một khu vực trung tâm xã trước đây vốn là "chợ cóc", nay đã được xử lý triệt để. (Ảnh Việt Hoàng)

Chú trọng quản lý, bảo đảm trật tự, kỷ cương

Bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, thời gian qua, xã Đa Phúc (Hà Nội) đã chú trọng công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, đô thị trên địa bàn. Việc tăng cường kỷ cương, kỷ luật của xã cũng chính là thước đo vai trò của cấp ủy, chính quyền và năng lực đội ngũ cán bộ.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Hưng thường xuyên kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng đường Lĩnh Nam.

Nỗ lực giải phóng mặt bằng đường Lĩnh Nam

Với mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ triển khai Dự án nâng cấp, mở rộng đường Lĩnh Nam theo quy hoạch, cấp ủy, chính quyền phường Vĩnh Hưng (Hà Nội) đang huy động cả hệ thống chính trị tuyên truyền, vận động các hộ gia đình, cá nhân đồng thuận, bàn giao mặt bằng đúng kế hoạch.

Triển khai mô hình “Chi bộ-Đảng bộ số”

Đảng ủy xã Gia Lâm (Hà Nội) vừa triển khai Đề án và áp dụng mô hình đổi mới, sáng tạo: Hệ thống thông tin “Chi bộ-Đảng bộ số” xã Gia Lâm giai đoạn 2026-2030. Theo Đề án, mô hình sẽ được triển khai đối với 100% chi bộ, đảng bộ trực thuộc Đảng bộ xã và chi bộ trực thuộc sáu đảng ủy cơ sở.

Du khách thích thú với hình ảnh ông đồ bên mực tàu, giấy đỏ trong phố cổ.

Xuân sớm Hà thành

Không khí Tết đã đến sớm với nhiều không gian văn hóa truyền thống được trưng bày khắp nơi. Sau một năm đạt nhiều thành tựu kinh tế-xã hội quan trọng, giờ đây, người dân Thủ đô đang hướng đến một năm mới lạc quan và đầy hy vọng.

Lãnh đạo xã Phú Xuyên kiểm tra công tác hỗ trợ người dân làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. (Ảnh CÔNG TÂM)

Hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn

Kiên quyết xử lý sai phạm, đồng thời vào cuộc với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm để hỗ trợ và bảo đảm quyền lợi của người dân. Đây cũng là những bước đi cụ thể của xã Phú Xuyên (Hà Nội) trong triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030.

Các bác sĩ tại Trạm Y tế Long Biên khám sức khỏe cho người dân và sử dụng hệ thống dữ liệu bệnh án điện tử.

Cải thiện công nghệ và chuyên môn cho y tế cơ sở

Chuyển đổi số toàn diện trạm y tế với sự hỗ trợ cả về chuyên môn và công nghệ từ các bệnh viện tuyến trên đang mở ra hướng đi mới để thành phố nâng cao chất lượng y tế cơ sở, từ đó chăm sóc sức khỏe toàn dân hiệu quả hơn.

Giải phóng mặt bằng đường vành đai 2,5.

Gỡ vướng cho giải phóng mặt bằng

Để giải quyết vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thành phố Hà Nội kịp thời bổ sung chính sách hỗ trợ mới, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Sông Hồng và khu vực bãi sông, đoạn đi qua trung tâm thành phố Hà Nội.

Quy hoạch tổng thể Hà Nội định hình chín cực tăng trưởng

Xác lập quy hoạch tổng thể Hà Nội là nội dung công tác đặc biệt quan trọng mà thành phố Hà Nội đang khẩn trương thực hiện, đồ án quy hoạch tổng thể lần này đề xuất định hình chín cực tăng trưởng chiến lược, chín trung tâm lớn và chín trục không gian làm động lực phát triển Thủ đô tầm nhìn 100 năm và xa hơn.

Cán bộ, chiến sĩ Công an Hà Nội tham quan mô hình Trợ lý ảo Chatbot AI và Tổng đài viên AI.

Công an Hà Nội trên hành trình tiên phong chuyển đổi số

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội, Công an thành phố Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, đi đầu ứng dụng khoa học-công nghệ bảo đảm an ninh, trật tự, cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển của đô thị lớn nhất cả nước.

Tuyến phố Lý Thường Kiệt, Hà Nội.

Gìn giữ không gian kiến trúc khu phố cũ

Nằm trong khu vực đô thị lõi, phố Lý Thường Kiệt có nhiều di sản kiến trúc thời Pháp thuộc. Ủy ban nhân dân thành phố đã phê duyệt đồ án thiết kế đô thị riêng tuyến phố Lý Thường Kiệt.

