“Mái vòm sắt” của Israel

Ngày 11-12 vừa qua, tổ hợp tên lửa đánh chặn tầm ngắn Iron Dome (Mái vòm sắt) của quân đội Israel đã ngăn chặn thành công một quả tên lửa được phóng đi từ phía dải Gaza của Palestine. Vụ đánh chặn thành công này một lần nữa cho thấy sự hiệu quả của Iron Dome trong chiến lược quốc phòng Israel.

Biếm họa của HARTFORD COURANT
Biếm họa của HARTFORD COURANT

Lưới lửa ba tầng

Hệ thống Iron Dome nổi tiếng của Israel do Công ty phát triển hệ thống phòng thủ Rafael sản xuất. Iron Dome không phải là một mái vòm bằng sắt bao phủ lãnh thổ Israel mà thực chất là hệ thống phòng thủ tên lửa gồm ba tầng. Ngoài cấu phần phòng thủ tên lửa tầm ngắn, hai cấu phần khác bao gồm hệ thống phòng không David’s Sling, vẫn đang được phát triển nhằm bắn hạ các mục tiêu (tầm trung) trong khí quyển, bao gồm cả khu vực Địa Trung Hải, và hệ thống tên lửa Arrow, được thiết kế để đánh chặn các tên lửa đạn đạo tầm xa trong không gian.

Với khả năng bao quát một diện tích rộng tới 150 km2, mỗi tiểu đoàn Iron Dome bao gồm một trạm radar đa nhiệm (phát hiện, theo dõi, dẫn bắn), trung tâm chỉ huy hỏa lực và ba bệ phóng với 20 tên lửa đánh chặn Tamir cho mỗi bệ. Tổ hợp vũ khí này có thể tính toán được điểm rơi của tên lửa mục tiêu và tiêu diệt trong khoảng thời gian rất ngắn. Điểm đặc biệt của Iron Dome nằm ở chỗ, nếu tên lửa mục tiêu không hướng vào các khu dân cư và địa điểm quan trọng, nó sẽ không kích hoạt tên lửa đánh chặn.

Tháng 3-2011, Lục quân Israel đã triển khai tổ hợp Iron Dome đầu tiên ở ngoại vi thành phố Beer Sheba, phía đông nam Israel. Chỉ vài ngày sau khi triển khai, tổ hợp này đã đánh chặn thành công một quả rocket Grad phóng tới từ dải Gaza. Tính tới thời điểm hiện tại, quân đội Israel đã triển khai ít nhất ba tiểu đoàn Iron Dome và dự kiến sẽ cần từ 15-20 tiểu đoàn tên lửa đánh chặn loại này để có thể bao quát toàn bộ lãnh thổ Israel.

Không chỉ thiết kế Mái vòm sắt trên đất liền, tháng 5-2016, Hải quân Israel cũng đã thử thành công hệ thống tên lửa đánh chặn có tên “Mái vòm sắt trên biển”, hay còn được gọi là Tamir-Adir. Theo Reuters, hệ thống này tương tự hệ thống Iron Dome trên đất liền, nhưng có thể được lắp đặt trên các tàu chiến và có thể đánh chặn các tên lửa đạn đạo trong khi tàu chiến đang di chuyển ở tốc độ cao. Quân đội Israel tiết lộ, sử dụng Mái vòm sắt trên biển để bảo vệ các tài sản kinh tế trên Địa Trung Hải.

Theo tờ Le Monde của Pháp, Israel có các mỏ khí đốt lớn ngoài khơi bờ biển phía bắc nước này và đang xây dựng các cơ sở hạ tầng có giá trị để khai thác nguồn nhiên liệu đưa vào đất liền. Thí dụ như mỏ khí đốt Tamar phát hiện vào năm 2009 và bắt đầu được khai thác từ năm 2013, có trữ lượng ước tính lên đến 238 tỷ m3. Hay mỏ khí Leviathan phát hiện năm 2010 và bắt đầu sản xuất vào năm 2019, có trữ lượng ước tính lên tới 535 tỷ m3 khí tự nhiên cùng 34,1 triệu thùng khí ngưng tụ. “Tất cả các mỏ đều nằm trong tầm bắn của tên lửa từ căn cứ thuộc phong trào Hồi giáo Hezbollah ở Lebanon. Do vậy, việc triển khai hệ thống Mái vòm sắt trên biển là rất cần thiết để bảo vệ các tài sản chiến lược trên biển của Israel”, đại tá Ariel Shir, phụ trách các hệ thống hoạt động của Hải quân Israel, cho biết.

