Một chặng đường đổi mới công tác thi, bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục

Công tác thi, bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Đây là thước đo khách quan phản ánh chất lượng đào tạo, đồng thời là công cụ quản lý hiệu quả của Nhà nước.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi mô hình quản trị quốc gia, công tác thi, bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục ngày càng giữ vai trò chiến lược trong việc nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền giáo dục Việt Nam.

Đảng bộ Cục Quản lý chất lượng - Đảng bộ cơ sở trực thuộc Đảng bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo - là đơn vị được giao chủ trì lãnh đạo, chỉ đạo công tác thi, bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục đã xác định việc lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong công tác này không chỉ mang vai trò định hướng chính trị mà còn là chủ thể tổ chức, giám sát, điều chỉnh toàn diện công tác thi, bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục, phù hợp định hướng của Đảng, Nhà nước và thực tiễn phát triển giáo dục Việt Nam.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo thi, bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi mô hình quản trị quốc gia giai đoạn 2020-2025 đã đạt được nhiều kết quả đáng chú ý.

Bảo đảm an toàn, khách quan, đúng quy chế và thực chất trong công tác thi cử

Trong giai đoạn 2020-2025, công tác tổ chức các kỳ thi cấp quốc gia, gồm: Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, Kỳ thi chọn học sinh trung học phổ thông vào các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế và khu vực, tiếp tục là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục và đào tạo. Công tác này luôn nhận được sự quan tâm của xã hội, các cấp lãnh đạo. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tập trung chỉ đạo các đơn vị tham mưu ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản pháp quy và văn bản hướng dẫn.

Đối với Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, hằng năm có hàng triệu thí sinh tham dự, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các đơn vị tham mưu tổ chức bảo đảm an toàn khách quan, đúng quy định, được dư luận đồng tình, đánh giá cao, mang lại nhiều lợi ích tích cực cho học sinh, gia đình, xã hội theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013, thể hiện rõ nhất ở giai đoạn từ năm 2022 đến nay.

Đối với Kỳ thi chọn học sinh trung học phổ thông vào các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế và khu vực, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã lãnh đạo tổ chức tuyển chọn bảo đảm an toàn, đúng quy chế và thực chất, 100% học sinh được chọn vào đội tuyển học sinh giỏi của Việt Nam tham dự các kỳ Olympic quốc tế và khu vực đều có giải.

Riêng năm 2024, trong số 38 thí sinh dự thi có 12 Huy chương Vàng; 15 Huy chương Bạc; 10 Huy chương Đồng và 1 bằng khen.

Đối với Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành phương án tổ chức thi, các văn bản hướng dẫn liên quan để triển khai thực hiện theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các khâu của kỳ thi bảo đảm an toàn, khách quan, tin cậy. Công tác chuẩn bị cho Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025 diễn ra theo đúng kế hoạch, tạo nền tảng cho việc thi trên máy tính trong tương lai.

Đối với các kỳ đánh giá chất lượng giáo dục theo cam kết quốc tế và chiến lược quốc gia về hội nhập quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai theo đúng kế hoạch và yêu cầu, góp phần cung cấp được bộ chỉ số tổng thể, thực chất về giáo dục Việt Nam, phục vụ hiệu quả cho việc điều chỉnh chính sách đối với các nội dung liên quan của ngành.

Bên cạnh các kỳ thi cấp quốc gia, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các văn bản quản lý nhà nước, hướng dẫn các đơn vị trực thuộc xây dựng đề án, tổ chức thi cấp chứng chỉ quốc gia về ngoại ngữ và tiếng Việt (thi đánh giá ngoại ngữ theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam; thi chứng chỉ tiếng Việt theo Khung năng lực tiếng Việt dùng cho người nước ngoài).

Đến nay, đã có 38 cơ sở giáo dục đại học đủ điều kiện được tổ chức thi đánh giá ngoại ngữ theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, 21 đơn vị tổ chức thi đánh giá năng lực tiếng Việt cho người nước ngoài, góp phần đáp ứng nhu cầu của người nước ngoài đang công tác tại Việt Nam theo quy định.

Đẩy mạnh công tác bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục

Trong nhiệm kỳ 2020-2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo quyết liệt rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về bảo đảm và kiểm định chất lượng; đổi mới phương thức xây dựng văn bản quy phạm pháp luật bảo đảm sự tham gia thực chất của các bên liên quan; tham khảo, học hỏi từ các thông lệ tốt trên thế giới và phù hợp điều kiện, bối cảnh Việt Nam để bảo đảm việc hội nhập sâu rộng về lĩnh vực này.

Kết quả, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành nhiều thông tư về kiểm định chất lượng giáo dục, giám sát, đánh giá tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục, công khai trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân nhằm bảo đảm thực thi trách nhiệm giải trình và minh bạch của cơ sở giáo dục; Sửa đổi, bổ sung các thông tư liên quan kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với giáo dục mầm non, phổ thông.