Mô hình ngôi nhà xanh thu gom rác tái chế của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nội Bài. (Ảnh TÙNG NGUYỄN)

Khẳng định hiệu quả từ thực tiễn

Trên con đường về trung tâm xã Nội Bài, không khí tưng bừng từ những hàng cờ, hoa, áp-phích rực rỡ chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Cùng với đó là tâm trạng hân hoan của cán bộ, đảng viên và nhân dân khi xã đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ, chỉ tiêu đề ra trong năm 2025.

Người dân phường Hoàn Kiếm tích cực trang trí đường phố.

Xanh hơn, đẹp hơn từ ý thức của cộng đồng

Những ngày đầu năm 2026, Hà Nội rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Từ những tuyến phố trung tâm cho đến những làng quê ngoại thành, cảnh quan xanh hơn, sạch đẹp hơn. Đó là kết quả của quá trình bền bỉ vận động cộng đồng xây dựng, giữ gìn cảnh quan sáng, xanh, sạch, đẹp.

Công nhân Công ty Môi trường đô thị Hà Nội tăng cường vệ sinh môi trường từ ngày 15 đến 25/1.

Hà Nội bảo đảm vệ sinh môi trường sạch, đẹp

Với mục tiêu bảo đảm vệ sinh môi trường sạch, đẹp trong thời gian diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Công ty TNHH Một thành viên Môi trường đô thị Hà Nội (Urenco) đã triển khai kế hoạch phục vụ ở cấp độ cao nhất, với quy trình làm việc nghiêm ngặt và chuyên nghiệp nhất.

Mô hình nông nghiệp hàng hóa ở Ô Diên

Xã Ô Diên là một trong những điểm sáng về phát triển nông nghiệp hàng hóa và xây dựng mô hình kinh tế nông thôn bền vững. Với sự đồng hành của hội nông dân các cấp, nhiều mô hình trồng trọt, sản xuất mới được hình thành, giúp nâng cao thu nhập, tạo việc làm ổn định cho người dân.

Kỳ vọng Đại hội XIV mở ra vận hội mới

Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra tại Hà Nội, một số cán bộ, đảng viên, người dân đã gửi ý kiến đến Báo Nhân Dân, thể hiện sự tin tưởng và kỳ vọng Đại hội lần thứ XIV của Đảng sẽ có những quyết sách để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Thủ đô Hà Nội sẽ phát huy vai trò đầu tàu, tạo nền tảng và động lực cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. (Ảnh: Bảo Long)

Thủ đô Hà Nội với sứ mệnh tiên phong, sẵn sàng hiện thực hóa tầm nhìn Đại hội lần thứ XIV của Đảng

Thủ đô Hà Nội khẳng định quyết tâm chính trị cao, sẵn sàng tiên phong hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng bằng hành động mạnh mẽ, sáng tạo và hiệu quả. Phát huy vai trò trung tâm, đầu tàu, thành phố Hà Nội sẽ tạo nền tảng và động lực cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chương trình diễn ra tại hội trường Ngụy Như Kon Tum, Đại học Quốc gia Hà Nội - một trong những di sản kiến trúc tiêu biểu của Thủ đô.

Đối thoại về ứng dụng gỗ trong kiến trúc Nhật Bản và Việt Nam

Tọa đàm "Tinh thần của gỗ trong kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng Nhật Bản" vừa diễn ra tại Hà Nội với những thông tin bổ ích và góc nhìn đa chiều về vai trò của gỗ trong kiến trúc từ truyền thống đến đương đại, thông qua các thực hành tiêu biểu tại Nhật Bản và sự tham chiếu với Việt Nam.

Quang cảnh hội nghị.

Gắn sửa đổi lề lối làm việc với nâng cao hiệu quả giải quyết công việc hằng ngày

Ngày 16/1, Đảng ủy phường Phúc Lợi (Hà Nội) tổ chức Hội nghị học tập, quán triệt và triển khai Chuyên đề năm 2026 “Sửa đổi lối làm việc theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, gắn với thực hiện Kết luận số 226-KL/TW của Ban Bí thư về chấn chỉnh lề lối làm việc, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết học kỳ I năm học 2025-2026 lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên.

Gỡ vướng để phát huy vai trò giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên

Sáng 16/1, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết học kỳ I năm học 2025-2026 lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên, với sự tham gia của đại diện các trường trung cấp, cao đẳng và các trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên trong mô hình quản lý thống nhất.