Hệ thống Iron Dome khai hỏa đánh chặn rocket phóng đi từ dải Gaza. Ảnh: IBTIMES

“Hàng nóng” trên thị trường vũ khí

Từ khi được đưa vào sử dụng, Iron Dome đã đánh chặn thành công 80% số vụ tiến công bằng tên lửa từ bên ngoài vào lãnh thổ Israel. Theo quân đội Israel, trong cuộc chiến kéo dài 50 ngày hồi năm 2014, hệ thống Iron Dome đã phát huy hiệu quả đánh chặn, khi chỉ để lọt 70 quả rocket trong tổng số 4.954 quả rocket và đạn cối từ dải Gaza bắn vào lãnh thổ Nhà nước Do Thái.

Kể từ ngày 6-12 vừa qua, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, lãnh thổ Israel liên tục bị tiến công tên lửa từ dải Gaza. Ngày 11-12, hãng tin Pháp AFP dẫn các nguồn tin quân đội Israel cho biết, các tay súng ở dải Gaza đã phóng ít nhất hai quả tên lửa sang Israel, trong đó hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome đánh chặn thành công quả thứ hai. Sau vụ việc trên, quân đội Israel đã triển khai xe tăng và máy bay tiến công các cơ sở quân sự của phong trào Hồi giáo vũ trang Hamas tại phía bắc dải Gaza.

Sự thành công của hệ thống tên lửa Iron Dome ở dải Gaza đã khiến nó trở thành “hàng nóng” trên thị trường vũ khí. Mỹ, đồng minh thân cận của Israel, đã bày tỏ sự quan tâm đối với Iron Dome. Năm ngoái, hãng chế tạo các hệ thống quốc phòng tiên tiến Rafael của Israel và hãng Raytheon của Mỹ đã đạt thỏa thuận trên nguyên tắc nhằm phối hợp sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome trên đất Mỹ. Theo thỏa thuận trên, quân đội Israel sẽ đầu tư trang bị thêm các khẩu đội tên lửa Iron Dome thông qua khoản viện trợ quân sự hằng năm của Mỹ cho Israel, vào khoảng ba tỷ USD, vốn từ trước tới nay chỉ được chi tiêu cho các hệ thống vũ khí và đạn dược do Mỹ sản xuất.

Văn bản trên đã dọn đường cho Rafael và Raytheon cùng tiếp thị hệ thống tên lửa đánh chặn này ở Mỹ và một số nước khác có quan tâm, như Ba Lan, Ukraine và Hàn Quốc. Ngoài Mỹ, Hàn Quốc, Singapore và nhiều quốc gia khác cũng đang bày tỏ sự quan tâm hệ thống Iron Dome. Cuối năm 2016, Azerbaijan cũng đạt được thỏa thuận để mua hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome của Israel.

Mặc dù quân đội Israel khẳng định hệ thống phòng thủ Iron Dome của mình là hữu hiệu, minh chứng qua chiến dịch “Trụ cột phòng vệ” tiến hành vào tháng 11-2012, song trên thực tế, hệ thống này vẫn còn một số điểm yếu “chết người”. Hạn chế lớn nhất của Iron Dome là hệ thống không thể phản ứng với các cuộc tiến công liên tiếp trong phạm vi ngắn. Các tính toán cho thấy, hiệu quả của Iron Dome phụ thuộc vào khoảng cách tên lửa, đạn pháo của đối phương. Theo đó, Iron Dome chỉ đạt hiệu quả đánh chặn cao với các đạn pháo, tên lửa trong tầm bắn 10 - 70 km. Với những loại tên lửa nhỏ hiện đại như Fajr-5, mà nhóm Hamas bắt đầu được trang bị, “Mái vòm sắt” sẽ gặp lúng túng. Thậm chí, các chuyên gia còn tiết lộ, Iron Dome không thể bắn hạ các quả rocket trong phạm vi dưới 5 km. Điều này được giải thích rằng, Iron Dome được thiết kế để chống lại các mục tiêu có vận tốc không quá lớn, nên nếu như mục tiêu xuất phát từ cự ly gần thì bộ xử lý của hệ thống không đủ thời gian để phản ứng.