Song song với đó, công tác triển khai thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm tiếp tục được Bộ Giáo dục và Đào tạo đẩy mạnh, bao gồm: Tổ chức nhiều tọa đàm, hội thảo và tập huấn với sự tham gia của chuyên gia trong nước và quốc tế trên diện rộng cho hàng nghìn người, được cộng đồng bảo đảm chất lượng giáo dục đại học ghi nhận và đánh giá cao; Chuẩn bị điều kiện để tổ chức sát hạch đội ngũ kiểm định viên giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm để bổ sung nguồn lực kiểm định viên;

Tăng cường quản lý hoạt động của các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục và hoạt động đánh giá ngoài; Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực thi các quy định về bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục ở các địa phương và cơ sở giáo dục; Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực kiểm định; Chỉ đạo các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm triển khai mạnh mẽ các hoạt động bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục.

Đặc biệt, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, từng bước tích hợp dữ liệu về bảo đảm và kiểm định chất lượng của các cơ sở giáo dục đại học, các kết quả đánh giá ngoài vào hệ thống phần mềm chuyên dụng, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ quản lý, giám sát và hoạch định chính sách.

Công tác quản lý giáo dục các cấp học tiếp tục có chuyển biến tích cực. Nhận thức về vai trò của bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục được nâng cao trong toàn hệ thống, góp phần nâng cao năng lực quản lý, điều hành nhà trường và chất lượng dạy học. Hoạt động kiểm định và công nhận đạt chuẩn quốc gia được xem là động lực thúc đẩy cải tiến và nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất.

Giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm

Số lượng cơ sở giáo dục đại học và chương trình đào tạo được kiểm định ngày càng tăng. Kết quả kiểm định và công nhận chương trình đào tạo và cơ sở giáo dục đã có sự gia tăng rõ rệt.

Cụ thể, từ cuối năm 2021, cả nước có 813 chương trình đào tạo đã được kiểm định; đến ngày 30/4/2025 đã có 2.451 chương trình đào tạo được kiểm định, tăng 201,47%. Trong đó, tỷ lệ chương trình đào tạo được kiểm định theo tiêu chuẩn nước ngoài chiếm 37,61%, với 670 chương trình đào tạo được kiểm định quốc tế (tăng 77,24%) và 1.781 chương trình đào tạo được kiểm định trong nước (tăng 309,42%).

Tính đến ngày 30/4/2025, có 197 cơ sở giáo dục đại học và 11 trường cao đẳng sư phạm được các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục trong nước công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục; 2.451 chương trình đào tạo được công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục theo bộ tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Theo tiêu chuẩn nước ngoài, có 12 cơ sở giáo dục đại học được đánh giá ngoài và được công nhận theo tiêu chuẩn đánh giá cơ sở giáo dục của HCERES, AUN-QA, FIBAA, QAA, ASIIN; 670 chương trình đào tạo được đánh giá và công nhận bởi các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục nước ngoài uy tín.

Trong hai năm 2023 và 2024, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai kiểm tra theo chuyên đề và theo kế hoạch đối với 7 tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục trong nước; rà soát danh sách cơ sở giáo dục đại học chưa thực hiện kiểm định chu kỳ đầu tiên đối với cơ sở giáo dục; tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ kiểm định viên và người làm công tác bảo đảm chất lượng trong các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm góp phần nâng cao năng lực xây dựng củng cố hệ thống bảo đảm chất lượng cơ sở giáo dục đại học.

Tổ chức sát hạch kiểm định viên và tuyển chọn kiểm định viên, bổ sung đội ngũ kiểm định viên dùng chung cho hệ thống. Trong hai năm 2023 và 2024, tổ chức 2 kỳ sát hạch tuyển chọn kiểm định viên; kết quả có 262 kiểm định viên mới được công nhận. Việc sát hạch nghiêm túc đã nâng cao niềm tin vào tính minh bạch và khách quan.

Giai đoạn 2021-2025, đã công nhận 11 tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, gồm: AQAS, ASIIN, FIBAA, AUN-QA, HCERES, QAA, ABET, ACBSP, ACQUIN, THE ICE và JUAA.

Thông qua dự án SAHEP và hợp tác quốc tế (Anh, Australia, World Bank, AUN- QA), đã tổ chức hơn 2.000 lượt tập huấn và 300 lượt chuyên sâu cho cán bộ QA; ký kết MOU với các tổ chức kiểm định như QAA, FIBAA để nâng cao năng lực chuyên môn và kết nối quốc tế.

Đảng bộ Cục Quản lý chất lượng khẳng định, từ những kết quả đạt được, việc tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong công tác này là yêu cầu quan trọng và cấp thiết, hướng tới mục đích đến là nâng cao chất lượng giáo dục và bảo đảm chất lượng giáo dục thực chất, vì sự phát triển bền vững và hội nhập thành công của đất nước.

Với phương châm hành động “Chủ động, Đổi mới, Chất lượng, Hội nhập”, Đảng bộ Cục Quản lý chất lượng cam kết giai đoạn tới tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện, "lấy chất lượng làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng, công nghệ làm công cụ", từ đó tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong quản lý chất lượng giáo dục Việt Nam.