Thêm vào đó, chi phí cho Iron Dome khá đắt đỏ. Theo tính toán của quân đội Israel, mỗi cú đánh chặn bằng tên lửa Tamir tiêu tốn khoảng 60.000 USD, cao hơn rất nhiều so một quả đạn pháo bắn đi từ dải Gaza với giá chỉ khoảng 1.000 USD.

Tuy nhiên, các kiến trúc sư của công trình này khẳng định đã tiết kiệm cho Israel hàng tỷ USD thiệt hại vật chất và tác động kinh tế, cũng như bảo vệ sinh mạng cho người dân. Vì thế, chính phủ của Thủ tướng B. Netanyahu không ngần ngại chi tiền tỷ để đầu tư vào Iron Dome, tạo ra bức tường sắt vững chắc bảo vệ lãnh thổ Israel khỏi các vụ tiến công từ bên ngoài.

Có thể bạn quan tâm

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.

Lăng Lenin tại Thủ đô Moscow.

Quần thể kiến trúc độc đáo trên Quảng trường Đỏ

Tồn tại ở Thủ đô Moscow của nước Nga gần một thế kỷ, lăng Lenin là một phần không thể thiếu của quần thể Quảng trường Đỏ, một trong những công trình kiến trúc đẹp và còn là biểu tượng của một thời đại Xô-viết.

Drone thực hiện nhiệm vụ giao thức ăn tại Trung Quốc. Ảnh: AP

Xu hướng phát triển “kinh tế tầm thấp”

Nền kinh tế tầm thấp đang trở thành xu hướng mới trên thế giới. Từ những lợi ích thực tế, mỗi quốc gia đều đưa ra những chính sách riêng biệt để phát triển nền kinh tế này.

Hoàng đế Shah Alam chuyển giao quyền thu thuế cho đại diện Công ty Đông Ấn Anh. Ảnh: BENJAMIN WEST

Đế chế thương mại khổng lồ

Từ một tổ chức buôn bán, Công ty Đông Ấn Anh đã hình thành một đế chế, tập đoàn thương mại lớn nhất lịch sử, có quân đội, lãnh thổ hùng mạnh riêng. Ở đỉnh cao, tổ chức này chiếm 50% thương mại toàn cầu.

Có hàng chục nghìn mảnh vỡ đang trôi nổi trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: GETTYIMAGES

Hiểm họa từ rác vũ trụ

Hàng chục nghìn mảnh rác vũ trụ, chủ yếu là các mảnh vỡ nhân tạo bao gồm vệ tinh ngừng hoạt động, tầng tên lửa và mảnh vụn do va chạm giữa các vệ tinh, đang quay quanh Trái đất. Các mảnh vỡ đe dọa an toàn không gian và nguy cơ gây ra chuỗi va chạm liên tiếp, khiến việc quản lý rác vũ trụ trở thành thách thức cấp bách.

Chương trình nghị sự mới cũng đưa ra các biện pháp bảo vệ người dân tại không gian công cộng. Ảnh: GETTY

Chương trình chống khủng bố của EU

Trước các mối đe dọa khủng bố ngày càng tinh vi trong kỷ nguyên số, Ủy ban châu Âu (EC) đã ra mắt chương trình nghị sự ProtectEU nhằm tăng cường năng lực dự báo, phòng ngừa và ứng phó với chủ nghĩa cực đoan trên toàn châu Âu.

Trụ sở của Google tại Mỹ. Ảnh: AP

Trái phiếu kỳ hạn đặc biệt của Google

Tập đoàn Alphabet - công ty mẹ của Google - đang phát hành trái phiếu có kỳ hạn lên tới 100 năm, bước đi cho thấy quy mô đầu tư khổng lồ mà công ty công nghệ này dành cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Alphabet dự kiến huy động khoảng 20 tỷ USD, trong đó một phần đáng kể đến từ các trái phiếu đáo hạn vào tháng 2/2126.

Động đất đã gây ra tình trạng sạt lở tại Guerrero. Ảnh: AFP

Vùng đứt gãy Guerrero và rủi ro địa chấn

Bắc Mỹ là một trong những khu vực hoạt động địa chấn mạnh mẽ nhất thế giới, trong đó vùng đứt gãy Guerrero ở Mexico nổi lên như một “khoảng trống địa chấn” đầy lo ngại.

BYD đã thống trị ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc kể từ năm 2015. Ảnh: IZVESTIA

Cuộc “cách mạng xanh” tại Trung Quốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, cuộc cách mạng xanh đang định hình lại ngành công nghiệp ô-tô với trọng tâm là xe điện (EV). Trung Quốc, từ một quốc gia nhập khẩu công nghệ, vươn lên trở thành trung tâm của sự chuyển dịch này.

Công nhân Tập đoàn PDVSA khai thác dầu tại Vành đai Orinoco. Ảnh: ELESTIMULO

Mỏ dầu lớn nhất thế giới của Venezuela

Venezuela, quốc gia Nam Mỹ nằm ven bờ biển Caribe, từ lâu được biết đến như một “siêu cường dầu mỏ” nhờ sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Theo các báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, chiếm 17% tổng trữ lượng toàn cầu.

Cuộc họp của FED tại Washington D.C tháng 12/2025. Ảnh: BLOOMBERG

Nhiệm vụ kép của FED

Cục Dự trữ Liên bang (FED) là ngân hàng trung ương của Mỹ - tổ chức tài chính được trao quyền kiểm soát đặc biệt đối với việc sản xuất và phân phối tiền tệ, tín dụng quốc gia. FED đóng vai trò quyết định trong việc điều tiết nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ đó tạo ra những tác động dây chuyền đến tài chính toàn cầu.

Những hải nữ nổi tiếng đảo Jeju hầu hết đã bước qua tuổi trung niên. Ảnh: CNN

Di sản của biển sâu

Trên đảo Jeju (Hàn Quốc), những “haenyeo” - nữ thợ lặn tự do - đã bám biển suốt hơn một thiên niên kỷ để mưu sinh, bảo vệ nguồn lợi đại dương và duy trì một cấu trúc xã hội đặc biệt, nơi nữ giới là trụ cột.

Tuyết biến các con phố thành những khối tuyết dày đặc ở Nga. Ảnh: RIA NOVOSTI

Mùa đông khắc nghiệt tại nước Nga

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, mùa đông 2025-2026 tại Nga chứng kiến những hiện tượng thời tiết cực đoan, từ bão tuyết kỷ lục ở vùng Viễn Đông đến những đợt lạnh giá kéo dài ở Siberia và Thủ đô Moscow.

Sa mạc hóa đe dọa vùng Caatinga ở phía đông Brazil. Ảnh: IAN CHEIBUB

Vùng Caatinga đối mặt tình trạng sa mạc hóa

Thiên nhiên Brazil không chỉ có rừng mưa Amazon, quốc gia này còn sở hữu một vùng đất sinh học đặc biệt mang tên Caatinga. Tuy nhiên, khu vực này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi tình trạng sa mạc hóa.

Đấu trường La Mã ngày nay. Ảnh: GETTYIMAGES

Kỳ quan kỹ thuật của Đế chế La Mã

Được xây gần 2.000 năm trước, đấu trường Colosseum là niềm tự hào, biểu tượng của Đế chế La Mã. Đây là công trình hiếm hoi của giai đoạn đó còn tồn tại và tới nay vẫn đón khách du lịch sau nhiều biến động lịch sử.

Greenland nằm ở vị trí quan trọng ở Bắc Cực. Ảnh: REUTERS

Cạnh tranh chiến lược tại Greenland

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, từ lâu không chỉ là vùng đất băng giá mà còn là biểu tượng của những cuộc tranh giành địa - chính trị. Với vị trí chiến lược về quân sự và sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, Greenland đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.